Zaterdag 16/10/2021

Verkiezingen 'over niets' in Verenigde Staten

Met wellicht een oorlog en een nieuwe recessie voor de deur, is er geen tekort aan hete politieke kwesties in de VS. Toch hebben de congresverkiezingen van vandaag opvallend weinig animo verwekt. Er wordt dan ook een lage opkomst verwacht, wat in de kaart zou spelen van de partij van president Bush.

New York

Van onze correspondent

Tom Ronse

De krant USA Today noemt het "de Seinfeld-verkiezing", naar een beroemde episode van de gelijknamige komische tv-serie waarin de helden een show bedenken die "over niets" gaat. Ondanks de aanslagen en de campagne tegen het terrorisme, de dreigende oorlog tegen Irak, de bedrijfsschandalen van het voorbije jaar en de grote kans op een nieuwe recessie, lijken ook deze verkiezingen "over niets" te gaan.

Er zijn geen grote thema's, geen nationale slogans of voorstellen, geen gepassioneerde debatten. De belangstelling van de kiezer is dan ook aan de lauwe kant. "Er zijn weinig tekens dat Amerikanen veel aandacht besteden aan wie hen wil gaan leiden", schreef de New York Times. Niet dat de kandidaten hun aandacht niet proberen te trekken. Ze hebben tot nu toe al meer dan een half miljard dollar besteed aan verkiezingsreclame, een nieuw record voor verkiezingen waarin het Witte Huis geen inzet is. In de laatste dergelijke verkiezingen, vier jaar geleden, bedroeg de kiezersopkomst 36 procent. Nu zouden er nog meer kiezers hun kat sturen. Dat zou in het voordeel zijn van de Republikeinen. Die bezitten nu een meerderheid van zeven zetels in het Huis van Afgevaardigden terwijl ze in de Senaat net een zetel minder hebben dan de Democraten. Spannend is het dus wel. Een kleine verschuiving volstaat om de machtsverhoudingen in Washington te veranderen.

In congresverkiezingen die tussen de presidentsverkiezingen in vallen, moet de partij die het Witte Huis in handen heeft, gewoonlijk terrein prijsgeven. Dit jaar zou dat normaal zeker zo zijn want de kwaliteit van het leven is er niet op verbeterd sinds Bush president werd. Er zijn 2,5 miljoen werklozen meer, het modale inkomen daalde met 2,2 procent, het aantal Amerikanen zonder ziekteverzekering steeg met 1,5 miljoen, het begrotingsoverschot van 86 miljard dollar veranderde in een tekort van 314 miljard; misdaad, drugsgebruik en luchtvervuiling stegen gevoelig.

Of dat allemaal de schuld is van de president, is natuurlijk voor discussie vatbaar. Maar de Republikeinen hoeven dat debat niet eens aan te gaan. Voor een stuk omdat het verkiezingsnieuws weggedrukt werd door de sluipschutter, Bali, Moskou, Irak en ander terreurnieuws. "In zo'n context is het gemakkelijk voor de president om de resterende aandacht voor politiek nieuws op te zuigen", schrijft David Corn in The Nation. Maar er is ook weinig debat omdat de standpunten van de Democratische en Republikeinse kandidaten vaak nauwelijks verschillen.

Dat betekent niet dat er geen verschillen zijn maar die zijn regionaal, eerder dan tussen de partijen. In een conservatieve zuidelijke staat zoals Georgia bekvechten de kandidaten over wie het hardst tegen Irak is, terwijl ze in Iowa twisten over wie het meest tegen de oorlog is. In Maryland zijn de kandidaten van beide partijen voor strenge beperkingen op de handel in vuurwapens, terwijl ze in een cowboystaat als Wyoming beide elke beperking verwerpen.

De twee partijen proberen zo dicht mogelijk bij het centrum aan te leunen maar waar dat centrum zich bevindt, verschilt van staat tot staat. Omdat politieke verschillen dus vaak geen rol spelen, proberen kandidaten hun tegenstanders met persoonlijke aanvallen in diskrediet te brengen. Zo zou de strijd om een senaatszetel in Arkansas beslist kunnen worden door het feit dat de Republikeinse kandidaat, een ex-dominee, zijn vrouw liet zitten voor een jongere partner.

"In deze nieuwe wereld is het niet meer duidelijk wat een Democraat en wat een Republikein is", geeft de Democratische mediaconsultant Rachel Gorlin toe. De pogingen van haar partij om electorale munt te slaan uit de economische neergang hebben volgens haar geen succes omdat de partij geen alternatief beleid voorstelt. De massale belastingverlaging die het kroonstuk was van president Bush' economisch plan, werd ook door vele Democraten goedgekeurd en al leidde ze tot een gigantisch begrotingstekort, toch krabbelen ze niet terug.

De regering van haar kant heeft haar minder populaire plannen, zoals de privatisering van de sociale zekerheid, voorlopig in de ijskast gestopt. "De Democraten zijn er niet in geslaagd duidelijk te maken wat er zou veranderen als zij de verkiezingen zouden winnen", zegt opiniepeiler Andrew Kohut. Volgens hem weegt de impact van de aanslagen van 11 september op deze verkiezingen. Amerikanen zouden er zich meer verbonden door voelen met hun regering. Uit zijn peilingen blijkt dat slechts 7 procent van de Amerikanen "woedend" is over de regeringspolitiek, tegenover 14 procent vier jaar geleden. "De kiezers zijn bang maar niet kwaad", schreef de Wall Street Journal. "Als mensen kwaad zijn, willen ze tegen iemand stemmen, als ze bang zijn willen ze naar bed gaan en de dekens over hun hoofd trekken."

Vrijwel niemand verwacht dat de Democraten het Huis van Afgevaardigden kunnen heroveren, terwijl de kans dat ze hun krappe meerderheid in de Senaat verliezen hoog wordt ingeschat. Er zijn slechts enkele staten waar zittende senatoren in gevaar zijn. Over hun zetels wordt bikkelhard gevochten. In het dunbevolkte South Dakota hebben de twee senaatskandidaten al 14 miljoen dollar uitgegeven - meer dan 30 dollar per potentiële kiezer. President Bush is zijn partijgenoot (een ex-basketbalster) al vier keer komen steunen terwijl de Democratische senaatsleider Tom Daschle om de haverklap de Democratische kandidaat (een ex-footballster) komt toejuichen.

In New Jersey hebben de Democraten hun senator, de corrupte Torricelli, teruggetrokken toen bleek dat hij niet kon winnen. Hij werd vervangen door de bejaarde populaire ex-senator Frank Lautenberg. Een ander oud raspaard, ex-vice-president Walter Mondale, werd van stal gehaald in Minnesota, waar de Democraat Paul Wellstone in een vliegtuigongeluk omkwam. Lautenberg en Mondale zullen wellicht winnen maar of dat voor de Democraten zal volstaan om hun meerderheid in de Senaat te behouden, lijkt twijfelachtig.

Er zijn vandaag ook verkiezingen voor lokale functies. De Democraten kijken reikhalzend naar Florida, waar ze gouverneur Jeb Bush hopen te verslaan. Door de broer van de president lik op stuk te geven, zouden ze hun eer toch een beetje redden.

Stembusgang weggedrukt door sluipschutter, Bali, Irak en ander terreurnieuws

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234