Zondag 01/08/2021

AchtergrondExitstrategie

Versoepeling van de coronamaatregelen? Experts denken eerder aan verstrenging

Antwerpse agenten controleren of mensen hun mondmasker dragen. Beeld Klaas De Scheirder
Antwerpse agenten controleren of mensen hun mondmasker dragen.Beeld Klaas De Scheirder

Nu de cijfers keren, vestigt het volk zijn hoop alweer op mogelijke versoepelingen. ‘Veel te vroeg’, klinkt het unisono bij de experts. Zij schetsen de exitstrategie die ons niet alleen van de tweede golf moet verlossen, maar ook in het dal moet houden.

“Tot de druk op het gezondheidssysteem verdwenen is en onze ziekenhuizen weer hun normale zorg kunnen aanbieden.” Tot dan moeten we volgens viroloog Marc Van Ranst (KU Leuven) zelfs nog niet aan versoepelingen beginnen denken. “Ik heb nu al een ongelofelijk déja-vugevoel. Het begint met het menu overlopen: wat zouden we allemaal kunnen doen? Een paar nanoseconden later wordt er een timing op gekleefd en binnenkort komen de open brieven. Dat is het begin van de derde golf.”

Met de cijfers gaat het eindelijk weer de goede kant uit. Het daggemiddelde van 13.213 bevestigde besmettingen gedurende de laatste 7 dagen ligt 16 procent lager dan de week voordien. De situatie in de ziekenhuizen blijft kritiek, maar de cijfers stabiliseren. Het reproductiegetal is volgens de schattingen van Sciensano in elke provincie onder de 1 gedoken, wat betekent dat elke coronapatiënt gemiddeld minder dan één ander persoon aansteekt.

Biostatisticus Geert Molenberghs: 'We hebben vorige winter gezien hoe de vakanties virale marktplaatsen waren.' Beeld Eric de Mildt
Biostatisticus Geert Molenberghs: 'We hebben vorige winter gezien hoe de vakanties virale marktplaatsen waren.'Beeld Eric de Mildt

Premier Alexander De Croo (Open Vld) toont zich voorzichtig met perspectief: “We gaan ons maandenlang aan de maatregelen moeten houden”, klonk het recent. Toch wordt de denkoefening achter de schermen volop gemaakt. Wanneer zijn versoepelingen mogelijk, welke parameters zijn daar van belang en vooral: wat wordt er dan precies versoepeld?

Bronopsporing

Volgens experts zoals epidemioloog Pierre Van Damme (UAntwerpen) en Van Ranst moet het einddoel zijn om onder de 50 besmettingen per dag te duiken. Na de eerste golf bleven we steken op zo’n 85 besmettingen per dag. “Dat niveau is echter nodig om de tracing volledig performant te krijgen”, zegt Van Ranst. Onder die drempel moet niet alleen de contactopsporing, maar ook de bronopsporing een piece of cake zijn, zegt biostatisticus Geert Molenberghs (UHasselt). Op die manier kunnen we, zoals Japan aantoont, superverspreiders traceren en isoleren.

“Pas dan kunnen we terugkeren naar een behoorlijk normaal leven”, zegt Molenberghs over die echte exit. Wanneer we die drempel zullen bereiken, dat is een ander verhaal. In het beste geval, stelt zijn collega Niel Hens, gaat de daling van de curve even snel als de stijging, maar dan nog duurt het zes weken om het niveau te bereiken van vóór de tweede golf. Er zijn ook scenario’s waar we het gewenste niveau niet voor Pasen bereiken.

“Dat wil echter niet zeggen dat er voordien geen beheersbare versoepelingen kunnen komen”, zegt Molenberghs. Die eerste mogelijke versoepelingen klinken echter lang niet zo spannend als een avondje doorzakken op café. Zo denkt Van Damme in eerste instantie aan niet-essentiële winkels die opnieuw open kunnen, maar wel met langere openingsuren zodat het cliënteel beter gespreid is.

Aan een timing daarvoor wenst niemand zich te wagen. Dan krijg je “een non-discussie over cijfers” terwijl alle experts eigenlijk hetzelfde zeggen: het is niet voor morgen, al zeker niet voor volgende week en misschien zelfs niet voor dit jaar.

Een blik op de vooropgestelde coronabarometer toont wel dat ook die denkoefening gebeurt. Wanneer er minder dan 400 nieuwe gevallen per 100.000 inwoners in twee weken zijn, schakelt ons land van ‘zeer hoge’ naar ‘hoge’ alertheid. Dat kan zelfs op provincieniveau. Op nationaal niveau ligt die 14-daagse incidentie echter meer dan vier keer zo hoog. Zelfs de beste leerling, Limburg, zit aan 698 per 100.000.

De virologen denken op dit moment dan ook eerder aan een verstrenging dan aan een versoepeling. De open Europese grenzen en de mogelijke winterreizen baren erg veel zorgen. “We hebben vorige winter gezien hoe die vakanties virale marktplaatsen waren”, zegt Molenberghs. Die toeristische verplaatsingen doen we volgens hem beter in de ban. “We mogen niet vergeten dat we het gunstigste seizoen van het jaar aansnijden.” Voor het virus weliswaar.

Hoger onderwijs

Ooit moet die lockdown natuurlijk wel opgeheven worden. Welke lessen hebben we dan geleerd uit de voorbije maanden? Onder meer dat een terugkeer van het hoger onderwijs in code geel – maximaal les gegeven op de campus – geen prioriteit heeft. “Vanwege de pendelbeweging”, zegt Molenberghs. In tegenstelling tot andere landen hebben kotstudenten bij ons de traditie om in het weekend huiswaarts te keren. Vooral in Luik zou gebleken zijn dat die studenten ook het virus meenamen.

Moeten we ook de ‘bubbel’ niet herdenken? In de coronabarometer blijft er sprake van een specifiek aantal maandelijkse knuffelcontacten naargelang de alarmfase. Alleen neigden die getallen in het verleden naar nonchalance onder de bevolking. “Daar is het aan de regering om een actievere rol in de communicatie en vooral de motivatie op te nemen”, zegt Molenberghs.

De grootste vrees: dat we, eens de felbevochten drempel van 50 dagbesmettingen bereikt is, het weer uit handen geven door weer massaal op reis te trekken. Landen die dezelfde drempel niet halen, zouden ook in de zomer geen reisbestemming mogen zijn, stelt Molenberghs. Verplichte sneltesten, betaald door de reiziger, kunnen volgens Van Ranst een stap in de goede richting zijn. “Maar dan moeten ze het wel menen. Er zijn honderd verschillende manieren om België binnen te komen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234