Zondag 08/12/2019

Versoepeling abortus (bijna) een feit: 4 vragen beantwoord over het omstreden wetsvoorstel

Beeld Getty Images/F1online RM

Abortus wordt uit het strafrecht gehaald en de termijn wordt verlengd van twaalf tot achttien weken. In de Kamercommissie Justitie werd de uitbreiding van de abortuswet een eerste keer goedgekeurd. CD&V vroeg nog een tweede lezing. Vier vragen over dit gevoelige dossier. 

Wat ligt er op tafel? 

Abortus wordt helemaal uit het strafrecht gehaald. Vorig jaar gebeurde dat grotendeels al, maar strafrechtelijke vervolging bleef mogelijk voor artsen die een zwangerschap afbreken en voor vrouwen die zo’n ingreep ondergaan zonder dat aan de wettelijke voorwaarden is voldaan. 

Nu wordt abortus een medische handeling. Al betekent dat volgens  Kamerlid Karin Jiroflée (sp.a) niet dat artsen nu zomaar de voorwaarden kunnen schenden. “Een arts is onderworpen aan het gemeen recht. Houdt hij zich niet aan de voorwaarden, dan stelt hij een verboden handeling en kan hij gestraft worden.”

Daarnaast wordt de termijn verlengd, van twaalf weken na de bevruchting tot achttien weken. Voor wie telt vanaf het moment van de laatste maandstonden gaat het om een uitbreiding van veertien tot twintig weken. 

Ook de wachttijd verandert. Vroeger moesten vrouwen die een abortus wilden verplicht zes dagen wachten tussen de eerste afspraak en de ingreep. Nu is dat 48 uur. 

Valerie Van Peel (N-VA) verzette zich tegen de versoepeling. Beeld Photo News

Hoe zit het in de buurlanden?

Het meeste abortustoerisme leidt naar Nederland. Daar worden in sommige klinieken zwangerschappen tot 22 weken afgebroken. Dezelfde wettelijke grens geldt ook in het Verenigd Koninkrijk. In Frankrijk, Duitsland en Denemarken gelden dan weer iets strengere regels dan bij ons. Daar kan een abortus tot tien weken zwangerschap uitgevoerd, in plaats van de huidige twaalf in België. Noorwegen (zestien weken zwanger) en Spanje (twintig weken zwanger) zijn voorlopig nog progressiever dan wij. 

Ook de bedenktijd verschilt van land tot land. In Nederland bedraagt de bedenktijd vijf dagen voor wie langer dan zestien dagen over tijd is, Frankrijk heeft het over een week en Duitsland over drie dagen. In Engeland wordt geen periode op het overpeinzen geplakt. Daar wordt enkel gesteld dat de wachttijden voor een abortus na een consultatiegesprek variëren maar niet langer dan twee weken mogen duren.

In Nederland staat abortus ook nog deels in de strafwet. Artsen die zich daar niet aan de voorwaarden houden, kunnen tot vierenhalf jaar cel krijgen. 

Wat zijn de gevolgen? 

Vooral de verlenging van de termijn heeft een impact op het terrein. Een foetus van twaalf weken verschilt nu eenmaal van een van achttien weken. Tot twaalf weken kan een abortus met een relatief eenvoudige ingreep: een zuigcurettage, waarbij de baarmoeder met een smal buisje wordt leeggezogen. Na die termijn is dat niet meer mogelijk en moet een vrouw daadwerkelijk bevallen, wat emotioneel zwaarder is. 

Een andere optie is een ‘instrumentele abortus’, onder gedeeltelijke of volledige verdoving. Artsen geven zelf aan dat het niet vanzelfsprekend is om die ingreep uit te voeren. Het verklaart mee de open brief van 750 hulpverleners aan het parlement. “We kunnen het als zorgverleners moeilijk over ons hart krijgen om abortus in zo’n vergevorderd stadium van de zwangerschap uit te voeren”, klinkt het. 

Abortuscentra zijn wel tevreden met een uitbreiding van de termijn. Net omdat het wellicht deels het ‘abortustoerisme’ zal stoppen. Op dit moment trekken zo’n 500 vrouwen elk jaar naar Nederland voor een zwangerschapsonderbreking na twaalf weken. 

In de Belgische abortusklinieken klinkt al lang dat voor deze groep een oplossing moet komen. Ze vinden het niet kunnen dat vrouwen die meer tijd nodig hebben verplicht worden over de grens te gaan voor een probleem dat perfect in eigen land opgelost kan worden. Bovendien, zo benadrukken artsen, gaat het vaak om de meest kwetsbare vrouwen. 

Katja Gabriëls nam het voor Open Vld op voor de versoepeling. Beeld Photo News

Wanneer wordt dit realiteit? 

Eigenlijk was verwacht dat het compromis van de socialisten, groenen, liberalen, communisten en DéFI vorige week goedgekeurd zou worden. De tegenstanders van het voorstel, CD&V, N-VA en Vlaams Belang, vroegen toen hoorzittingen, maar die kwamen er niet. Woensdagavond was de stemming dan toch een feit.

Al betekent dat nog niet dat de wetswijziging een feit is. Zo vraagt CD&V een tweede lezing voor de tekst finaal naar de plenaire gaat. Dat betekent dat er nog minstens tien dagen over moeten gaan voor het tot een eindstemming komt. 

Eenmaal in de plenaire kan het voorstel naar de Raad van State gestuurd worden. “Daar heb je vijftig parlementsleden voor nodig”, zegt parlementslid Valerie Van Peel (N-VA). “Die zijn er. Na het advies van de Raad van State gaat het dan opnieuw naar de plenaire, waar een stemming volgt.”

Pas als het in het Staatsblad verschijnt kunnen vrouwen daadwerkelijk een abortus tot achttien weken na de bevruchting krijgen. “Wanneer dat precies is, valt moeilijk te voorspellen”, zegt Jiroflée. “Dit jaar nog wordt moeilijk. Maar zeker in 2020.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234