Zaterdag 17/04/2021

Verrassend wervelend debuut

Uit een ‘jaar van de gemiste kansen’ ritselde de jury een bont gekleurd Uilennest bij elkaar. Gaat ze zondag opnieuw voor een prentenboek, vol verstilde poëzie of grappige tekeningen? Of valt ze toch voor een van de twee Vlaamse rasvertellers: een rauwe oorlogsroman van een gevestigde waarde of een wervelende fantasiethriller van een debutant? Een eersteling met lauwerkrans zou niet misstaan op het podium.Door Annemie Leysen & Patrick Jordens

Wild verliefd is een hoogst amusant non-fictieboek. Dat is sowieso een zeldzame combinatie, waar tot voor kort enkel Midas Dekkers en Bibi Dumon Tak een patent op hadden. Voeg aan dit lijstje voortaan dus Ditte Merle toe.

Zoute seks voor de paling en zoete seks voor de zalm. Schorpioenen die van op een veilige afstand knuffelen, of bidsprinkhaanmannetjes die onthoofd door hun ega toch stevig doorgaan met paren. Slangen met twee piemels, lesbische zweepstaarthagedissen, pantoffelslakken die aan stapelseks doen, of zeepaardmannetjes die eerst dagenlang flirten om uiteindelijk zelf zwanger te worden, enzovoort. Alles wat ook maar enigszins verband houdt met paringsdrift bij meer dan 100 diersoorten staat nu genoteerd in dit heerlijk vrijpostige en innemende boek. Merle is erin geslaagd om bijzonder helder alle mogelijke ‘standjes’ en verleidingstrucs te beschrijven. Ze doet dat met zoveel zin voor humor en gezonde verwondering dat je 150 pagina’s lang een spannend leesavontuur beleeft. Knap ook dat ze haar bewondering voor wetenschappelijk onderzoek ruimschoots laat blijken, maar tegelijk suggereert dat we nog lang niet alles weten (en misschien ook nooit kunnen weten). Dit is tevens een boek dat op een bevrijdende en toch integere manier tegemoet komt aan de gezonde nieuwsgierigheid van tieners wat seksualiteit betreft, en tegelijk volwassenen moeiteloos in de ban kan houden. Faut le faire! Merle en haar wilde beestenbende zouden best weleens waardige laureaten kunnen worden.

undefined

Met zijn debuutroman De kleine Odessa stond Peter Van Olmen meteen op het jeugdliteraire podium voor een premie van de provincie West-Vlaanderen en een boek.be-Boekenwelp. Intussen is er een Duitse vertaling op komst en heeft een Amerikaanse agent de rechten in handen. Een succesverhaal, dus. De kleine Odessa is op het eerste gezicht een erg vlot geschreven en spannend fantasieverhaal over een meisje op zoek naar haar verdwenen ouders, en over Scribopolis, een magische schrijversstad waar een stelletje ‘onsterfelijke’ schrijvers de dienst uitmaken. Maar er is veel meer te beleven. Van Olmen bouwde een ingenieuze gelaagde constructie uit: een grappig, ontroerend en meeslepend avonturenverhaal met goeien en slechteriken, een terloopse maar efficiënte initiatie in de wereldliteratuur, een coming of age-plot met behoorlijk wat psychologische diepgang én een interessante beschouwing over de kracht van verhalen en literatuur. Kortom, een boek waarin voor elke lezer wat te rapen valt. De kleine Odessa is een wervelend boek dat de lezer in een tomeloze vaart meeneemt. En toegegeven, een enkele keer wil je weleens even van die trein om op adem komen, wegens soms wat te veel, te wijdlopig, te lang uitgesponnen. Maar hoe dan ook, een verrassende leeservaring van formaat. Een bekroning van een indrukwekkend debuut zou al even verrassend zijn.

undefined

Keepvogel, een harkerige loopvogel op hoge poten met een grote bek en een rood capejasje, en zijn onafscheidelijke hond Lupus Wolfram Tungsten, of gewoon Tungsten voor de vrienden, zijn de hartveroverende helden uit de gelijknamige tekenfilmserie die Wouter van Reek maakte voor de VPRO.

