Zondag 18/04/2021

Verrassingen uit de bergen

gerd brabant

Wijnen uit Vaud en Wallis

Drie dagen op wijnreis door Zwitserland, dat betekent vast een opeenvolging van saaie Fendant-wijnen die toch alleen maar bij raclette passen. Mis. En dat betekent ook een land verkennen dat weinig wijntraditie heeft. Weer mis. Ons aanvankelijk scepticisme bleek ongegrond. In een adembenemend landschap rond het meer van Genève en in de Rhônevallei (kanton Wallis/Valais) werden wij meermaals geconfronteerd met mooie wijnen van totaal onbekende druivensoorten.

Natuurlijk zwaait de chasselasdruif hier de plak, maar de wijnen zijn niet te vergelijken met wat er in België aan Zwitserse wijnen op de markt komt. De totale Zwitserse wijngaard is 15.000 hectare groot, te vergelijken met de Elzas of Saint-Emilion, alle satellieten incluis. Tel daar de enorme versnippering bij en je weet dat een driedaagse rondreis veel te kort uitvalt voor een volledig beeld. Daarom beperkten we ons tot de twee kantons in het zuidwesten, de Valais en de Vaud, respectievelijk het grootste en tweede grootste wijngebied in Zwitserland.

Op de steile noorderhellingen bij het meer van Genève pakken de wijngaarden zich samen. Een stijgingsgraad van 70 procent is geen uitzondering, vandaar dat sommige percelen noodgedwongen met de helikopter worden besproeid. Maar het meeste werk in de wijngaard moet met de hand gebeuren. Dat verklaart meteen ook de hoge prijzen die een Zwitserse wijnboer voor zijn producten verlangt.

Onze eerste stopplaats is de firma Schenk. Dit internationaal bedrijf werd in 1893 opgericht door Arnold Schenk. Thans is het een van de grootste wijnfirma's ter wereld. Alleen al in Zwitserland kan er 221.000 hl gelagerd worden. Een rondleiding in de kelder geeft een goed beeld van de firma: zuiver, technisch, maar zonder echte ziel.

* La Côte. Enkele kilometers ten noorden, midden in de wijngaarden, ligt het Château Chatagneréaz, volledig in het bezit van Schenk. We bevinden ons in La Côte, een eerste subregio, waarvan dit château 40 ha bezit. Chasselas is met 12,5 ha de belangrijkste druivensoort. De betere wijnen worden op het domein zelf gebotteld, de rest daalt af naar de kelders van Schenk. Een leuke anekdote is dat hier sinds de 19de eeuw elke caviste zijn naam op het plafond brandt met een kaars, een lokale gewoonte.

Wij krijgen een greep uit het grote Schenk-aanbod te proeven. Van de witte wijnen blijft vooral de chasselas Pentes Brûlées hangen, met zijn frisse zuivere neus (groene appel, peer en citrus) en een vrij vette droge smaak. De rode wijnen worden te koud geserveerd en laten bijgevolg een gesloten indruk na. Dôle bestaat voor 80 procent uit pinot noir en gamay, met pinot noir als meest gebruikte druif. Verder mag Dôle worden aangevuld met enkele streektypische druiven. Van de geproefde wijnen smaakt enkel de Dôle du Valais, Cave St-Pierre (uit het Wallisgebied) aangenaam, met fijne griottekersen en een peperige finale.

* Lavaux. In 1060 werd een signalisatietoren opgericht en nog altijd staat deze trots tussen de wijngaarden van Dézaley, een van de twee grand cru-wijngaarden uit de Vaud. We zijn in Lavaux, een tweede subregio. In de schaduw van de Tour de Marsens krijgen we een eerste degustatie in een mini-limonadeglaasje - de glaasjes waaruit hier ook courant Fendant wordt gedronken, sympathiek, maar voor het echte proefwerk ongeschikt. Daarvoor trekken we gelukkig naar de kelder in het centrum van het gezellige Cully.

De grand cru Dézaley-Marsens 2000 is inderdaad een mooie wijn,met rijpe appel en abrikoos, een lange fijne afdronk en een vette rondheid. Op 10 ha maken vader en zoon Dubois een scala aan wijnen.

Uit het archief worden enkele oudere jaargangen gehaald. De meeste zijn te oud, maar de Dézaley-Marsens 1991 heeft naast de lichte reductie toch nog honing en gedroogde perzik. De rode gamay en pinot noir kunnen ons met hun onrijpe groene toetsen minder bekoren. * Chablais. Voor onze volgende afspraak worden we ontvangen onder de vleugels van het Château d'Aigle, waar een interessant wijnmuseum is ondergebracht.

De wijngaarden van de Chablais (wat tête du lac betekent), de derde subregio van het Vaud-gebied, liggen ingesloten tussen de Alpen en het meer van Genève. Het huis H. Badoux werd opgericht in 1908. In diezelfde periode zag ook een van de beroemdste Zwitserse wijnen voor het eerst het licht : Aigle les Murailles, een witte wijn van chasselas. Aan het etiket is al die tijd nauwelijks iets veranderd.

De wijn - wij proefden de 2000 - verrast aangenaam: veel zestefruit (limoen en citrus) en wat peer. Heerlijke ronde, harmonieuze smaak. De andere witte wijnen bevestigen de indruk dat we hier met een prachtig domein te maken hebben. Stipnoteringen voor de Chasselas d'Yvorne 1997 (rijp en gedroogd pitfruit en een lange krachtige smaak met honingtoets) en de Blanc de Pinot Noir 2000 (cassis en rode bessen met een pikante aciditeit). De rode wijnen blijken wat vlak.

