Zaterdag 26/09/2020

Reportage

Verrast door het water: ‘Ik kon mijn kind niet redden. Ik heb gefaald’

Op 30 juni 2014 liep Merel de achtertuin in toen haar moeder net even niet oplette.Beeld Damon De Backer

In de eerste helft van augustus vielen er in ons land zeker zes verdrinkingsdoden. Het jongste slachtoffer was vijf jaar. Wij spraken met vier mensen die in de afgelopen jaren ook iemand verloren aan het water. ‘Je ziet het gevaar niet vanaf de oever.’

Melissa Naeyaert: ‘Er wordt snel over je geoordeeld’

Mama van Merel (3). Merel verdronk in 2014 in de tuinvijver.

“Wat ik achteraf het ergste vind? Dat ik zo’n moeite had met Merels autisme. Ze was voor 66 procent invalide verklaard, ze zou nooit kunnen spreken. Maar ze kon stappen en communiceren, ze was een gelukkig kind. Ik heb er destijds zo vaak om gehuild. Nu weet ik dat het er niet toe deed, ze was mooi zoals ze was, in haar eigen wereldje.”

Op 30 juni 2014 liep Merel de achtertuin in toen haar moeder net even niet oplette. Het ging slechts om enkele minuten, maar het was te laat. Het meisje kwam, ondanks de omheining, in de vijver terecht en overleefde het niet.

“Ik donderde van mijn roze wolk tienduizend meter diep de grond in. Nooit eerder in mijn leven was ik zo verliefd geweest als op haar. We leefden samen in haar luchtbel. Met haar liedjes, haar schaterlach, dat blije gezichtje als ik haar aan het eind van de dag bij de opvang ophaalde. Ze is altijd een speciaal kindje geweest. Toen ze werd geboren, zat de navelstreng rond haar hoofdje gedraaid. Als ik geen keizersnede had gehad, was ze dood ter wereld gekomen. Daar denk ik vaak aan. En dan ben ik blij dat ik haar nog drie jaar wel heb gehad.”

Elke zomer als Melissa hoort over kinderen die verdrinken, denkt ze meteen aan de ouders: “Moeten zij nu ook al die pijn voelen die ik gevoeld heb? Leven ze ook met dat schuldgevoel waar ik mee leef? Ja, de echte, hevige pijn van in het begin zwakt af. De eerste twee jaar waren het ergst. Als ik mijn zoon niet had gehad, dan weet ik niet of ik hier nog zou zijn. Maar ik koos ervoor om door te gaan en besloot samen met mijn man om aan een nieuw kindje te beginnen. Louise wordt op 1 november 3 jaar. Het is bijna als een teken van hierboven dat ik niet mag huilen op die dag.”

Melissa Naeyaert, moeder van Merel.Beeld Damon De Backer

Haar zoontje Milan was destijds zeven jaar. “Zijn papa en ik zijn gescheiden. Merel is het eerste kind van mij en Kenneth, Louise is onze tweede. Milan voelde zich zo schuldig in het begin. Hij was bij zijn oma die dag. ‘Mama, als ik thuis was geweest, dan was het niet gebeurd’, zei hij telkens. Dat snijdt natuurlijk door je hart. Ik heb dan verteld dat Merel hierboven zit, op een plek met vogeltjes en zonneschijn en dat ze andere kindjes helpt die, net als zij, in therapie zijn. Toen wilde hij ook naar het paradijs.”

Ze gelooft er zelf in, in dat paradijs. “Voor velen is de dood het einde. Ik ben ervan overtuigd dat ik Merel ooit terugzie, daarboven. Maar met God heeft dat niets te maken.”

Al is het schuldgevoel niet meer constant aanwezig, het zal er altijd zijn, weet ze. “Ik heb mijn kind laten verdrinken en kon het niet redden. Ik heb gefaald, heb het hele leven verkloot. En hoeveel mededogen we ook kregen van onze omgeving, er was ook die wijzende vinger: we hadden beter moeten opletten. Ook daar moet je mee leven. Ik ben er uiteindelijk alleen maar milder door geworden, oordeel niet meer zo snel. Toen ik laatst hoorde over een vrachtwagenchauffeur die op een auto was ingereden waarbij iemand was omgekomen, dacht ik meteen aan de chauffeur. Hoe moest hij zich voelen? Ik las opmerkingen als: Te rap gereden zeker? Of zat hij op zijn gsm te kijken? Toen heb ik gereageerd: ‘Denk eens aan die man. Die moet er ook mee leven. Misschien was hij níét bezig met zijn gsm. Misschien had de auto voor hem plots geremd.’ Er wordt zo snel geoordeeld. En veroordeeld.”

