Maandag 17/02/2020

Economie

Verrassend: online bestellen is géén aanslag op het milieu

Beeld ANP XTRA

Bestelwagentjes die af en aan rijden met onze onlinespullen zijn niet per definitie milieubelastender dan de klassieke manier van boodschappen doen. Een studie van het befaamde Massachusetts Institute of Technology (MIT) komt tot die bevinding. Sara Verlinde van de onderzoeksgroep MOBI aan Vrije Universiteit Brussel beaamt.

Deze week stond transportbedrijf DPD met mijn onlinebestelling netjes en zelfs een dag vroeger dan gedacht aan de deur. De kartonnen doos was zeer ruim bemeten voor de inhoud, die gekreukeld papier en karton bevatte om de bestelling op zijn plaats te houden. Wat een verspilling, dacht ik. Het bevestigde, weer eens, mijn intuïtief aanvoelen hoe milieuonvriendelijk onlinewinkelen is.

Alleen, klopt mijn intuïtie wel? Die vraag blijkt niet zo eenvoudig te beantwoorden als ik aanvankelijk had gedacht. Bij het Massachusetts Institute of Technology (MIT) komt men tot een genuanceerd inzicht dat wetenschappelijk veel verantwoorder is dan mijn buikgevoel. De onderzoekers keken naar de hele keten, inclusief het gedrag van de kopers. En dan blijkt dat de ‘voetafdruk’ van onlinekopen vaak competitief is met offline en soms zelfs beter scoort. Dat komt vooral door de aard en bijbehorende logistiek van fysieke winkels. Zeker als je met de auto gaat winkelen, worden mogelijke voordelen van fysiek winkelen volledig tenietgedaan – tenzij je veel boodschappen tegelijk doet. 

Bakstenen winkels

Nog volgens het rapport hebben onlineretailers doorgaans een meer gecontroleerde impact op het milieu tijdens het verzend- en retourproces. Echte ‘bakstenen’ winkels moeten het dan ook weer hebben van gezelligheid, een aantrekkelijke uitstalling van mooi belichte producten. Allemaal zaken waarmee een distributiecentrum geen rekening hoeft te houden.

Sara Verlinde (VUB) is gespecialiseerd in stedelijke logistiek, en werkte ook al mee aan onderzoek naar het fenomeen. Ze kan zich vinden in de conclusies van de MIT-studie, die ze “redelijk allesomvattend” noemt. “Het sluit aan bij eerdere onderzoeken. Je kan niet zomaar zeggen dat online kopen qua milieu-impact beter of slechter is dan zelf naar de winkel gaan”, stelt ze. Daarvoor spelen te veel componenten die het hele verhaal kleuren. “Er is een groot verschil of je bijvoorbeeld één product koopt, dan wel meerdere. Als je met de auto naar de supermarkt gaat voor één product, dan kan je het misschien beter online kopen want de transporteur die het bij je levert kan goederen bundelen in één voertuig en jij doet dat niet. Ga je voor een volle winkelkar, dan bundel je zelf en is je relatieve voetafdruk per product veel kleiner.” 

De laatste kilometer

Daarbij is de snelheid van leveren ook cruciaal. De premisse ‘voor 22u besteld, ’s anderendaags geleverd’, geeft de transporteur veel minder tijd om te plannen en zijn goederenstroom te bundelen. “Als je als onlineconsument gerust een dagje kan wachten, vervalt dat aspect en krijg je een ander verhaal.” 

Ook de manier van leveren is belangrijk. Consultancybedrijf EY becijferde in 2014 de gevolgen van ‘de laatste kilometer’ van het onlinewinkelen. Een koffiezetapparaat dat ‘’s anderendaags’ per fiets wordt bezorgd geeft 490 gram CO2-uitstoot. Laat je het apparaat op een zelfgekozen dag met een tijdvak van vier uur afleveren in een dieselbus, dan zorgt dat voor 1.995 gram CO2.

Wat ook een rol speelt is de fase vooraf en nadien. Je kent het fenomeen van mensen die naar de winkel gaan om iets te passen of testen, en dan thuis online bestellen. Of nog, meerdere paar schoenen bestellen, en enkel één paar houden en de rest retourneren. “Dan vervalt het voordeel van online uiteraard, en ben je veel minder duurzaam bezig”, zegt Sara Verlinde. “Ofwel doe je alles online, of alles fysiek, maar een combinatie is altijd minder duurzaam, tenzij je alles met de fiets of te voet doet.” 

Thuis of in afhaalpunt?

Als laatste aspect waar je als consument de keuze in hebt, is waar je je spullen laat leveren. Thuis of in een afhaalpunt. “Het beste is een afhaalpunt, opnieuw vanuit het oogpunt dat de transporteur in dergelijk geval meerdere pakken tegelijk kan behandelen, en er minder kilometers voor rijdt. Als je dan als consument te voet, met de fiets of met het openbaar vervoer je pakketje gaat ophalen, is de milieu-impact het kleinst. Ook met de wagen is het afhaalpunt duurzamer, op voorwaarde dat je het ophalen combineert met een andere activiteit, door bijvoorbeeld te stoppen onderweg naar je werk of familie.”  Dat er van de 500.000 pakjes die dagelijks worden geleverd drievierde thuis wordt bezorgd, is dus nog een punt voor verbetering.

Het beeld van de felle toename van bestelwagens door e-commerce is overigens ook niet helemaal correct, weet Verlinde. “Uit Nederlands onderzoek weten we dat slechts 4 procent van de CO2 door bestelwagens in steden door pakjesdiensten wordt veroorzaakt. Terwijl bijvoorbeeld alles wat met algemene leveringen of de logistiek voor bouwwerven te maken heeft, al tekent voor elk 35 procent. Specifieke dienstverleners, denk aan ruitenwassers of maaltijdbezorgers, hebben ook een grotere impact”, weet Verlinde, die pleit voor meer bewustwording bij de consument. 

Dat is ook de conclusie van de MIT-studie. “Voor een klant die in een buitenwijk woont, kan online winkelen geschikter zijn, terwijl dit minder geldt voor stedelingen, waarbij traditioneel winkelen milieuvriendelijker zou kunnen zijn. Zowel fysieke als onlineretailers kunnen hun klant beter informeren over de milieu-effecten van hun keuzes om de impact te verminderen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234