Zaterdag 28/03/2020

‘Verkrachters in Oost-Congo moeten zeker vervolgd en bestraft worden’

Clinton drong er ook op aan de financiering van het conflict aan te pakken, de illegale handel in ‘bloedertsen’ zoals coltan.

Hillary Clinton sprak tijdens een bezoek aan het 18.000 ontheemden tellende vluchtelingenkamp Mugunga in Goma, de hoofdstad van de provincie Noord-Kivu, die door hulporganisaties ‘de gevaarlijkste plek op aarde voor vrouwen en kinderen’ wordt genoemd. “We zijn erg bezorgd over burgerslachtoffers, zowel de doden als de verkrachten, en andere slachtoffers van de militaire acties”, vertelde ze, nadat ze eerder president Joseph Kabila had ontmoet.Kabila noemt zijn huidige militaire operatie Kimia II - in samenwerking met de vroegere aartsrivaal Rwanda en de VN-vredesmacht (Monuc) - een succes, maar de rebellen van de Forces Démocratiques de Libération du Rwanda (FDLR) die ze bestrijden nemen wraakacties op de burgerbevolking. Volgens de Congo Advocacy Coalition, een groep van 88 humanitaire en mensenrechtenorganisaties, werden sinds januari al meer dan 600 burgers bij gevechten gedood. Het geweld ontheemde 800.000 mensen, waaronder 56.000 mensen die in juli Uvira (Zuid-Kivu) ontvluchtten.Geleid door voormalige daders van de Rwandese genocide in 1994 maken de FDLR zich ook schuldig aan grootschalige plunderingen. Een recent voorbeeld is hoe de FDLR op 20 juli meer dan twintig burgers doodden in het dorp Manje in Noord-Kivu. Sommige slachtoffers werden met machetes afgemaakt, andere doodgeschoten of levend verbrand in hun hutten. Mensenrechtenorganisaties klagen aan dat ook het ongedisciplineerde regeringsleger (FARDC) zich vergrijpt aan de bevolking.

Oorlogswapen

Clinton ontmoette enkele vrouwen die slachtoffer werden van verkrachting, dat door strijdende partijen wordt gebruikt als oorlogswapen om het moreel van de bevolking te breken. “Ik vertelde president Kabila dat we het geweld willen beëindigen zodat jullie naar huis kunnen gaan”, vertelde ze aan Chantal Mapendo, het hoofd van een vrouwenorganisatie in het kamp. Zowel Kabila als de VN-vredesmacht (Monuc) werd door Clinton aangespoord om meer werk te maken van de strijd tegen straffeloosheid. “We geloven dat er geen straffeloosheid mag zijn voor het seksuele en gendergebaseerde geweld dat door zovelen gepleegd wordt”, zei ze. “Er moeten arrestaties, vervolgingen en bestraffingen komen. Wie de burgerbevolking aanvalt met systematische verkrachtingen, maakt zich schuldig aan misdaden tegen de mensheid.” Volgens het United Nations Population Fund (UNFPA), het agentschap dat de strijd tegen seksueel geweld coördineert, werden in Oost-Congo sinds 1998 naar schatting 200.000 vrouwen en kinderen het slachtoffer van seksueel geweld. Vorig jaar nog stelde het 16.000 verkrachtingen vast. Liefst 65 procent van de slachtoffers waren kinderen, vooral meisjes in hun tienerjaren. Ook dit jaar is de tol loodzwaar: de VN schat dat er al 3.500 verkrachtingen werden gepleegd.In negen conflictzones die sinds januari 2009 door mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch werden bezocht verdubbelden of verdrievoudigden het aantal verkrachtingszaken. In meer dan de helft van de dossiers werden de vrouwen het slachtoffer van een groepsverkrachting door twee of meer daders. Het jongste slachtoffer was twee jaar jong. Het aantal verkrachtingen van mannen neemt ook toe. Hulporganisatie Oxfam bezocht twintig dorpen, waarvan in de helft kinderen waren verkracht - sommige jonger dan vier.“De effecten van verkrachting op deze schaal zijn desastreus”, schreef onderzoekster Laura Davis in een rapport van het International Center for Transitional Justice (ICTJ). “Het sociale weefsel van gemeenschappen wordt op lange termijn vernield omdat slachtoffers van verkrachtingen en hun kinderen verstoten worden, gestigmatiseerd of opnieuw misbruikt door hun gemeenschap. Verkrachting kan gebruikt worden als systematische poging om een etnische groepering uit te roeien, en veel gemeenschappen zien het ook zo.”Human Rights Watch stipt aan dat in 65 procent van de nieuwe verkrachtingen in Noord-Kivu gepleegd worden door regeringssoldaten, die nauwelijks vervolgd worden: in 2008 werden slechts 27 FARDC-soldaten wegens seksuele misdaden berecht. Dit jaar zijn nog maar 17 militairen in Noord-Kivu veroordeeld. Begin juli kondigde Kinshasa een nultolerantiebeleid aan. Daarop veroordeelde een militaire rechtbank voor het eerst een hoge officier, luitenant-kolonel Ndayambaje Kipanga, voor verkrachting, maar hij blijft voortvluchtig. De Monuc wijst er ook op dat de Congolese gevangenissen slecht beveiligd zijn: sinds januari 2008 ontsnapten 1.519 gevangenen, waaronder ook tal van verkrachters. Clinton kaartte in Goma ook de illegale handel aan in ertsen zoals cassiteriet en coltan, die in het Westen gebruikt worden om geleiders te maken voor elektronica zoals gsm’s, waarmee de strijdende partijen zich financieren. “De internationale gemeenschap moet kijken naar stappen die we kunnen ondernemen om te voorkomen dat de rijkdom van de DRC in de handen eindigt van diegenen die het geweld financieren”, zei Clinton, die de moeilijkheden erkende om de kleinschalige mijnbouw te reguleren. In Congo verkopen individuele mijnwerkers hun ertsen voor een appel en een ei aan tussenhandelaren, die ze met een flinke winstmarge doorverkopen.“De focus moet liggen op de brandstof die het conflict voedt: de strijd om de conflictmineralen uit het oosten”, zei Afrika-expert John Prendergast, ex-topadviseur van het Witte Huis onder Bill Clinton. “Zolang de handel in ertsen niet legaal en transparant is, zal er in Congo geen vrede zijn.”De VN-vredesmacht kampt met een gebrek aan middelen om de strijd tegen ertshandel tegen te gaan. Uit nieuwe gegevens blijkt dat de 17.000 man sterke Monuc in Congo beschikt over één soldaat per 137 vierkante kilometer. “We hebben dringend versterkingen nodig die de Veiligheidsraad vorig jaar goedkeurde”, aldus de Monuc. “De bijkomende troepen zijn onderweg, maar we hebben nog steeds niet de helikopters en informatiemiddelen waar we om verzochten.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234