Maandag 26/10/2020

Verkeerd lichaam, verkeerde planeet

Antony Hegarty (44) weigert zich neer te leggen bij zijn identiteit als man. Weldra debuteert de frontman van Antony and the Johnsons dan ook als zangeres Anohni. Een vrouw met een dubbele missie - strijden voor transgenderisme en ecologie - maar ook met één oog op de dansvloer.

Het is een bewogen jaar geweest voor de transgendergemeenschap. De Amerikaanse ex-olympiër Bruce Jenner werd plots Caitlyn, en haalde met die wedergeboorte het wereldnieuws. In de Eén-soap Thuis besliste Franky om zich voortaan te laten aanspreken met Kaat. Dankzij Orange Is the New Black walste de échte transvrouw Laverne Cox uw huiskamer binnen, en in de romcom Boy Meets Girl kaapte een trans de hoofdrol weg.

In het programma Holland's Next Top Model bekende de twintigjarige Loiza Lamers op haar beurt dat ze geboren werd als Lucas. Het weerhield haar er niet van om die tv-wedstrijd te winnen. Verder ontzenuwde Christine and the Queens het transgendertaboe, en lanceerde een label van H&M een internationale campagne met transvrouwen. En ook Hollywood liet zich niet onbetuigd: in Venetië ging de Amerikaanse film The Danish Girl in première, gebaseerd op het waargebeurde verhaal van de Deense schilder Einar Wegener, die zijn leven wil leiden als vrouw.

Kortom: 2015 was hét jaar waarin een vloeibare identiteit niet langer beschouwd werd als een bizar curiosum, maar door de popcultuur innig werd omarmd.

Een belangrijke stap richting emancipatie? Die hoop leeft alvast bij Anohni, die in een vorig leven voor het voetlicht trad als Antony Hegarty, bekend van Antony and the Johnsons. Terwijl Caitlyn Jenner de transgenderproblematiek meer bespreekbaar maakte met een vleugje glamour, zoals het een gezin vol Kardashians betaamt, haalde de androgyne zanger Antony diezelfde kwestie aan met tranen en gebalde vuisten in zijn/haar muziek.

Hegarty debuteerde begin deze eeuw in een travestieclub, waar hij toen al wist dat de traditionele definities van mannelijkheid en vrouwelijkheid niet op hem van toepassing waren. Hegarty ging door het leven als een homo met de fysiek van een kloeke havenarbeider, maar de verbeeldingswereld van een jong meisje. De frontman zat duidelijk vast in een lichaam waarin hij zich niet thuis voelde.

Strijdkreet

"One day I grow up / I'll be a beautiful woman / one day I grow up / I'll be a beautiful girl", zinspeelde de zanger bijna elf jaar geleden al op zijn eigen seksualiteit in 'For Today I Am a Boy'. In die song klonk hij zowaar euforisch, net als in de monoloog 'Future Feminism' op de plaat Cut the World. Daarin noemde hij zichzelf een heks, die zichzelf liet ontdopen, want "what's great about being transgender is you're born with a natural religion".

Maar als transgender persoon wist Hegarty ook wat het betekende om te knokken voor zijn/haar voortbestaan. Dat gaf de artiest vijf jaar geleden meer dan eens aan tijdens interviews. Transgenderisten werden volgens hem lang over het hoofd gezien: "Alsof we niet bestaan, voor vol aanzien kunnen worden, of onzichtbaar zijn." Hegarty voelde zich om die reden geroepen om een rolmodel te zijn, om een stem te vertegenwoordigen in de mainstreammedia.

Maar voor hem/haar persoonlijk lijkt de strijd als transgender nu wel geleverd. Antony is een vrouw geworden, die zichzelf voortaan laat aanspreken met Anohni, 'zij' en 'haar'. Tijd dus om met een tweede agenda op de barricades te gaan staan. Op The Crying Light (2009) legde zij, toen nog als Antony, al een verband tussen haar eigen persoonlijke leefwereld en het groene gedachtegoed. Als Anohni staat de ecowarrior nu in vol ornaat voor je, hoewel haar naam misschien eerder een zweverige yoga-instructrice doet vermoeden.

