Zondag 20/09/2020

Topverdieners

Verontwaardiging over lonen: waarom de ene topverdiener een graaier is en de andere een held

Cristiano Ronaldo verdient zo maar even 5.725.901 euro per maand.Beeld EPA

De publieke verontwaardiging scheert hoge toppen als het gaat over de toplonen van notarissen, politici of managers, maar bij voetballers, chirurgen of artiesten blijft het vaak windstil. Hanteren we als maatschappij een dubbele moraal?

Een dossier in Knack doet veel vragen rijzen over de lonen binnen het Vlaamse notariaat. Volgens het weekblad is een maandloon van 100.000 euro bruto geen uitzondering. De jaarrekeningen van een veertigtal notarissen toonden dat zelfs de minder goed boerende notarissen op een maandloon van 60.000 à 70.000 euro bruto kunnen rekenen.

Hoewel de federatie van notarissen Fednot de gepubliceerde bedragen ondertussen als uitzondering bestempelde – "het gemiddelde inkomen ligt eerder rond de 16.000 euro bruto per maand" – schieten we bij dergelijke bedragen collectief in een kramp. "Waarom moet iemand met een puur administratieve job zoveel verdienen, terwijl we niet eens de meerwaarde ervan inzien", verwoordt socioloog Ignace Glorieux (VUB) die publieke verontwaardiging. 

Zo wordt er wel eens gesteld dat het notariaat op de schop kan, nu de blockchaintechnologie bijvoorbeeld de verplichte tussenkomst bij aankoop van een bouwgrond kan vervangen. Of zoals Freya Van den Bossche (sp.a) in Knack stelt: "Notariskantoren zijn de duurste copycenters van het land."

Posters in de kamer

Maar wie bepaalt eigenlijk wat excessief is en wat een evenwichtige verdienste in de publieke opinie? Dat 100.000 euro per maand te veel is voor een notaris, maar niet voor een voetballer van RSC Anderlecht? Verontwaardiging lijkt dan eerder een kwestie van buikgevoel dan sociaal-economisch draagvlak.

"Er moet een zeker evenwicht zijn tussen het gevoel van waardering voor een beroep en de hoogte van de lonen", zegt Glorieux. "De lonen van voetballers en artiesten worden inderdaad zelden in vraag gesteld, maar we kennen hen dan ook een heldenstatus toe. Ze worden opgevoerd in de boekskes en we hangen hun posters in onze kamers. Dat kun je van een notaris niet zeggen."

Voor managers of volksvertegenwoordigers zijn posters of heldenstatuten evenmin weggelegd, eerder die van graaiers. Denk maar aan de lonen van topmanagers bij banken, die in het verleden tot 75 keer hoger bleken als de gemiddelde bediende. Of politici die via allerhande intercommunales en nv's soms ettelijke duizenden euro's extra verdienen.

Chirurgen redden levens, bankiers niet.Beeld Getty Images

Sommige beroepen hebben een abonnement op geroep en getoeter over lonen, andere blijkbaar niet. Maar wil dat ook zeggen dat er een dubbele moraal gehanteerd wordt? In een opiniestuk uit 2016 in Het Financiële Dagblad beweert journalist Tom Nierop alvast van niet. Banken, notarissen of volksvertegenwoordigers maken deel uit van een systeem waar we niet omheen kunnen, voor het voetbalstadion kiezen we zelf.

"Maar we kiezen er toch ook niet voor om ziek te worden en naar de dokter te moeten", zegt Glorieux, die daarmee verwijst naar de hoge lonen van bijvoorbeeld topchirurgen. Behalve discussies over erelonen, vinden oproepen voor een plafond, als die van professor huisartsgeneeskunde Jan 'je kunt toch maar met één Maserati tegelijk rijden' De Maeseneer, weinig weerklank. 

Maatschappelijk verantwoorde heksenjacht

"Ik weet niet of dat volledig klopt, een pak mensen ervaren de specialistenlonen toch ook als schandalig hoog", zegt Stan De Spiegelaere, onderzoeker aan het European Trade Union Institute. Dat die gevoelens minder scherp geuit worden, is volgens hem opnieuw een kwestie van gevoel. "Verdienen ze het of niet? Bij een hartspecialist die levens redt, ga je sneller positief antwoorden dan bij een notaris die administratief werk doet."

Publieke verontwaardiging heeft nochtans een bewezen nut. "Een soort maatschappelijk verantwoorde heksenjacht", noemt De Spiegelaere het. Zo hangt de loonsverdeling bij CEO's nauw samen met de publieke aanvaarding. "In Amerika is het aanvaard om superrijk te worden en liggen die lonen nog veel hoger. Hier hebben verschillende schandalen voor een zekere zelfcensuur gezorgd."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234