Vrijdag 24/05/2019

Kansarmoede

Veroorzaken vluchtelingen echt meer kinderarmoede?

Beeld BELGA

Nooit eerder groeiden er zoveel jonge kinderen op in kansarmoede. Komt dat door het stijgend aantal vluchtelingen, zoals minister Liesbeth Homans (N-VA) beweert? Niets bewijst dat. "Dit is een kwalijke vorm van beleid."

"De impact van de toename van het aantal vluchtelingen op het (kinder)armoedecijfer is een realiteit." Dat was de reactie van Vlaams minister van Armoedebestrijding Homans bij het bekendmaken van de meest recente kansarmoede-index van Kind en Gezin. Dat die voor het zoveelste jaar op rij is gestegen, komt volgens haar dus ook door de instroom van Afghanen, Syriërs of Irakezen. 

Wim Van Lancker (KU Leuven) was een van de eersten die Homans' bewering onderuithaalden. Hij merkte op dat Kind en Gezin geen onderscheid aanbrengt tussen vluchtelingenkinderen en niet-vluchtelingenkinderen. De organisatie weet enkel of er sprake is van een moeder met een Belgische of niet-Belgische achtergrond, maar dat is dus veel ruimer dan een vluchtelingenstatuut hebben. "Er zullen ongetwijfeld zulke mensen in de cijfers van Kind en Gezin vervat zitten, maar zolang je geen absolute aantallen kent, kun je daarover geen uitspraken doen en voer je een kwalijke vorm van beleid."

De impact van vluchtelingen op de kinderkansarmoede-index kun je volgens de onderzoeker onder meer nagaan door naar het aantal geboortes in deze groep te kijken. Die cijfers worden door de algemene directie statistiek van de FOD Economie verzameld in een zogenaamd wachtregister. Gegevens uit 2017 zijn er nog niet, maar uit cijfers die De Morgen opvroeg van 2016 blijkt dat er dat jaar 735 vluchtelingenkinderen werden geboren. Op een totaal aantal van 121.896 geboortes in België gaat het om 0,6 procent. "Dat is veel te weinig om de stijging van één procentpunt in de kansarmoede-index van Kind en Gezin te verklaren", redeneert Van Lancker. In de cijfers van Kind en Gezin is enkel sprake van 0- tot 3-jarigen en niet van oudere kinderen. De Leuvense armoedespecialist benadrukt  ook dat Kind en Gezin voor zijn index gezinnen maar één keer bevraagt. "Meestal is dat net na de geboorte en het wordt niet opgevolgd."

Significant

Van Lancker berekende ook vorig jaar al, toen Homans in haar Armoedemonitor stelde dat onder meer de asielcrisis "het welvaren van iedereen die in Vlaanderen woont en leeft" beïnvloedt, dat de impact van vluchtelingen nihil is. Hij deed dat op basis van de situatie in 2016: toen waren er in Vlaanderen 11.299 erkende vluchtelingen en subsidiair beschermden. Zij zouden volgens de onderzoeker, zelfs als ze allemaal arm zouden zijn, voor 0,2 procentpunt van de armoedecijfers instaan. "Ik vermoed niet dat er vandaag wat dat betreft grote schommelingen zijn."

Vluchtelingenwerk Vlaanderen schaart zich achter Van Lancker. "De impact van vluchtelingen op armoede is absoluut niet aantoonbaar", zegt Caroline van Peteghem. Ook professor economie Tom Verbeke (KU Leuven) benadrukt dat de vluchtelingencrisis niet verantwoordelijk kán zijn voor de toename. "Er wás al een stijgende trend, sinds 2006." Wat daarom niet betekent dat vluchtelingen niet in de statistieken opduiken.

"Jaarlijk krijgen ongeveer 10.000 mensen in België een erkenning", legt Verbeke uit. "Zij vestigen zich hier, doen aan gezinshereniging... Daarnaast weten we dat bij de mensen van niet-Europese origine de werkloosheidscijfers vrij hoog zijn. Dus zij gaan significant meer opduiken in kansarmoede-statistieken. Maar om dan te beweren dat zij verantwoordelijk zijn voor de stijging, dat is een brug te ver. Daar zijn hun aantallen niet groot genoeg voor."

Weinig zinvol

Nathalie Debast (VVSG) zegt dat Homans niet helemaal ongelijk heeft. Volgens haar zullen vluchtelingen wel een rol spelen. "Vaak bevinden deze mensen zich in een weinig comfortabele situatie en zullen ze bij aankomst een beperkt inkomen hebben of een lager opleidingsniveau", zegt ze, verwijzend naar de criteria die Kind en Gezin voor zijn index gebruikt. "Maar je kunt onmogelijk weten hoe groot hun rol is. Het verklaart niet alles. Onder diezelfde criteria valt evengoed een Syriër die hier al tien jaar woont of een Vlaming die hier geboren en getogen is." Debast noemt het weinig zinvol om te focussen op die verschillende profielen. "Je moet een armoedebeleid hebben dat voor iedereen werkt."

Homans zelf stelt trouwens dat ze de vluchtelingenlink net van Kind en Gezin zelf heeft overgenomen. Ze verwijst naar het persbericht dat de organisatie vorig jaar uitstuurde. Daarin wordt gesteld dat er meer kansarmoede is in gezinnen van moeders uit Azië "wat ook logisch is wanneer het over vluchtelingen gaat", zo stond er. "Deze duiding blijft ook dit jaar nog van toepassing aangezien we vaststellen dat het aandeel van deze kinderen afkomstig uit landen in Azië (waaronder Syrië, Afghanistan) in 2017 nog groter is geworden", zegt Homans' woordvoerder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.