Maandag 29/11/2021

'Verkrachting heeft niets te maken met uitdagende minirokjes'

'Er zijn nog steeds hulpverleners die het slachtoffer vragen hoe ze gekleed liep. Het motief is echter niet seks, maar macht'

Brussels parketmagistraat over de lacunes in de behandeling van verkrachtingen

'Het is onverdraaglijk dat er in de Europese Unie onder professionele hulpverleners nog zoveel misverstanden over verkrachting bestaan.' Dat stelde gerechtelijk psychologe Danièle Zucker gisteren aan het begin van een internationaal congres over verkrachting. Alle sprekers illustreerden haar stelling met verhalen uit de praktijk en zochten naar antwoorden. Marianne Thomas, expert bij het Brusselse parket, belicht de Belgische mankementen.

Brussel

Eigen berichtgeving

Barbara Debusschere

'In de meerderheid van de gevallen wordt een verkrachting niet serieus genomen. Als de dader al gevat wordt, komt er vaak een te lichte straf of een voorwaardelijke straf. Sommige dieven en carjackers worden zwaarder bestraft dan verkrachters. Als een dader nog maar een beetje acteert door te zeggen dat hij het nooit meer zal doen en dat hij in behandeling zal gaan, heeft veel kans dat hij een voorwaardelijke straf krijgt. En omdat de gevangenissen vol zitten, worden veroordeelde daders soms door de gevangenisdirecteur weer wandelen gestuurd", zegt Marianne Thomas, die een jarenlange ervaring heeft op de zedensectie van het Brusselse parket.

Verschillende mensen die het kunnen weten, stellen dat de politie bij de eerste ondervragingen de zaak banaliseert.

"Op dat vlak gaat het iets beter, want er zijn nu al gespecialiseerde politiemensen. Wanneer de verkrachting 's nachts gebeurt, heb je evenwel pech, want dan kom je bij mensen terecht die er helemaal niet in opgeleid zijn. Er zou per provincie een opvangcentrum moeten komen waar de slachtoffers direct naartoe kunnen voor professionele medische en psychologische opvang. Er lopen bij alle eerstelijnshulpverleners ook nog mensen rond die het slachtoffer vragen hoe ze gekleed liep. Dat zijn zeer hardnekkige denkbeelden. Zulke mensen beseffen bijvoorbeeld niet dat het jongste slachtoffer van verkrachting in ons land twaalf maanden was en het oudste negentig jaar. Het gaat echt niet om uitdagende minirokjes. Het motief is niet seks maar macht. In 34 procent van de extrafamiliale verkrachtingen is de werkplek de plaats van de verkrachting. Ruim 3 procent van de verkrachtingen gebeurt in een ziekenhuis, terwijl verlaten straatjes, bossen en parkings op de laatste plaats komen. Vaak worden getuigenissen over verkrachtingen niet geloofd of belachelijk gemaakt omdat de feiten niet passen in dat stereotiepe plaatje."

Verkrachting is een misdaad en moet dus voor een assisenhof komen. Dat gebeurt nu niet. Werkt dat ook banaliserend?

"Ja, maar toch ben ik er geen voorstander van om verkrachtingszaken door een volksjury te laten beslechten. Onze assisenprocedure is veel te omslachtig en duurt te lang, wat verklaart waarom de meeste zaken 'maar' voor de correctionele rechtbank komen. Daardoor gaat de politie er veel lichter over. De assisenprocedure verlichten, zoals in Frankrijk gebeurd is, zou een oplossing kunnen zijn. Anderzijds is het volgens mij gevaarlijk om een volksjury te laten beslissen omdat ook zij een stereotiep beeld hebben van wat een verkrachting is.

"Voor welke rechtbank de verkrachters moeten verschijnen, is eigenlijk de vraag niet. Het punt is wel dat vooral de magistraten opgeleid moeten worden in deze materie. Het is soms hallucinant. Ik heb nu een zaak waarin we er zeker van zijn dat de betichte de dader was, en toch is die vrijgesproken. Alles wees in zijn richting en er is geen tegenargument hardgemaakt. De kronkels van rechters zijn soms niet te volgen. Ik weet van een allochtone vrouw die te horen kreeg dat ze zichzelf verkracht had met haar vinger, zodat ze niet meer uitgehuwelijkt kon worden. Het probleem is dat de twee assisterende rechters vaak totaal onervaren zijn. En het zijn meestal mannen. Bij het vonnis geeft hun opinie dan wel de doorslag. Dat zou echt niet mogen. Zeker niet bij verkrachtingszaken, waarin jonge onervaren mannen, ook al zijn ze rechter, zich makkelijker met de dader kunnen identificeren. Iedereen die over een zedendelict oordeelt, moet daarin getraind zijn."

Heeft u nog meer concrete voorstellen?

"Absoluut. Het kan niet langer dat veroordeelde daders in de cel totaal geen begeleiding krijgen. Na hun vrijlating moeten ze wel een psychiater zien, maar daar wordt laks mee omgesprongen. In Zweden zitten alle zedendelinquenten in dezelfde gevangenis en krijgen ze twee keer per week individuele en groepstherapie. Bij de vrijlating wordt een psychiater in de buurt gezocht die betaald wordt door de staat om de dader verder te volgen. Hij moet altijd bereikbaar zijn. Als de dader voelt dat hij opnieuw wil verkrachten - het herkennen van die drang wordt in de gevangenis aangeleerd - belt hij de psychiater, die hem direct opvangt. Dat hele systeem werkt erg goed en is zeer belangrijk omdat er veel recidivisme is."

Meer dan de helft van de daders wordt wel niet gevat.

"Ook daarin hinken we achterop. Het FBI (zie kader) werkt al jaren met een efficiënte ondervragingstechniek van het slachtoffer als de dader onvindbaar lijkt. Op basis van die interviews kunnen specifieke karaktertrekken en gedragingen van de dader vastgelegd worden en blijkt een verdachte die weer vrijgelaten was, toch de dader te zijn. Die professionalisering is hier ook nodig. Daarnaast pleit ik voor een uitbreiding van de dna-database. Nu mag enkel van al veroordeelde daders een dna-staal worden genomen, niet van verdachten. In het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk mag dat wel. Ik heb het al zoveel meegemaakt dat we een spoor hebben dat we niet kunnen checken omdat er van verdachten geen dna mag worden genomen. Iedereen schermt met het recht op privacy. Maar, eerlijk gezegd, als je niets te verbergen hebt, wat doet zo'n staal er dan toe? Bovendien nemen we al jaren vingerafdrukken van verdachten. Wat is dan in godsnaam het probleem met een dna-staal dat een verkrachtingszaak of andere zware misdaden kan oplossen?"

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234