Donderdag 23/09/2021

veroordeelde anti-Castristische terrorist op vrije voeten, Cubaans agent in de VS onredelijk zwaar gestraft

'In Miami is het onmogelijk om een neutrale mening over Cuba te vinden. Meer nog, dat kan zelfs gevaarlijk zijn'

Levenslang in het nieuwe Alcatraz

Een anti-castrist die onder meer wegens de dodelijke aanslag op een vliegtuig veroordeeld was, kreeg vorige week gratie en mocht de gevangenispoort achter zich dichtslaan. Een Cubaanse agent die de activiteiten van de anti-castrist destijds infiltreerde, kreeg in de VS twee keer levenslang plus vijftien jaar. De billijkheid is ver zoek.

Brussel

Eigen berichtgeving

Lode Delputte

Onder druk van de Amerikaanse autoriteiten kwam vorige week in Panama Luis Posada Carriles op vrije voeten, een Varkensbaai-veteraan en voormalige CIA-medewerker wiens plan om in 2000 de Cubaanse leider Fidel Castro Ruz te vermoorden op de valreep kon worden verijdeld.

Posada Carriles kwam er met hooguit een paar jaar celstraf vanaf. Vorige week immers, onder zachte dwang van Washington, verleende de Panamese presidente Mireya Moscoso de man gratie. Posada Carriles, die in 1976 samen met drie andere terroristen een vliegtuig van Cubana de Aviación met 73 inzittenden de lucht in blies, loopt sinds dit weekend als vrij burger in Nicaragua rond, om binnenkort hoogstwaarschijnlijk naar Miami te trekken.

In scherper contrast tot de afwikkeling van de affaire-Carriles kan de zaak-Hernández niet staan. De 39-jarige Gerardo Hernández Nordelo, een Cubaanse diplomaat die er samen met vier landgenoten van beschuldigd wordt de nationale veiligheid van de Verenigde Staten op het spel te hebben gezet, kreeg twee keer levenslang plus vijftien jaar. In de maximale-beveiligingsgevangenis van Lompoc, een stadje tussen San Francisco en Los Angeles waar het zwaarbewaakte detentiecentrum als The New Rock bekendstaat (een referentie aan The Rock, de bijnaam van Alcatraz), doodt hij de tijd met het beantwoorden van brieven. Tot zestig per dag ontvangt hij er, van over de hele wereld, maar vooral uit Cuba, waar hij als held van de republiek een status die titel waardig geniet. Bepaald een man van een ander kaliber dan de 1.700 zware criminelen in wier midden hij noodgedwongen toeft.

Bloed aan de handen, Hernández? Volgens de VS wel: Gerardo Hernández, die gewelddadige anti-castristische groeperingen in Miami geïnfiltreerd had nadat de Amerikaanse autoriteiten niet ingegaan waren op het verzoek van Havana om hun illegale activiteiten aan banden te leggen - activiteiten waarvan Posada Carriles een van de centrale figuren was - wordt schuldig geacht aan de dood van de inzittenden van een Amerikaans sportvliegtuigje dat in 1996 in de buurt van de Cubaanse hoofdstad neergehaald werd. Die inzittenden, leden van de rabiaat anti-castristische Hermanos al Rescate (Brothers to the Rescue), waren illegaal het Cubaanse luchtruim binnengedrongen, gingen niet in op de waarschuwingen van de luchtmacht om rechtsomkeer te maken en werden ten slotte, op initiatief van de Cubaanse militairen, naar de haaien geschoten.

Hoe dodelijk die afloop ook was, Hernández had er de hand niet in. Daar was ook de Amerikaanse openbaar aanklager achter gekomen: op de valreep, aan de vooravond van de uitspraak op 25 mei 2001, wilde hij de aantijging 'moord' uit het strafdossier weggehaald zien. Te laat echter. De jury in Miami aanzag Hernández als samenzweerder tot moord, en als een meervoudige moordenaar werd hij gestraft. Een dubbel leven in de cel, en daarna nog eens vijftien jaar.

Dat Gerardo Hernández en zijn vier collega's - samen bekend als 'The Cuban Five' - in Miami veroordeeld werden, is volgens talrijke specialisten een aanfluiting van een normale rechtsgang. In een gesprek dat De Morgen enige tijd geleden met hem had, stelde de Amerikaanse advocaat Leonard Weinglass, raadsheer van een van de vijf, dat "Miami niet over de onpartijdigheid beschikt die een rechtvaardig proces behoeft. Zoals u weet, wonen in Miami 650.000 Cubanen die het eiland ontvlucht zijn, of nakomelingen van hen. De burgemeester van Miami is een Cubano-Amerikaan. De politiechef van Miami is een Cubano-Amerikaan. Het hoofd van de FBI is een Cubano-Amerikaan. In Miami is het gewoon onmogelijk om een neutrale mening tegenover Cuba te vinden, meer nog, zoals meerdere aanslagen bewezen hebben kan het zelfs gevaarlijk zijn."

Welnu, in die stad werden de vijf veroordeeld. Toen hij zich voorstelde, zei één jurylid, de voorzitter nog wel, te hopen dat "de dagen van dictator Castro geteld waren". Een ander jurylid had een dochter die al tien jaar voor de FBI aan de slag was, nog een andere was gehuwd met een man die tot de Peter Pan-groep behoord had, een van de eersten die Cuba na de revolutie van 1959 verliet.

"En zo ging het maar door", zegt Weinglass. "Uiteindelijk bleken alle juryleden op een of andere manier met Cuba verbonden te zijn. Omdat er destijds in Oklahoma geen neutrale jury te vinden viel, werd de zaak-Timothy McVeigh uiteindelijk tweeduizend kilometer daarvandaan behandeld, in Denver. Niet zo in de zaak van de vijf Cubanen."

Onder meer Amnesty International richtte al verschillende oproepen aan de Amerikaanse autoriteiten: zowel over de loop van het proces als over de schending van het bezoekrecht. In Lompoc kan Gerardo Hernández immers maar van tien verschillende mensen bezoek krijgen. Zijn in Cuba woonachtige echtgenote Adriana Pérez, ingenieur, behoort niet tot de gegadigden. Zij krijgt om onduidelijke redenen geen visum voor de VS en moet zich al zes jaar lang - Hernández zat 17 maanden lang in voorarrest in een isolatiecel - met schriftelijk en zeldzaam telefonisch contact tevredenstellen.

Niet op de lijst van tien stonden Katrien Demuynck en Marc Vandepitte, die in ons land een Free the Five-comité opzetten en al jaren met Hernández corresponderen. Na ruggespraak met Adriana Pérez besloten ze haar man in Lompoc een bezoek te brengen, een initiatief waar een even complexe als ontransparante toestemmingsprocedure aan voorafging, maar dat uiteindelijk slaagde. Twee keer konden de Belgen meerdere uren met de Cubaan praten.

"Metaaldetectoren, luidsprekers via dewelke je gevraagd wordt of je geen drugs of wapens bij je hebt, geen cadeaus of wat dan ook, enkel quarters om junkfood uit de automaat te halen", zegt Demuynck. "Een heel intimiderende sfeer. We moesten hem onder fel licht in een erg lawaaierige zaal ontmoeten. Maar Gerardo straalde bijzonder veel levenskracht en optimisme uit. Hij heeft veel zin voor humor - een beetje zoals in de cartoons die hij tekent."

Van zijn infiltratie in Miami's virulent anti-castristische kringen heeft Hernández naar eigen zeggen geen spijt. "Ik zou het wel wat slimmer proberen aan te pakken", citeert Demuynck hem, "zodat ze me niet kunnen vatten."

In maart kwam de zaak van de vijf Cubanen in beroep voor het 11th Circuit Court in Atlanta. Een uitspraak is er nog niet, maar gehoopt wordt dat de hele zaak straks in een minder beladen plek als Miami kan worden overgedaan - de stad waar binnenkort Posada Carriles opnieuw rondloopt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234