Bij het binnenrijden van de Valais/Wallisvallei trekt het landschap zich prachtig open. Aan weerszijden torenen tweeduizenders met besneeuwde toppen boven het wijnlandschap uit. Op duizenden terrassen, soms niet groter dan enkele vierkante meters, groeien wel veertig verschillende druivensoorten, waarvan de meeste ons totaal onbekend zijn. Dit grootste Zwitserse wijngebied heeft behalve met zijn wijn, ook met zijn keuken en zijn adembenemend mooie landschappen duidelijke troeven als vakantiebestemming.

* Provins. In schril contrast met de versnippering van het wijnlandschap staat Provins, een kanjer van een wijnbedrijf dat 25 procent van de totale Wallisproductie vertegenwoordigt. Na een korte videofilm met gedateerde beelden, komt de grootste verrassing van de hele reis ons tegemoet. De enologe Madeleine Gay blijkt de geknipte en charmante gastvrouw te zijn. Tijdens de gezellige grillavond heb ik het geluk naast haar te zitten en een boeiende wijnconversatie ontspint zich.

"Concentratie is slechts een kwestie van techniek, de finesse wordt ontwikkeld in de natuur", werpt ze op. Ze begrijpt als geen ander de combinatie tussen traditionele en moderne technieken.

Ondanks de gigantische afmetingen van Provins (12 miljoen hl per jaar), blijken de wijnen een hoge gemiddelde kwaliteit te bezitten. Mevrouw Gay heeft hier natuurlijk een groot aandeel in. Vooral de Petite Arvine 2000, Cuvée du Maître de Chais blijft nog altijd nazinderen (grassig, sterfruit, pompelmoes en witte perzik; lange krachtige afdronk).

Deze lokale druivensoort blijkt ook bij andere producenten verrassende wijnen op te leveren. Ook de rode wijnen hebben hier overigens een aanvaardbaar niveau, met een heerlijke Rouge d'Enfer 1999 als smaakvolle uitschieter.

Net voor het afscheid opent de veel te bescheiden Madeleine nog een verrukkelijke, intens zoete Grains de Malice 1998. Met de aroma's van kweepeer, geconfijte abrikoos en witte truffel nog in de neus leggen we het hoofd te slapen.

* Gilliard. Tijdens een unieke ochtendwandeling door de steile terraswijngaarden, zagen we hoe de druiven hier met een kabellift naar een centrale plaats worden samengebracht. Tientallen kleine tandradbanen trekken de kleine tractoren naar boven. We zijn onder de indruk van het prachtige wijnlandschap, waar ook onze volgende degustatie plaatsvindt.

Het domein Gilliard heeft een van zijn medewerkers, Christophe Bonvin, mee met ons op pad gestuurd. Voor deze man in de wijn dook - hoe kon het ook anders met zo'n naam - had hij al een voetbalcarrière bij de Zwitserse nationale ploeg achter de rug. We mogen de wijnen uitspuwen op de rand van de steile hellingen. Gezien de ijskoude serveertemperatuur van de wijnen, blijkt er overigens toch niets anders op te zitten. Toen we gisteren een wijn van dit domein, de chasselas Les Murettes, bij de lunch geserveerd kregen, beviel die stukken beter.

* Rouvinez. Bernard Rouvinez is onze sympathieke gastheer bij het bezoek aan de kelders van het prachtige domein Rouvinez. De kelders zijn hier zeer praktisch ingedeeld. De lange smalle tunnelkelder, volgestouwd met barriques, is een hoogtepunt. Naast het domein Rouvinez zelf, bezit Bernard sinds enkele jaren ook de Cave Orsat. Deze kelder heeft de grootste oppervlakte van Zwitserland, maar kwam enkele jaren geleden in financiële moeilijkheden. Nu worden de beste wijnen gevinifieerd bij Rouvinez. De rest gaat naar de Cave Orsat, samen met de druiven van zowat tweeduizend wijnboeren.

Alle geproefde wijnen hebben een prachtige concentratie en de rode wijnen bezitten zelfs mooi fruit en diepgang. Enkele hoogtepunten: Château Lichten, Petite Arvine 2000 (fijne abrikozen en boter, pikante lange afdronk), Pinot Noir, Colline de Géronde 2000 (framboos, kers en cassis in de neus en een fruitige fijne afdronk). De Rouvinez Les grains nobles Valais 1998 tot slot maakt indruk door de zuivere kweepeer en een romig ronde smaak.

Rouvinez' echtgenote, oorspronkelijk afkomstig uit Sint-Amandsberg, ontvangt ons in het Château Lichten, het zomerhuis van de familie. Een eenvoudige, maar lekkere raclette wordt ons voorgeschoteld, vanzelfsprekend vergezeld van een lichtsprankelende Fendant.

De Vaud en de Valais bleken twee unieke wijnstreken. De wijnen hebben in deze tijden van mondiale smaakvervlakking een heel aparte, eigen stijl. Ze zijn weliswaar niet goedkoop, wat hun kansen op de internationale markt toch verkleint. Uit landen waar het klimaat gunstiger, het terrein gemakkelijker te bewerken en de arbeid goedkoper is, komen onvermijdelijk wijnen met een betere prijs-kwaliteitverhouding.

Maar laten we vooral de nabijheid niet vergeten, en de omgeving, door mij hierbij uitgeroepen tot het mooiste wijnlandschap ooit gezien.

Tot slot zijn er ook de mensen, getekend door een soort Gründlichkeit, maar met zuiderse, gastvrije trekjes die ze niet onder stoelen en banken kunnen steken. Ik heb alvast mijn volgende vakantiebestemming gevonden.

* Zwitserland is eregast op Megavino, van 10 tot 12 oktober in Brussel. Enkele interessante webistes: www.megavino.be, www.swisswine.ch, www.siontourism.ch, www.region-du-leman.ch

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234