Vrijdag 24/01/2020

Verleden en toekomst van het oudste stukje Gent

Gent

Van onze medewerker

Thomas Dierckens

Vanaf vandaag loopt in de Bank van de Arbeid in Gent een tentoonstelling over de Gentse Portus aan de Reep. Dat is naast de oudste stadswijk van Gent ook de plek waar de stad de Gentse binnenwateren gaat herwaarderen door de Nederschelde weer open te leggen. Ten vroegste in 2009 zal het daardoor mogelijk zijn om helemaal rond de binnenstad te varen.

De tentoonstelling vangt aan met een historische schets van de stedenbouwkundige ontwikkeling van de tiende-eeuwse nederzetting Portus, een gebied tussen de huidige Brabantdam en de Keizer Karelstraat. Volgens de makers van de tentoonstelling ligt daar de wieg van Gent, en niet in Portus Ganda aan de Sint-Baafssite even verderop zoals algemeen wordt aangenomen. "Portus Ganda had immers geen omwalling, en was veeleer een dorp. De Portus aan de Reep was echter wel volledig omwald, en kan zo gezien worden als de eerste burgerlijke vesting in die regio", vertelt Jan Van Damme van de Oost-Vlaamse dienst voor Monumentenzorg, die de tentoonstelling organiseert. De Portus aan de Reep ontwikkelde zich snel als een volwaardig handelscentrum met aanlegkaaien, stenen huizen en imposante panden zoals het Geeraard de Duivelsteen. "De rijkdom van het gebied valt af te lezen van de grote hoeveelheid banken in de buurt zoals de Nationale Bank van België, de Bank van de Arbeid en de Handelsbank", aldus nog Van Damme. Eind negentiende eeuw onderging het gebied een volledige metamorfose door het plan Zollikoffer-De Vigne. Het toenmalige stadsbestuur wilde immers het Zuidstation verbinden met het stadscentrum met enkele nieuwe straten. In 1884 werd daarvoor de Nederschelde gedempt tussen de Brabantdam en het Geeraard de Duivelsteen. Hierdoor ontstond een nieuwe boulevard van 38 meter breed en 140 meter lang: het François Laurentplein. Zeventig jaar later besloot de stad onder druk van koning om de Nederschelde nog verder te dempen richting Dampoort. Voor enkele parkeerplaatsen meer verdween zo de samenvloeiing van Schelde en Leie onder een dikke laag asfalt. Alleen een stukje Schelde aan het Geeraard de Duivelsteen werd gevrijwaard vanwege 'esthetische redenen'.

Terwijl de tentoonstelling eerder focust op het verleden van de site, de belangrijkste gebouwen in de buurt en de personen die er woonden zoals Jacob Van Artevelde en Judocus Vijdt, is vooral het laatste luik interessant. In een apart kamertje is een volledige uiteenzetting te zien over de toekomst van de Reep. De stad Gent is immers van plan om met de steun van de Vlaamse Gemeenschap de volledige Nederschelde weer open te leggen van het Laurentplein tot de Voorhoutkaai. De openlegging van de Nederschelde past in de ambitie van de stad om de Gentse binnenwateren te herwaarderen, een idee dat gegroeid is in de jaren tachtig om de stadsvlucht tegen te gaan. Op de tentoonstelling is stap voor stap te zien hoe die werken zullen verlopen van de bouw van de nieuwe fiets- en voetgangersbrug Bavobrug, de heraanleg van het Veermanplein voor het Van Eyckzwembad en de openlegging van de Nederschelde langs de Oude Beestenmarkt en de Bisdomkaai. Eens al die werken achter de rug zijn, naar schatting in 2009, zal het mogelijk zijn om met plezierbootjes rond de hele Gentse binnenstad te varen. Fietsers en voetgangers zullen dan weer hun hart ophalen aan de brede trottoirs langs het water om de stad te doorkruisen. Of hoe een stad die teruggrijpt naar het verleden, toch modern kan zijn.

Tentoonstelling De Gentse Portus aan de Reep van 10 november tot 19 december in de Bank van de Arbeid, Volderstraat 1, 9000 Gent. Toegang is gratis. Eind dit jaar verschijnt bij de Provincie Oost-Vlaanderen ook een boek over de Portus aan de Reep.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234