Dat ze nooit meer blij kan zijn, hoort ze soms van haar man. “Ik durf niet meer te zweven. De angst dat de dood weer toeslaat, is zo groot. Er staat een zwembadje in de tuin, met hooguit een centimeter of twee water in. Louise is ongeveer even oud als Merel destijds. Misschien gaat het beter als ze straks ouder is, maar momenteel ben ik heel bang om haar los te laten. Het idee dat ze straks naar school moet, zonder mij, vind ik verschrikkelijk. Maar ik weet ook dat ik niet de enige ben met verdriet. Soms vind ik mezelf een egoïst, altijd met mezelf bezig. Terwijl er zo veel anderen zijn. En toch zijn er mensen die opnieuw gelukkig kunnen zijn. Ik ken een koppel dat twee kinderen verloren heeft. Een bij de geboorte, het andere stierf 20 jaar later. Ze zijn er samen doorheen gekomen, elk op hun eigen manier. En ze kunnen weer genieten. Dat is inspirerend. Ooit hoop ik ook zo ver te komen.”

Vincent Vandommele: ‘Een jaar later verdronk er in hetzelfde meer wéér een kind’

Vader van Sebastiaan (15). De jongen kwam in 2017 om het leven in het meer van Bütgenbach.

Vincent Vandommele: ‘Ik ben niet in mijn schulp gekropen. Je leven hoeft niet te stoppen als je kind overlijdt.’Beeld Damon De Backer

Ze waren op vakantie in het noorden van Spanje, Vincent en zijn vrouw Ingrid Verhaegen. Hun zoon Sebastiaan was zoals ieder jaar op kamp met de scouts van Sint-Joris uit Izegem. Ze waren al een week aan het bivakkeren in de Oostkantons toen het misliep. Het was warm, de scouts besloten verkoeling te zoeken in een meer in de nabije omgeving. Iedereen nam een frisse duik, Sebastiaan bleef aan de kant zitten. Tot de anderen plots bemerkten dat hij verdwenen was. Toen hij niet op de kampplaats bleek te zijn, werd de politie verwittigd. Vincent en zijn vrouw kregen telefoon in Spanje: hun zoon was vermist. Ze wachtten niet lang af en sprongen in hun auto om in een keer door te rijden naar Bütgenbach. Vlak na hun aankomst werd het lichaam van Sebastiaan uit het water gehaald.

“Het meer waarin Sebastiaan verdronk liep al snel diep af en werd dan plots een stuk kouder. Op anderhalve meter diepte was het water maar een graad of tien, elf, is ons gezegd. Dat zette me aan het denken toen ik eerder deze week las dat de Vlaamse Zwemfederatie ervoor pleit om meer waterlopen open te stellen voor het publiek. De federatie waarschuwt ook voor de gevaren maar ik vind dat ze bepaalde zones in het water duidelijk moeten afbakenen en dat er altijd redders in de buurt moeten zijn. Het hoofd van de federatie zegt dat je altijd moet zorgen dat er mensen rondom je zijn als je gaat zwemmen. Maar toen Sebastiaan het water in ging, was er zeker twintig man aanwezig. Ze stonden er op een halve meter van. En toch heeft het kunnen gebeuren zonder dat iemand het doorhad.

“Ik vind het dan ook riskant om zoiets te zeggen. Het lijkt me veiliger om de mensen aan te raden verkoeling te zoeken in water waar ze nog kunnen staan. Want dat zoeken we meestal: verkoeling. Je hoeft daarom nog niet te zwemmen in diep water. De scoutsvereniging van Sebastiaan ging het jaar daarop opnieuw het water in. Maar ze kozen een plek uit waar ze konden staan. Dat was even goed als in dieper water. Bijna dag op dag, een jaar na de dood van Sebastiaan, hoorden we op de radio dat er opnieuw een jongen in het meer van Bütgenbach was verdronken. Hij was 16 jaar. Het was op dezelfde plaats. Ook deze jongen was door de koude bevangen. Blijkbaar zijn die plaatsen niet genoeg bekend bij de zwemmers.”