In dit heerlijk geestige prentenboek wil Keepvogel verborgen schatten onder de grond ontdekken, nadat Tungsten wat bijzonders had opgegraven. Een zelf ontworpen “diepgraver” moet de zaak laten opschieten. “Ik graaf tot het allerdiepste en dan nog verder”, roept Keepvogel, die in zijn naïeve dromen al een “kromobogtonol” of een “terrolilobeen” ziet verschijnen. Alleen heeft hij niet begrepen dat hij in zijn obsessionele ijver een rondje door de veelkleurige aardlagen heeft uitgegraven. Wat hij, als hij weer boven komt, voor hangende heuvels en bijzondere spullen houdt, blijken de bergen zand van zijn graafwerk en de vondsten van Tungsten te zijn. Een grappig, origineel vormgegeven en veelzeggend boek is dit, waarin de treffende minimale tekst perfect samengaat met de meesterlijke tekeningen waarop fossielen, dinogeraamtes, oude vazen, kralen en meer ‘bijzonders’ net naast Keepvogels tunnel voor het grijpen liggen. Op elke bladzijde vertellen kleine rode hiërogliefen ook nog eens een eigen versie van het verhaal. Als de jury voor een prentenboek kiest, dan misschien toch liever eentje met woorden erbij?

De hondeneters is een monumentale cross-overroman. Het slik en het slijk van de ruige Rupelstreek met zijn bizarre bewoners en de verre gruwel van de Groote Oorlog vormen het decor voor een danteske reis van een epileptische, wereldvreemde antiheld. Op zijn queeste naar zijn onmisbare verdwenen hond, naar de ware toedracht van een en ander én naar een eigen plek in een verwarrende wereld, wordt Victor genadeloos geconfronteerd met de verschrikkingen en ontberingen van een land in oorlog, waar alle normen en verhoudingen zoek zijn geraakt. Een op zijn minst intrigerend, stevig gedocumenteerd en slim gecomponeerd boek is dit, vol apocalyptische taferelen, felliniaanse figuren, rauwe erotiek en mythologische verwijzingen. Een overtuigend pleidooi ook tegen absurde oorlogen en misplaatst heldendom en tegelijk een boeiend portret van een jongeman die zijn eigen kleine oorlog uitvecht. Marita De Sterck kent haar vak en schrijft met verbluffende kennis van zaken. Haar vorige romans werden, vooral in Nederland, waar Vlaamse epische vertellingen erg worden gesmaakt, met prestigieuze prijzen overladen. Het boek kon de jury van de Vlaamse Boekenleeuw en van de Nederlandse Woutertje Pieterse Prijs niet helemaal overtuigen. In haar ijver om haar antropologische en psychologische onderlegdheid in haar boeken te verzilveren gaat De Sterck, ook in deze roman, weleens te rationeel en te kwistig te werk, wat de geloofwaardigheid van de overigens perfect geregisseerde personages niet altijd ten goede komt. De hondeneters is in een vrij pover jeugdboekenjaar hoe dan ook een verademende uitschieter, waar een jury niet omheen kan.

De boomhut, een samenwerking tussen vader en dochter Tolman, is een woordloos boek, op groot formaat. Twee beren nestelen zich knusjes in een boomhut, vlak bij de zee. Lang alleen zijn ze daar niet: tientallen flamingo’s komen op bezoek, gevolgd door een neushoorn, nijlpaard, panda’s, een pauw enzovoorts. Na een tijdje sijpelen al die gasten ook mondjesmaat weer weg. Zodat onze gastvrije beren aan het eind gezellig onder hun tweetjes kunnen genieten van de volle maan...

Pure beeldpoëzie hebben de Tolmans met deze Boomhut gecreëerd. Hun kleurgebruik is ronduit wonderbaarlijk: als de flamingo’s eraan komen, kleuren de pagina’s volledig roze. Wat later komt een zwarte beer de pauw ophalen met een vliegend zeilschip tegen een gloedvolle gele ‘infini’. Zo krijgt elk tafereel een geheel eigen sfeer, alsof dit boek ons vooral wil doen stilstaan bij de rijke schakeringen van het licht. De abstractie, die iets oosters uitstraalt, vindt een contrapunt in de prettige chaos van de vele bezoekers en hun karakteristieken. De prenten stralen rust uit en zitten tegelijk vol kleine anekdotes, waardoor je kunt blijven kijken. Kortom, De boomhut oogt als een paradijselijke hallucinatie, een verrukkelijke ode aan de schoonheid van de natuur.

Onlangs bekroond met de prestigieuze Ragazzi Award op de kinderboekenbeurs van Bologna, en nu verdiend een stevige kanshebber voor de Gouden Uil. Al kan het feit dat de winnaar van vorig jaar ook al een oogverblindend prentenboek was, dat alsnog verhinderen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234