Maandag 25/01/2021

Opera

Verslaafd aan porno en spul

Beeld De Munt

De laatste woorden uit Don Giovanni van Mozart zijn: 'Zo vergaat het de booswicht.' Hij vaart namelijk ten helle. Maar wie daaruit een ethisch gehalte aan deze opera toedicht, komt bedrogen uit. Zeker als de regisseur Krzysztof Warlikowski heet.

Waarschijnlijk verklaart dat, en niet de koele muzikale interpretatie van Ludovic Morlot, veel van het boegeroep, dat reeds bij de pauze weerklinkt.

Morlot werkt op het detail, op scherpe articulaties en krasse contrasten. Maar zijn interpretatie mist de retorische verleiding die je op het verkeerde been zet en doet geloven dat de schoonheid van dit stuk voortkomt uit de grootsheid van de personages.

Voor Warlikowski is dat geen probleem. Voor hem is er geen moraal in dit verhaal, enkel obsessie en waan. Don Giovanni is geen frivole flierefluiter maar een verslaafde. Aan seks en porno in de eerste plaats (vandaar de rating 16+ voor de voorstelling) maar ook aan allerlei spul. Rond hem zien we de waanbeelden die door zijn zieke brein waren: ongebreidelde vrouwen, hoeren, onschuldige jonge meisjes, slaafse bedienden. Wilde lust en diepste tristesse. Nachtclubleven.

Don Giovanni is ook een vliegenvanger, die vrouwen aantrekt met zijn zoete lijm. Duizenden, als we Leporello mogen geloven, maar drie tegelijk, zoals in de opera, kan hij niet aan. Hoewel zij alle drie voor hem vallen, worden ze zijn ondergang, precies door hun begeerte.

Cynische verleider

De cast die de Munt bereid heeft gevonden voor deze interpretatie, is ongewoon. Jean-Sébastien Bou (Don Giovanni) is geen jonge losbol maar een ervaren verleider met cynisme in de stem. Barbara Hannigan geeft aan Donna Anna een destructieve passie mee die je nog nooit hebt gezien. Rinat Shaham: een al even hopeloze Donna Elvira, Julie Mathevet een Zerlina die van erotisch enthousiasme naar totale teleurstelling evolueert. Acteertalent zat bij iedereen.

Warlikowski is een man van beelden. Zijn fascinatie voor film is beroemd. De referenties zijn legio: aan 'Shame' van Steve McQueen uiteraard maar vooral aan David Lynch en - in de video van Denis Guéguin - aan de film noir. Dat is meer dan een intellectueel spel. Warlikowski plaatst zichzelf in een traditie, reflecteert en parafraseert intelligent wat anderen voor hem over de diepere lagen van het stuk hebben gezegd. Tot E.T.A. Hoffmann toe: de openingsscène speelt net als de cruciale scène in diens novelle Don Juan in de prosceniumsloge.

Waar blijven in zo'n interpretatie de buffo-elementen? Zij zijn verborgen in de achtergrond: de groteske maar trieste verkleedpartij van Don Giovanni en Leporello (met valse baarden!) in het tweede bedrijf, het verstoppertjesspel in de kleerkast... Toegegeven: een bevrijdende lach levert dat niet op, maar moet dat dan?

Wraak en gruwel

Net zo min is de slotscène een catharsis. De oplossing die Warlikowski heeft gevonden voor de dode Commandeur die als 'Stenen Gast' terugkeert, is elegant; de hellevaart van Don Juan, die als het ware ritueel wordt geslacht op de slagerstafel waarop hij het gastmaal had aangericht, eenvoudig en goed. Bijzonder origineel en volledig consequent volgt daarop eerst niets en dan, na het applaus pas, de 'moraal', waarin Donna Anna wraak neemt op haar verloofde Don Ottavio, die haar horigheid aan Don Giovanni heeft gedwarsboomd. Je zou zelfs gaan geloven dat zij ooit door haar vader, de Commandeur, is misbruikt.

Zo laat Warlikowski je met je gruwelijkste gedachten alleen achter.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234