Donderdag 29/09/2022

NieuwsEstland

Verplaatsing van Sovjet-tank ligt gevoelig bij Russische bewoners van Estland: ‘Niet iedereen is er klaar voor’

De tank van Narva. Beeld Getty Images
De tank van Narva.Beeld Getty Images

De Estse regering gaat een monument van een Sovjet-tank bij de grensstad Narva uit het straatbeeld verwijderen, omdat die associaties oproept met de oorlog in Oekraïne. Dat ligt gevoelig in de stad, waar 95 procent van de inwoners een Russische achtergrond heeft.

Nick de Jager

De verplaatsing van de tank, een gedenkteken aan de overwinning op nazi-Duitsland, gaat niet zonder slag of stoot. Het was de bedoeling dat de gemeenteraad van Narva maandag zelf over het lot van de tank zou beslissen, omdat de Estse wet voorschrijft dat monumenten lokaal bezit zijn. Maar om onduidelijke reden schrapte de raad het punt van de agenda, waardoor het onderwerp onbehandeld bleef.

Door die besluiteloosheid werd de kwestie wettelijk gezien een nationale aangelegenheid. De burgemeester van Narva vroeg de regering in Tallinn om meer tijd vanwege de gevoeligheid van het onderwerp, maar daar wilde het kabinet niet aan. Minister van Binnenlandse Zaken Lauri Läänemets zei maandag dat de tank waarschijnlijk voor 20 augustus verwijderd zal zijn. De Estse regering staat binnen de EU bekend als een van de hardliners in het veroordelen van de Russische invasie in Oekraïne en het sanctioneren ervan.

Sovjetisering

Uit een enquête bleek eerder dat veel inwoners van Narva niet tegen verplaatsing zijn, maar wel willen dat de stad over het lot van het monument bepaalt. De tank gaat waarschijnlijk naar een museum.

Veel Esten beschouwden de Sovjet-Unie in en na de Tweede Wereldoorlog niet per se als een betere bezetter dan nazi-Duitsland. Nadat Estland in 1940 in handen van Moskou was gekomen, begonnen de Russen aan massadeportaties om de Baltische staat te ‘sovjetiseren’. Veel Esten ontvingen de Wehrmacht in 1941 dan ook met relatief veel enthousiasme. Ze hoopten (tevergeefs) dat de Duitsers de onafhankelijkheid zouden herstellen. Na de Tweede Wereldoorlog gingen de Russen door met deporteren, maar veel grootschaliger. De deportaties stopten toen Nikita Chroesjtsjov leider van de Sovjet-Unie werd.

Tweespalt

De kwestie met het monument toont de lastige constitutionele en maatschappelijke positie van Narva, de derde stad van het land, die een grensrivier deelt met Rusland. Na de Estse afscheiding van de Sovjet-Unie in 1991 was de hoop dat etnische Russen terug zouden verhuizen naar het oostelijke buurland. Dat gebeurde slechts mondjesmaat: vandaag de dag heeft meer dan 95 procent van de 53 duizend bewoners van Narva een Russische achtergrond.

Ongeveer een kwart van de hele Estse bevolking is Russischtalig. Velen van hen spreken de officiële taal van het land niet en scoren economisch ondermaats. In Narva, een verlopen industriestad, is ruim 12 procent van de inwoners werkloos. In Estland als geheel, een van de snelst groeiende economieën in Europa, is dat slechts 5 procent. Bovendien is de helft van de 320.000 Russischtaligen in het land niet in het bezit van een Ests staatsburgerschap, dat de regering alleen uitvaardigt aan Russen die al voor 1940 in het land woonden, of de Estse taal spreken.

De tank dreigt onderdeel van die tweespalt te worden. “Niet iedere ‘Oleg’ of ‘Stanislav’ is klaar voor het verplaatsen van deze tank”, zei burgemeester Katri Raik eerder. “Dat moeten we begrijpen.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234