Eind november verscheen haar eerste strijdkreet '4 Degrees'. Die single verscheen niet toevallig tegelijk met de klimaattop. Je mag zelfs gerust spreken van een protestsong, zij het een in een perverse stijl. "I want to hear the dogs crying for water", zingt ze in die song. "I want to see the fish go belly up in the sea / And all those lemurs and all those tiny creatures / I want to see them burn."

Collectieve arrogantie

De grimmige wens om honden te horen janken om water, vissen dood te zien bovendrijven in de zee en schattige maki's te zien opbranden in de zon? Door die ranzige fantasiebeelden dacht The Guardian aanvankelijk dat Anohni een derde persona had geschapen in die song: die van een "cartooneske oliebaron". Maar eigenlijk heeft de Amerikaanse artieste het wel degelijk over zichzelf, en spaart ze daarbij de roede niet. Vlak na de release van de single schreef Anohni op Facebook: "Solidair met de klimaattop in Parijs, bekijk ik mezelf met een goeie strenge blik, en beoordeel ik niet mijn ambities, maar mijn gedrag, dat mijn verraderlijke medeplichtigheid onthult. We staan voor een hele nieuwe wereld. Laten we dapper zijn en de waarheid spreken, zo veel als mogelijk."

Wat de song eigenlijk aankaart, is dat Anohni, net als u en ik trouwens, medeplichtig is aan de ondergang van de planeet. Door het leven aan te houden dat we momenteel leiden, wensen we de aarde onbewust dood. Of misschien zelfs bewust. De tekst stelt een collectieve arrogantie aan de kaak: door de klimaatopwarming geen halt toe te roepen - de 4 degrees uit de titel - schuiven we de milieuproblemen die ons wakker zouden moeten houden doodleuk onder de mat. Zo hopen we niet aan luxe en gemakzucht te moeten inboeten.

Dat we de aarde in een rotvaart te gronde richten, houdt Hegarty al langer bezig. In de milieudocumentaire Racing Extinction, die op Discovery Channel wordt uitgezonden, speelt haar stem zelfs een belangrijke rol in de soundtrack. Componist J. Ralph probeerde zich samen met de regisseur voor te stellen hoe de wereld zou klinken zonder muziek of natuurgeluiden, terwijl er maar één stem overbleef. "Als één artiest het lot van de mensheid zou moeten representeren, dan wel Antony", vonden zij.

Eigen boezem

In een eerder verschenen koffietafelboek, pre-Anohni, schreef Hegarty dan weer het gedicht 'Wild Life', waarin hij stevig uithaalde naar de mens - man klonk het nogal seksegericht in het Engels - die zo hovaardig is om Moeder Natuur te blijven uitdagen: "I don't want your future. I hope when I die, I never return to your world... I will leave you all to enjoy the world you're creating for your children." Maar in een recent interview met Noisey/Vice tast ze ook in eigen boezem. "Als belastingbetaler ben ook ik medeplichtig aan de subsidies voor oorlogswapens en de vernietiging van deze wereld."

Toch zou het niet al kommer en kwel worden op Hopelessness, haar eerste plaat als Anohni. Hegarty speelt op '4 Degrees' met de onheilspellende elektronica van Oneohtrix Point Never, maar ook de bombastische, lichtjes euforische blazers van Hudson Mohawke. Beide producers stonden in voor de geluidsarchitectuur van Anohni's debuut.

In een onlinegesprek met fans zei ze dat de plaat in de lente van 2016 zal verschijnen. Ze zal "zo afwijkend mogelijk" klinken, in vergelijking met zijn/haar vroegere werk. "Er bestaat een mythe dat je geen popmuziek meer kunt schrijven die een intense politieke inhoud heeft", zei ze daarover. "Dat leek me een geinige uitdaging: waarom zou ik het niet eens proberen met vrolijke dansmuziek?"

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234