Vrijdag 15/11/2019

Verschrikkelijk mooie gedachten van Handke

Het Amsterdamse Toneelgezelschap Dood Paard onderhoudt goede relaties met België. Kunstencentrum Vooruit treedt in de voetsporen van de Antwerpse Monty en coproduceert hun nieuwste voorstelling, 40.000 sublime and beautiful thoughts, gebaseerd op het 'spreekstuk' Selbstbezichtigung van de Oostenrijker Peter Handke

Gent

Van onze medewerker

Peter Anthonissen

Na Mission Impossible is het de tweede productie waarin Dood Paard het samengaan van tekst en muziek onderzoekt. Na Tussen ons gezegd en gezwegen (1998) en Backstage (1999), een coproductie met tg STAN, is het de derde voorstelling van het Amsterdamse collectief die in België in première gaat.

Ondanks drie opeenvolgende selecties voor Het Theaterfestival en een groeiende internationale reputatie is Dood Paard in eigen land immers nog steeds aangewezen op projectsubsidies. De financiële steun van Vooruit en van het festival VIA in het Noord-Franse Maubeuge, de coproducenten van de voorstelling, is broodnodig. "In de zes jaar dat we bestaan", zegt Kuno Bakker, "hebben we samengewerkt met verschillende Nederlandse werkplaatsen (vergelijkbaar met Vlaamse kunstencentra, PA). Zij zijn echter in eerste instantie voor nieuwe groepen bedoeld, en dus niet meer voor ons. Als dan blijkt dat er ook in België en Frankrijk interesse voor ons werk bestaat, moet je je grenzen verleggen."

Kuno Bakker, Gillis Biesheuvel, Steve Green, Manja Topper en Ivan Van Vlierberghe baseren zich voor 40.000 sublime and beautiful thoughts op Selbstbezichtigung (1966) van de nu 57-jarige Oostenrijkse auteur Peter Handke. Het is een 'spreekstuk' waarin "een onpersoonlijk ik" een eindeloze reeks verwijten aan zichzelf richt. Ook Rosas liet zich vorig seizoen in I said I door deze tekst inspireren. "De spreker kan niet één persoon zijn", aldus Bakker. "Het is het collectieve ik van de westerse mens dat een aanklacht formuleert op zijn eigen functioneren van de afgelopen eeuwen."

Stap voor stap toont Handke hoe de mens als een vrij wezen geboren wordt en zich vervolgens moet conformeren aan de voorschriften en de regels die door de maatschappij opgedrongen worden, tot in het absurde toe. De keuzevrijheid wordt hierdoor fundamenteel beperkt, vindt Bakker. Gillis Biesheuvel ziet het iets optimistischer in: "Handke houdt een pleidooi om, hoe moeilijk ook, uit dat gegeven patroon te stappen en opnieuw te leren kijken." Manja Topper vindt het zelfs een mooie gedachte dat "je je eigen individuele leventje als een kraal in een ketting kunt zien, dat je ergens uit voortkomt en er ook mensen na je komen". Net als hun generatiegenoten van 't Barre Land geven de leden van Dood Paard elkaar de ruimte om eigen denkpistes over een tekst te ontwikkelen.

Na Mission Impossible vorig seizoen is 40.000 sublime and beautiful thoughts hun tweede samenwerking met Steve Green, een Britse dj die sinds vijftien jaar in Nederland woont. Omdat Handke zelf op de akoestische kwaliteiten van zijn tekst wijst, lag een verdere exploratie van het samengaan van tekst en muziek voor de hand. Kuno Bakker: "Handke ordent zijn zinnen niet alleen via een logisch systeem, maar ook associatief of op klank en ritme. Omdat je het stuk van zijn concrete betekenis kunt losmaken, is het geschikt om het in combinatie met muziek te brengen. We willen er twee lagen bij krijgen: eentje via muziek, en eentje via videobeelden."

De ontmoeting met Dood Paard vorig jaar was Steve Greens eerste theaterervaring. Het verschil met Mission Impossible is dat hij toen met platen en cd's intervenieerde en ditmaal met een sampler aan de slag gaat. Dat vergroot de mogelijkheid tot interactie met de acteurs: "Door mee over de tekst te praten, krijg ik een bepaald gevoel in het hoofd. Vervolgens ga ik op zoek naar geluiden die daarbij passen. Vorige keer heb ik met fragmenten van bestaande muziek gewerkt. Ditmaal maak ik vooraf geluidscollages die ik kan gebruiken als achtergrond. Geluid dient voor mij om een bepaald effect te krijgen, niet om een statement te maken of om een verhaal te vertellen."

De acteurs nemen Handkes woorden in de mond, Green bouwt tijdens de repetities een klankvocabularium uit waarnaar hij tijdens de voorstelling kan teruggrijpen. Komen de twee zo op gelijke voet te staan? "Op deze manier slechten we de grenzen tussen toneel en muziek meer dan wanneer er een echte muzikant op de bühne zou zitten", vindt Bakker. "De tekst is geen zanglijn op de muziek, het gaat echt om de combinatie. Dat is onze uitdaging."

Dood Paard met 40.000 sublime and beautiful thoughts: vanaf vandaag tot en met zaterdag 11 maart, telkens om 20.00 uur, in Minard, Walpoortstraat, Gent. Info en reservaties op tel. 09/267.28.28 (Vooruit). Tournee: van 23 tot 25/3 in Monty, Antwerpen; op 3 en 4/4 in Stuc, Leuven; op 8/4 in De Werf, Brugge; op 26/4 in De Velinx, Tongeren; op 27 en 28/4 in Kaaitheaterstudio's, Brussel.

Peter Handke toont hoe de mens als een vrij wezen geboren wordt en zich vervolgens moet conformeren aan de regels van de maatschappij

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234