Sebastiaan.Beeld Damon De Backer

Drie jaar na de dood van Sebastiaan vinden Vincent en zijn vrouw het belangrijk om te sensibiliseren rond de gevaren van zwemmen in open water. “Elke zomer is het prijs. Er kan niet genoeg op gehamerd worden. Mensen, pas op. Het kan iedereen overkomen.”

Zelf beginnen ze stilaan weer wat op hun plooi te komen, klinkt het aarzelend. “We proberen het een plaats te geven maar het blijft moeilijk. Je hebt altijd dat gemis. Maar we doen voort, we engageren ons in verschillende zaken om in onze vrije tijd toch maar zo zinvol mogelijk bezig te zijn. Zo zijn we actief in de vereniging van ouders van een overleden kind (OVOK, JDR) waarin we lotgenoten proberen mee op te vangen.”

Hij is gaan schrijven, niet lang na het overlijden van Sebastiaan. “Ik had dat nooit eerder gedaan maar voelde de drang om uiting te geven aan al mijn emoties. Die zette ik om in gedichten. Ik heb er inmiddels zo’n 150 geschreven en toen Sebastiaan 18 zou zijn geworden, afgelopen mei, vond ik dat een mooie aanleiding om een bundel uit te brengen. Het gaat over het hele rouwproces, vanaf het eerste begin toen we vanuit Spanje ’s nachts naar België zijn teruggereden toen Sebastiaan werd vermist, tot alle data die belangrijk voor ons zijn: de eerste keer dat de scouts weer opstartten, de eerste schooldag op 1 september, de eerste keer 1 november, Kerstmis, zijn verjaardag.”

Het laatste deel van de bundel gaat over het heden, hoe hij nu weer tegen het leven aankijkt.

“Ik heb redelijk snel geprobeerd de knop weer om te draaien en mijn leven weer op te pikken. Dat deed ik door zoveel mogelijk te werken, zes op zeven dagen en dat twaalf, dertien uur per dag. Ik heb een architectenbureau en was altijd bezig. Inmiddels doe ik het rustiger aan maar ik wil me nog altijd nuttig maken, ik kan niet makkelijk stilzitten.”

De dood van Sebastiaan heeft hem veranderd. Niet op een negatieve manier vindt hij, integendeel. “Ik ben veel opener geworden, extraverter, ik zal eerder mijn mening zeggen. Dat had ik nooit verwacht, ik dacht dat ik in mijn schulp zou kruipen en er nooit meer uitkomen. Maar het is anders uitgedraaid. Ik krijg er ook veel voor terug, dat is het mooie eraan. Als er dan toch iets positief gezegd kan worden, is het dat. We zijn er als gezin redelijk doorgekomen die eerste drie jaar, hebben het elk op onze eigen manier gedaan en laten elkaar daar vrij in. Ons leven zal nooit meer hetzelfde zijn maar het is een feit: er is nog hoop. Het leven stopt niet als je kind overlijdt. Of laat ik het nuanceren: het hoeft niet zo te zijn.”

Fumi Atsumi: ‘Nooit denken dat je sterker bent dan de natuur’

Weduwe van motorcrosslegende Eric Geboers. Hij kwam in 2018 om in het water van het recreatiedomein in Mol.

Fumi Atsumi: ‘Eric stierf op een perfecte lentedag. Het was warm en zonnig, maar dat zegt niets over het water.’Beeld Damon De Backer

De hond sprong in het water. Zijn baasje ging erachteraan om het dier te redden. En kwam niet meer levend boven. Vijfvoudig wereldkampioen motorcross Eric Geboers verdronk op 6 mei 2018 in de Miramarplas in Mol. Hij werd 55 jaar.

“Eric was een superprofessionele sportman en atleet. Hij leerde andere motorcrossrijders onder andere betere zwemtechnieken. Hij kende de risico’s van het water, kon perfect zwemmen. Maar, en dat is juist waar ik anderen zo voor wil waarschuwen, het water is en blijft verraderlijk. Eric sprong vanaf ons bootje middenin het meer om de hond te redden. Het was een perfecte lentedag, de zon scheen, het was warm. Maar dat zegt niets over het water. Je kunt het gevaar niet zien van de buitenkant. De koude moet hem die dag bevangen hebben. Dat is nu juist het gevaarlijke. Iedereen kan zwemmen, dikwijls zijn we vol zelfvertrouwen, denken we dat we niet kúnnen verdrinken. En telkens weer blijkt dat het water wint. Of het nu een meer is of de zee, het is onvoorspelbaar.”

