Donderdag 28/05/2020

Vermogenswinstbelasting

Carl Devos is politicoloog aan de UGent en columnist bij deze krant

In aanloop naar 25 mei deed niets vermoeden dat vermogenswinstbelasting enkele maanden later zo belangrijk zou worden. Integendeel. Vandaag is het symbool uitgegroeid tot hét slagveld waarop de polarisering rond Michel I wordt uitgevochten. Als ACV-voorzitter Leemans de vroege hoop op sociale vrede opblaast, is dat met een verwijzing naar 'andere groepen in de samenleving' die meer moeten bijdragen. Vermogenswinstbelasting is daarmee de inzet van een cruciaal offensief in de legitimiteitsstrijd van het voorjaar van 2015.

Ook Bart De Wever (N-VA) heeft begrepen dat het draagvlak van het crisisbeleid kaduuk is en kondigt een nieuwe communicatiestrategie aan. Die zal meer moeten doen dan vooral 'linkse desinformatie' laken. Nogal wat kiezers van de (centrum)rechtse meerderheidspartijen zijn voor vermogenswinstbelasting. "Die geest is uit de fles en die krijg je er niet meer in", aldus De Wever op actuasite newsmonkey.

Een debat dat meteen ook het 'N-VA vs. PS-model' relativeert. Het zijn niet de verwerpelijke praktijken waarmee de (Brusselse) PS N-VA wil diaboliseren die het Michel I moeilijk maken. Wel de interne spanningen binnen de 'logische' coalitie. In het bijzonder het verzet van CD&V. Vlamingen onder elkaar dus. Vermogenswinstbelasting is daarmee ook een cruciaal onderdeel van het interne vredespakket dat Michel I moet vinden om eindelijk, voor het eerst, in eigen huis relatieve rust te brengen. Daarmee is vermogenswinstbelasting groot, veel te groot geworden. En dus gevaarlijk.

Voorstanders overschatten doorgaans de - wellicht onzekere en volatiele - inkomsten van deze belasting, onderschatten de technische moeilijkheid en tijd die nodig is om die belasting verstandig in te voeren en miskennen de vele reeds bestaande vormen ervan. Een van de slimste mensen van de Wetstraat, Lode Vereeck, inventariseerde die in een indrukwekkend lijstje.

Bovendien suggereren sommige voorstanders dat zo'n nieuwe belasting, die de rijken de crisis doet betalen, heel veel problemen oplost. Ze maakt lastige besparingen of structurele hervormingen evenwel niet minder noodzakelijk. En wie voor een tax shift pleit, komt vroeg of laat ook de btw-verhoging tegen. Dan zal blijken hoe consequent die voorstanders zijn.

Maar de strijd rond vermogenswinstbelasting is al lang de objectieve facts and figures voorbij. Bovendien zijn er zoveel rapporten, studies of berekeningswijzen (bijvoorbeeld als aandeel van het totale bnp of van alle belastbare inkomsten) dat iedereen zijn eigen expert kan kiezen. Het debat is er een geworden over normen en waarden. Ook daar speelt perceptie een cruciale rol. En die hebben de tegenstanders nu tegen.

Ze verloren de voorbije weken zowat alle morele argumenten om deze belasting nog tegen te houden. Zeker aangezien nieuwe besparingen zich aankondigen. Hun redenering botst evenzeer met volks protest als met rechtvaardigheidseisen. Bovendien smolten ook praktische bezwaren weg. Nu blijft vooral ideologische onwil over, waardoor tegenstanders voor de overkant rijkenvriendjes worden.

De vele voorwaarden die de drie liberale partijen stellen remmen de invoering af en moeten ze verkoopbaar maken voor de achterban, maar zijn met moeite op te lossen. Zo gaf Paul De Grauwe (DM 16/12) hier eerder aan dat er vermogenswinstbelastingen zijn die de middenklasse ontzien. Als die inkomsten bijvoorbeeld gebruikt worden om de sociale zekerheid te financieren scoort Michel I tien punten hoger in de legitimiteitstabel. Wellicht ook bij Wouter Torfs.

Veel bezwaren tegen vermogenswinstbelasting waren opgelost als Michel I in de formatie had gedaan wat haar partijen eerder beloofden: een heus fiscaal hervormingspact sluiten. Nu verstopt de meerderheid zich achter haar eigen onkunde. Ze beweert voor een verlaging van belastingen binnen een verschuiving te zijn, dan kan ze niet rond ook andere vormen van vermogenswinstbelasting. Als sommigen dan uit wraak het regeerakkoord willen openbreken om pakweg de werkloosheidsverzekering weer te herzien, kan Michel I meteen naar de sloop. Een symbool is er snel een te veel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234