Dinsdag 15/06/2021

Verloren liefdes en goddelijke ontrouw

Uitstekende aanzet tot zinvolle interpretatie van tijdloos werk, die gebukt gaat onder te hoge aspiraties

opera l Gli Amori d'Apollo e di Dafne van Francesco Cavalli HHH

Stephan Moens

Met Gli Amori d'Apollo e di Dafne begint het Kunstenfestivaldesarts aan een reeks opera's op teksten van de Venetiaanse dichter Giovanni Francesco Busenello. Wie Monteverdi's L'Incoronazione di Poppea kent, weet dat Busenello niet alleen een genie maar ook een voor zijn tijd erg modernistische vrijdenker was. Apollo e Dafne is zijn eerste libretto, waarin hij nog meer waagde dan later. Cavalli kennen we sinds La Calisto en Eliogabalo als de man die de pech had in de schaduw van Monteverdi te leven.

Apollo e Dafne is een heel modern stuk, niet alleen omdat het de eenheid van plaats en handeling doorbreekt, maar ook omdat het op kunstige manier ethische stellingen confronteert met menselijke liefdeservaringen. Busenello doet dat door het geijkte kader van goden en mensen, affecten en emoties, deugden en hun omkering zoals de maniëristen op de spits te drijven en te doen wankelen. Daartoe heeft hij drie verhalen uit de Metamorfosen van Ovidius verbonden: door dat van Dafne, die zich nog liever door haar vader in een laurierboom laat veranderen dan toe te geven aan de avances van Apollo, weeft hij twee verhalen van liefde en ontrouw tussen goden en mensen, van Tithonus en Aurora en van Cephalus en Procris.

De Argentijnse regisseuse Beatriz Catani heeft aan die verhaallijnen nog een niveau toegevoegd door oudere acteurs verhalen over hun verloren grote liefde te laten vertellen. Zo benadrukt zij heel mooi het epicurische thema van de vergankelijkheid van de liefde dat door het stuk waart. Andere concepten waaraan zij de voorstelling ophangt, hebben minder impact: zo loopt het principe van de metamorfose er theoretisch als een rode draad door en worden elementen uit het barokke theater, de mechanische machinerie of de vermenging van acteerstijlen, eerder demonstratief getransformeerd dan creatief aangewend. Dat leidt tot overbodige statements, zoals de vereeuwigende metamorfose door het schrift op het einde, of tot bijna lachwekkende rituelen, zoals het plechtig in ontvangst nemen van symbolen uit glazen dozen die uit de hemel neerdalen, van een kunstmatig hart via een gevangen rode krekel tot een mechanische penis.

Het basisbeeld van de aarde die geeft en neemt, dat heel lijfelijk in de voorstelling aanwezig is, kon volstaan. Net zo kan de driedeling van het podium, telkens met een bijbehorende acteerstijl, niet echt plausibel doorgetrokken worden als er niet altijd op het hoogste niveau wordt geacteerd. Zo komt het dat enkele van de beste scènes gespeeld worden aan de kant van de operapastiche (côté cour), terwijl het centrale, aan het 'moderne' theater refererende gedeelte vaak stunteliger wordt bespeeld (coté jardin hebben de oudere acteurs hun tv-kamer ingericht). Met name de scène van Cephalus en Aurora, die elkaar onder de grond (in het graf) liefhebben, is waarachtig gestalte gegeven, terwijl de grote scènes van Apolle en Dafne en van Apollo en Pan in het derde bedrijf of de - nochtans hilarische - boogschuttersscène tussen Amor en Apollo meer effect en ideeën konden verdragen. Daardoor is deze voorstelling wel een uitstekende aanzet tot een zinvolle interpretatie van een tijdloos werk maar gaat ze ook gebukt onder te hoge aspiraties, die niet helemaal waargemaakt kunnen worden.

Dat geldt ook voor de muzikale realisatie van de partituur van Cavalli. Het jonge zangersensemble is in hoge mate sympathiek en geëngageerd maar slechts weinige stemmen hebben de glans en flexibiliteit die dit soort opera's vereist. De instrumentale uitwerking door Gabriel Garrido is wat je in dit repertoire gewoon bent: inventieve continuospelers houden de boel aan de gang en melodie-instrumenten (violen, fluiten zorgen voor de dansen en de begeleiding van de aria's - soms met storende intonatiefouten.

Wie Solisten, Ensemble Elyma o.l.v. Gabriel Garrido, regie Beatriz Catani Waar en wanneer Brussel, Kaaitheater, 21 mei. Nog op 31 mei en 1 juni in het Concertgebouw in Brugge, www.concertgebouw.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234