Zelf is de Japanse geboren en getogen op een eiland. “We waren omringd door het water, leefden met de zee. Als kind leerden we heel goed wat de gevaren van de zee inhielden, met dat besef ben ik opgegroeid. Zonder dat ik bang was van het water. Maar ik wist dat je nooit mag denken dat je sterker bent dan de natuur. In dat opzicht denk ik dat we de mensen niet genoeg kunnen waarschuwen. Het kan iedereen overkomen. Als je kind, je geliefde of een van je vrienden aan het zwemmen is, moet er altijd iemand zijn die hem of haar in het oog houdt. Altijd. Zodat de jaarlijkse berichten over verdrinkingen eindelijk kunnen stoppen.”

Het kost haar moeite om terug te denken aan die zesde mei, nu ruim twee jaar geleden. “Ik leef met het verdriet. Al zijn de dingen wel veranderd. Ik ben terug aan het werk, woon samen met Erics broer Sylvain en zijn vrouw Jolande. Ze vangen me fantastisch goed op. Maar die eerste periode… Ik kon niet eten, niet slapen. Soms kostte het zelfs moeite om te ademen. Zo voelde het toch, alle basisbehoeften leken weg te vallen. Wat overbleef was pijn, alleen maar pijn. En je kunt de schuld geven aan van alles en nog wat, maar dat helpt niets, het trekt je alleen maar dieper de put in. 

Eric Geboers. Beeld Damon De Backer

“Ik voelde me over álles schuldig. Dat hij mij had ontmoet, dat ik naar België was gekomen, dat ik nog het water op wilde die avond. Ik nam het mezelf enorm kwalijk. Maar het leven verandert constant, dat merk ik telkens weer. Stilaan begin ik de realiteit te accepteren en daarmee vervaagt het schuldgevoel beetje bij beetje. Maar ik zal er altijd mee moeten leven, dat weet ik. Het zal nooit verdwijnen, de pijn, de spijt, het gemis. Ik mis hem verschrikkelijk. Voel me nog altijd dakloos zonder hem. Ik hou van België, ben voor hem naar dit land gekomen en heb alles achter me gelaten daar in Japan. Maar waar hij ook naar toe zou zijn gegaan, ik zou overal met hem kunnen leven. Hij was mijn thuis. Toch vind ik wel rust op de plek waar ik nu woon, samen met Erics broer en zijn vrouw. En ik heb veel plezier in mijn werk als chef-kok in mijn sushilounge.

“Ook mijn zelfvertrouwen keert langzaam weer terug. Je kunt dus zeggen dat ik best weer kan genieten van bepaalde dingen. Van muziek, de zon, de geur of de smaak van een bepaald ingrediënt. Het leven komt terug, weliswaar traag en met horten en stoten maar het komt. Al kan het verdriet me soms zo onverwacht overvallen. Plots is het daar, boem. En je bent opnieuw radeloos. Maar ik kan ook weer lachen, zo echt hard en luid, vanuit mijn diepe binnenste. Dat besef ik eigenlijk nu pas terwijl ik dit zeg. Maar het is zo.”

Of ze ooit terug gaat naar Japan? “Op het moment voel ik me hier goed, hoef ik niet weg. Maar ik ben een dakloze en dat heeft het voordeel dat je zo vrij bent als een vogel. Als ik weg wil, dan vertrek ik. Que sera sera. Eric zal altijd met me meereizen.”

Koen Torrekens: ‘Hij kon zwemmen, maar het ging tóch mis’

Verloor in 2017 zijn zoon Victor (8) door een ongeluk in een jacuzzi die niet in orde was.

Koen Torrekens: ‘Van overheids­wege word je op van alles ge­sensibiliseerd, behalve op zwemmen in openbare wateren.’Beeld Diego Franssens

“Diep mededogen. Dat voel ik als ik aan de nabestaanden denk van de mensen die onlangs zijn verdronken. Ze worden geconfronteerd met een diep verdriet en als het om een kind gaat, ook met een diep schuldgevoel. Ook wij hebben dat ervaren: het hardste schuldgevoel is het schuldgevoel waar je zelf geen schuld aan hebt. In het geval van kinderen voel je je sowieso schuldig, ook als er geen schuld is.”

