Zondag 27/11/2022

Verplicht een job zoeken werkt niet

België verplicht werkzoekenden op bepaalde jobs in te gaan, zodat ze sneller een baan vinden. Maar helaas: de verplichting werkt niet, blijkt uit onderzoek van de KU Leuven.

De criteria op de passende dienstbetrekking, zo heten ze plechtig in ambtenarentaal. Concreet betekent het dat werkzoekenden verplicht op zoek moeten gaan naar bepaalde jobs, ook als ze daar geen zin in hebben.

Zo moeten ze jobs aannemen waarvoor ze maximaal heen en terug vier uur moeten pendelen, net als jobs binnen een straal van 60 kilometer, ongeacht de pendeltijd. Ook jobs die niet meer betalen dan hun werkloosheidsuitkering moeten ze aannemen. En eenmaal als ze vijf maanden werkloos zijn, moeten ze een job aannemen ongeacht de inhoud. Wie zich niet aan de wet houdt, kan zijn werkloosheidsuitkering verliezen.

Succesvoller op zoek

"De redenering is dat je zo makkelijker werk vindt", zegt Sarah Vansteenkiste, onderzoekster aan het Centrum voor Loopbaanonderzoek van de KU Leuven. "En zo toon je ook dat je niet zomaar profiteert van het systeem. Maar niemand heeft zich ooit afgevraagd of dat ook klopt. Uit onderzoek bij 1.750 Vlaamse werkzoekenden blijkt dat de criteria op de passende dienstbetrekking niet leiden tot een grotere kans op een job.

"Daar zijn verschillende redenen voor: werklozen die zich flexibeler opstellen, zijn doorgaans meer onzeker over zichzelf, hebben een minder duidelijk beeld van waar ze professioneel naar toe willen en kunnen per definitie minder relevante werkervaring voorleggen. Aan de andere kant willen werkgevers ook geen sollicitanten die niet passen in het profiel dat ze vooropstellen."

Niet alleen werkt de verplichting vanwege de RVA niet, veel werklozen houden er zich ook niet aan, zegt Vansteenkiste. De onderzoekster besluit dat uit een onderzoek bij 1.750 Vlaamse werklozen, waarin ze polste naar hun zoekgedrag. "Daaruit bleek dat ze gemiddeld maar één uur per dag pendelen voor hun nieuwe job. Slechts vijf van de ondervraagde werklozen willen de opgelegde vier uur per dag pendelen. Daarnaast wil minder dan 10 procent van hen een job aanvaarden tegen een loon dat evenredig is met de uitkering die ze krijgen. Het ironische is dat de wet in de recente jaren nog verstrengd werd."

Vansteenkiste deed daarbovenop nog een opmerkelijke vaststelling, zegt ze: de RVA en VDAB volgen de wet ook niet op of zeker niet nauwgezet. "De diensten weten niet in hoeverre hun consulenten die wet naleven. Uit gesprekken die ik had met VDAB-consulenten bleek dat de ene de wet wel toepaste en een andere niet. Afhankelijk van wie je voor je hebt, kun je dus je werkloosheidsuitkering verliezen of niet. Dat is heel arbitrair. Het is ook niet duidelijk hoeveel mensen elk jaar een sanctie krijgen omdat ze die wet niet naleven. Het zou een veel beter idee zijn om de wet op te doeken. In plaats ervan laat je werklozen beter over hun loopbaan nadenken, zodat ze veel gerichter en dus ook succesvoller naar een job op zoek gaan."

Persoonlijke begeleiding

"We zijn het er zeker mee eens, dat in het wilde weg een job zoeken geen goed idee is. Je moet als werkzoekende een plan hebben, een perspectief voor de toekomst. Dan geeft het ook minder dat je een tijd een job doet die je niet helemaal op het lijf geschreven is", reageert Bartelijne van den Boogert, woordvoerder van de VDAB. "We proberen daarom werklozen binnen het kader van de wet zo persoonlijk mogelijk te begeleiden. Met willekeur heeft dat zeker niet te maken. Voor ons komt de wet vooral in beeld als we tot de vaststelling komen dat de werkzoekende niet op een bevredigende manier naar een job op zoek is."

Kristof Salens van de RVA: "Als de VDAB in Vlaanderen of Actiris in Brussel een job aanbiedt, moeten ze nagaan of de job al dan niet passend is, rekening houdend met de wet. Als de werkzoekende weigert, moet de arbeidsbemiddelaar dat aan ons doorgeven en spreken we een sanctie uit. We passen de wet dus wel toe."

Criteria van passende dienstbetrekking

► Wie vijf maanden of meer werkloos is, moet een job aannemen, ongeacht de inhoud

► Wie dertig jaar is en minder dan vijf jaar werkervaring heeft, moet na drie maanden een job aannemen, ongeacht de inhoud

► U moet een job zoeken en aanvaarden als die minder dan vier uur pendeltijd (heen en terug) per dag vraagt

► U moet een job aanvaarden binnen een straal van 60 kilometer, ongeacht de pendeltijd

► U moet een job zoeken en aanvaarden waarvan het loon minstens evenredig is met uw werkloosheidsuitkering (rekening houdend met transportkosten)

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234