Donderdag 09/04/2020

Vergezicht op de vlaschaard

Binnenkomen doet de bezoeker langs de achterdeur. Vanuit het dichte bladerdek zingen vogels hun lied. Het Lijsternest, de pas gerestaureerde woonst van Stijn Streuvels, gooit zondag zijn deuren open. 'Vanaf volgend jaar wordt zelfs de tuin volledig naar de oorspronkelijke tuin gereconstrueerd.' Tekst Lander Deweer Foto's Tim Dirven

Voor het venster van het Lijsternest ligt het alaam van de schrijver. Bril, papier, een ganzenveer. Het zicht is panoramisch en beschermd. De molen van het dorpje dat Tiegem heet, een tractor die zijwaarts door het beeld beweegt, gras, velden, akkers, de groenige bodemlaag van een zachtjes trillend schilderij.

De volzinnen hoor je er zo bij: "Het vlakke land lag er afgebakend in zijn nauwe einder, overwaterd met mist, onnuttig, zoppenat, eenzaam, onmeedogend aan de wrede elementen overgelaten, als een woestenij in de aanvang van de jongste dag."

De woorden komen uit De vlaschaard, de klassieke roman van Frank Lateur, beter bekend als Stijn Streuvels. Hij was het die hier, in het West-Vlaamse Ingooigem, bril, papier en ganzenveer hanteerde en boeken met simpele titels schreef: Prutske, De teleurgang van de Waterhoek, Het leven en de dood in de ast, Grootmoedertje. En aan zijn dagboek toevertrouwde: 'Nulla dies sine linea', geen dag zonder lijn.

De uitspraak hangt nu boven de bril, het papier, de ganzenveer, in de centrale kamer van het Lijsternest. Een boekenraat met meer dan 5.000 titels bedekt de wand. Rabelais, Felix Timmermans, Rainer Maria Rilke. Verderop een keuken, de bad-, leef- en slaapkamer, een schuur. Dat alles in mooie en harmoniërende kleuren, ooit gekozen door Victor Servranckx, abstract kunstenaar en vriend van de schrijver. Ook hier domineert groen.

2,2 miljoen euro

Stijn Streuvels koopt de woning in 1905, voert met het geld van literaire prijzen verbouwingen uit, en woont er tot zijn dood, 15 augustus 1969. Nadien blijft het bewaard en als museum ingericht. Sinds 2008 is het Lijsternest gesloten maar na jaren van studie, inventarisatie en restauratie volgt nu de officiële heropening. Zondag, op Erfgoeddag, door een trots provinciebestuur. De totale renovatie kostte ruim 2,2 miljoen euro.

Jan Denolf, directeur van de provinciale Cultuurdienst: "Het Lijsternest is ontworpen door architect Jozef Viérin en gebouwd op een zogenaamde 'kleikop'. Na al die jaren gaf dat flinke scheuren in de muren. Er is een betonplaat onder de woning geschoven en vanaf volgend jaar wordt zelfs de tuin volledig naar de oorspronkelijke tuin gereconstrueerd."

Bijna duizend voorwerpen zijn uitgestald en aan elk van hen kleeft een verhaal. De foto van het bezoek door koning Boudewijn, de partituur van Edvard Griegs Norvegische Tänze op de pianola, het angelusklokje op het dak.

Uit De Vlaschaard: "In de hoek van de hoge schouw stond de pronkmakke, de schepter van de boer, waarmede Vermeulens vader als met een koningsstaf over zijn velden wandelen ging: het witijzeren schupje waarvan 't beslag blonk als zilver en wiens glimmend essenhouten schacht met koperen nagelkoppen versierd was."

Het Lijsternest is tot half oktober voor het publiek toegankelijk. Er is een digitale applicatie uitgewerkt, met filmpjes en historisch materiaal. Tijdens de wintermaanden wordt het een stille residentie, waar schrijvers uit België en Nederland zich kunnen terugtrekken "om er literair aan de slag te gaan".

De eerste schrijver in residentie wordt Anne Provoost, zij zal er aan haar biografie van de Westhoek werken. Voor de schrijversresidentie werkt de Provincie West-Vlaanderen samen met het Internationaal Literatuurhuis Passa Porta uit Brussel.

Het Lijsternest, in het West-Vlaamse Ingooigem, is vanaf zondag toegankelijk voor het grote publiek. www.west-vlaanderen.be/lijsternest Van zondag 27 april tot zaterdag 7 juni loopt in de Provinciale Bibliotheek Tolhuis in Brugge ook de tentoonstelling Kroniek van een huis. Stijn Streuvels en het Lijsternest.

---

Heibel, zoals het hoort

Het kon moeilijk uitblijven, ook rond het Lijsternest was er de afgelopen weken heibel. Streuvelskenners zetten vraagtekens bij een van de speechers op het openingsfeest: Hedwig Speliers, biograaf van de schrijver. "Speliers schilderde Streuvels af als een aanhanger van nazisme en een Hitlervriend", klonk de kritiek. Historicus Johan Roelstraete sprak van een "regelrechte provocatie" om Speliers bij de heropening te laten speechen. Hoogleraar Ludo Simons vond dat Streuvels "een ander eerbetoon verdient dan een toespraak van iemand die van zijn studieobject een weerloze prooi heeft gemaakt". Sommige leden van de Streuvelsfamilie komen niet naar de heropening. Speliers bleef aan als speecher.

De voorbije jaren was er ook onrust over de schrijvershuizen van onder meer Herman Teirlinck (in Beersel), Felix Timmermans (Lier) en Guido Gezelle, oom van Stijn Streuvels (in Brugge). Vlaanderen telt minder dan tien echte schrijvershuizen, waarvan weinig van de 'grote' auteurs. De huizen van Walschap, Boon, Claus of Elsschot bijvoorbeeld zijn privaat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234