Drie jaar geleden, in de zomer van 2017, waren Koen en zijn vrouw met hun drie kinderen op vakantie in Costa Rica. In het hotel was een jacuzzi waar ze meteen gebruik van maakten. Victor bleef in het water van de jacuzzi spelen, de anderen waren er al uit en zaten aan de rand van het zwembad. Zijn ouders denken dat Victor zijn zwembril verloor en dat die in de afvoer terechtkwam. De jongen wilde waarschijnlijk zijn bril pakken en stak zijn handje in de pomp. Maar hij bleef vastzitten en verdronk. Terwijl hij heel goed kon zwemmen, kwam hij om in een jacuzzi van nog geen meter diep. Achteraf bleek dat het roostertje van de jacuzzi was losgekomen en nog niet was hersteld. “Een gruwelijk noodlot”, zoals Koen Torrekens het destijds verwoordde.

Hij begrijpt wat de ouders van de onlangs overleden slachtoffers meemaken: “Op dit moment is het verdriet dusdanig rauw en diep dat je er weinig zinnigs over kunt zeggen. Misschien hebben de ouders er momenteel weinig aan maar het enige wat ik kan meegeven, is dat er na een tijdje toch iets komt als een aanvaarding van het ongeluk. Bij ons was dat de klik. Een ongeluk is precies wat het wil zeggen. Je hebt elke dag het geluk om je kinderen ’s avonds in bed te stoppen. En op een dag heb je het ongeluk om er een niet meer in bed te kunnen stoppen. Je stelt je er dan allerlei existentiële vragen bij. Maar eigenlijk zijn er geen existentiële vragen. Dat is een eerste stap naar het aanvaarden dat je altijd geluk hebt gehad en dat je plots wordt geconfronteerd met een ongeluk dat buiten je wil om gebeurt. Maar toch, er is leven na de dood. Al klinkt het bijna als een Bijbelse boodschap waar die ouders nu niets aan zullen hebben. Er is alleszins leven na de dood voor degenen die blijven leven.”

Victor.Beeld Diego Franssens

Dat bedoelt hij met de klik. “In het begin wil je de plaats innemen van je overleden kind. En als dat niet kan, is het leven niets meer waard. Maar op zeker moment zie je dat toch anders, besef je hoe waardevol het leven eigenlijk is, of dat nu van je kind is of van jou. En dan wil je ook verder leven. Ik zeg dat ook tegen mijn andere kinderen: ‘Jullie moeten leven voor twee.’ Dat proberen we te doen, hoe moeilijk het ook is. Het klinkt banaal maar het gaat er toch om er het beste van te maken. Al kan ik de dood van mijn zoontje nog altijd niet aanvaarden.”

In de literatuur die hij las over rouwen, stond dat je geen overhaaste beslissingen moet nemen in die allereerste hevige rouwperiode. “We hebben daar niet naar geluisterd, en ons leven juist wel omgegooid. Ik was CEO van een fantastisch bedrijf maar ik heb die functie opgezegd om samen iets met mijn echtgenote te beginnen en meer bij de kinderen te kunnen zijn. We hebben ook opnieuw een kindje gekregen, hoewel dat eigenlijk een afgesloten hoofdstuk was. Als ik een goede raad aan de ouders van nu mag geven, is het dat: wees niet bang om een nieuw hoofdstuk te beginnen.”

Zijn ouders hadden een heilige schrik voor water. Nu kan iedereen zwemmen en is de angst weggevallen. “Dat is gevaarlijk. Elk jaar weer verdrinken er mensen. Daarom moeten we alert blijven. In een minuut kan het voorbij zijn. In ons geval ging het om ongeluk door een defect roostertje. Terwijl ons kind 1.000 meter kon zwemmen, verdronk hij in 80 centimeter water. We stonden er met onze neus op en toch verdrinkt hij voor je ogen. De nieuwsgierigheid van kinderen kan gevaarlijk zijn. Ook ons kind was curieus en wilde weten waar zijn zwembril was. Nu, in de eerste plaats is het een taak van de ouders om je kind te waarschuwen voor het gevaar van water en wellicht kan ook de school hier een rol in spelen. Maar van overheidswege word je op van alles gesensibiliseerd, behalve op zwemmen in openbare wateren. Daar heb ik nog nooit preventieve filmpjes over gezien na het journaal. Je hoort er pas over als het te laat is.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234