Zondag 16/06/2019

Kilometerheffing

Verkeersdeskundigen: ‘Een kilometerheffing die de werkende mens spaart? Daar begin je beter niet aan’

File op de Brusselse ring. Beeld Photo News

“We gaan de slimme kilometerheffing niet door de strot van de Vlaming rammen.” Na N-VA-voorzitter Bart De Wever was het nu aan partijgenoot en minister van Mobiliteit Ben Weyts om de maatregel definitief af te voeren. Maar de voorgestelde heffing van 2 tot 5 eurocent was sowieso veel te laag, oordelen verkeersdeskundigen.

“Als de kilometerheffing echt de schade moet dekken die automobilisten veroorzaken in de vorm van files en vervuiling, dan spreek je op de drukste momenten rond de steden van een bedrag van 20 à 25 eurocent per kilometer.” Transporteconoom Bruno De Borger (Universiteit Antwerpen) windt er geen doekjes om: de gemiddelde heffing van 2 of 5 cent per kilometer, die de Vlaamse regering onderzoekt, is ruim onvoldoende. “Als je mensen wil sturen, dan moeten ze het voelen. Anders heeft het geen zin.”

Geldt dat ook voor de werkende mens, die volgens N-VA-voorzitter Bart De Wever zeker niet het slachtoffer mag worden van de nieuwe heffing? Ja, luidt het deskundige oordeel. Een uitzondering maken heeft immers weinig zin. De Borger: “Kijk maar eens naar wie er ’s ochtends en ’s avonds in de spits staat: bijna allemaal mensen die op weg zijn van en naar hun werk. Als je hen vrijstelt, dan verandert er niets. Je moet hen net motiveren om niet op die drukke tijdstippen met de auto te rijden.”

Allemaal goed, maar wat met werknemers die van 9 tot 17 uur werken? “Zij gaan meer betalen, maar in ruil voor hun bijdrage krijgen ze minder file”, zegt transporteconoom Stef Proost (KU Leuven). “Helaas wordt dat tweede element te vaak vergeten in deze discussie.” 

Ook mobiliteitsexpert Johan De Mol (UGent) vindt dat we niet te soft mogen zijn. “Mensen die in de spits naar de stad rijden, zijn net diegenen die je het meest wil belasten. Bovendien moet die belasting voldoende hoog zijn. Anders begin je er beter niet aan.”

Flou artistique

Dat politici alle moeite van de wereld hebben om voor de verkiezingen een kilometerheffing te verdedigen, kunnen de verkeersdeskundigen begrijpen. Hun kiezers zien meteen de nadelen, terwijl de voordelen – minder files, betere luchtkwaliteit – pas later komen. Maar door de tarieven zo laag te stellen, zegt De Borger, lijken ze de vooroordelen van de kiezer tegenover de ‘pestbelasting’ net te bevestigen. “Mensen denken: ‘Wat gaat 2 eurocent nu aan ons gedrag veranderen?’ Zo lijkt het inderdaad gewoon een hogere rekening.”

Cruciaal voor het draagvlak is wat de overheid zal doen met de inkomsten uit de kilometerheffing, klinkt het unisono. “De overheid moet vooraf communiceren over de eindbestemming van het geld”, zegt De Mol. “Nu hangt er nog te veel flou artistique rond.” Volgens De Borger is het belangrijk dat het geld niet enkel terugvloeit naar het autovervoer, zoals sommige politici nu wel opperen. “We moeten de middelen net gebruiken om betere alternatieven voor de auto aan te bieden: de fiets en het openbaar vervoer.”

Een extra cadeau voor de burger in de vorm van een lastenverlaging op arbeid zou volgens Proost en De Borger ook geen slecht idee zijn. Het zou alvast het signaal uitsturen dat iedereen beter vaart bij een kilometerheffing.

Stockholm

Nu N-VA afstand neemt van de kilometerheffing, ziet De Borger de toekomst ervan somber in. “Tot voor kort waren alle partijen behalve Vlaams Belang voorstander, maar het tij is aan het keren”, zucht hij. “Je zal zien: er zal weer niets van komen.”

Volgens de econoom dreigen we nu te verzanden in een politieke discussie die weinig steek houdt: de vraag of het nu de werkgevers of de werknemers zijn die de heffing zullen moeten betalen. “Als werkgevers moeten betalen, dan zullen ze bij de volgende loonsonderhandelingen een beperktere loonsverhoging toestaan. Als werknemers moeten betalen, dan zullen zij bij de volgende onderhandelingen extra compensaties eisen”, klinkt het. “Conclusie: de last van de heffing zal sowieso verdeeld worden.”

Iets optimistischer gestemd is Proost, die de vergelijking maakt met Stockholm. Ook daar was eerst een meerderheid tegen de invoering van het rekeningrijden. “Tot er een test van zes maanden kwam”, zegt hij. “Na die test was een meerderheid ervoor gewonnen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden