Zondag 16/06/2019

China

“Vergeet Poetin, vergeet Trump: Xi Jinping zal de grootste invloed op uw leven hebben”

Beeld RV

Bijna anderhalf miljard Chinezen vieren deze week het Chinese Nieuwjaar. Xi Jinping (65), president van de Volksrepubliek China, zal geen glas champagne heffen: hij is geheelonthouder. Het regime benadrukt graag dat Xi in een grot is opgegroeid, maar dat heeft hem niet belet om op te klimmen naar de top van het Chinese staatsapparaat. Maar wie is Xi? Een indringend portret door Ties Dams, auteur van de biografie De nieuwe keizer, voormalig Europees Commissaris Karel De Gucht en Stefan Blommaert, VRT-correspondent in China: “Je kunt een leuke avond met hem hebben, ook al drinkt hij dus geen alcohol.”

Ties Dams: “Toen ik aan mijn biografie begon, nam ik me voor om niet te veel te psychologiseren, maar naarmate ik meer te weten kwam over zijn jeugd, kon ik er niet omheen: zijn vader heeft een enorme invloed op zijn leven gehad. Je mag het gerust een stevig vadercomplex noemen. Toen Xi geboren werd, was Xi Zhongxun een oude revolutionair met een prominente rol binnen de Communistische Partij. Een machtige man, dus.”

Stefan Blommaert: “Je zou hem een soepele communist kunnen noemen, iemand die veel minder rigide dacht dan Mao Zedong. Daardoor is hij in de jaren 60, onder meer tijdens de Culturele Revolutie, in de problemen gekomen.”

Dams: “Toen Xi 9 jaar was, werd zijn vader door de partijleiding weggezuiverd: hij werd in de gevangenis gegooid, gemarteld en vernederd. Dat heeft Xi's blik op de politiek sterk bepaald.”

Blommaert: “Hij is zelf ook in de problemen gekomen. Hij werd naar het platteland verbannen, waar hij in moeilijke omstandigheden moest wonen en werken.”

‘Toen Xi 9 jaar was, werd zijn vader door de partijleiding in de gevangenis gegooid en gemarteld. Dat heeft Xi's blik op de politiek sterk bepaald.' (Foto: in 1958 met zijn jongere broer (midden) en zijn vader.) Beeld RV

Hoeveel belang moeten we hechten aan het verhaal dat hij toen in een grot leefde?

Blommaert: “Die grot bestaat, en ze is een toeristische attractie geworden. Ik ben er jammer genoeg nooit geraakt (lacht).”

Dams: “Het is een huis dat in de rotsen is uitgehouwen. Daar leefde hij in een karig gemeubileerd kamertje zonder ramen. Er is weinig onafhankelijke informatie, maar veel mensen zijn in die periode naar het platteland gestuurd, waar ze door de boeren zijn heropgevoed. 'Daar heeft hij het gewone leven en de ware Chinese aard ontdekt’, klinkt het in de officiële pers.”

Na zo'n jeugd zou je verwachten dat Xi zich tegen het regime en de partij keert.

Dams: “WikiLeaks heeft ooit een telex van de Amerikaanse ambassade gepubliceerd, waarin een anonieme jeugdvriend van Xi over die moeilijke periode vertelde. Hij zei dat elk van hun vrienden zich had voorgenomen om naar het buitenland te vluchten. Xi is de enige die dat niet heeft gedaan. In plaats daarvan is hij een haast religieuze liefde voor de partij beginnen te koesteren. Je kunt er iets freudiaans in zien als je wilt, maar het was ook een pragmatische keuze: hij wilde zich tegen de almacht van de partij beschermen door er zelf deel van uit te maken en zo snel mogelijk naar de top te klimmen. Zijn moeilijke jeugd en de problemen van zijn vader zijn de verklaring voor zijn machtswellust.”

Blommaert: “Hij had in de jaren 60 gezien dat een verdeelde partij tot chaos leidde en raakte ervan overtuigd dat je nieuwe chaos alleen kon vermijden met een strak geleide partij. Daarom is hij als een bezetene beginnen te studeren en deed hij er alles aan om een voorbeeldig partijlid te worden.”

Stefaan Blommaert. Beeld VRT

Dams: “Hij heeft zich een eerste keer proberen aan te sluiten toen zijn vader nog in de gevangenis zat. Dat is mislukt, maar hij heeft volgehouden: bij de achtste poging is het hem wel gelukt. Hij mocht onderaan op de ladder van het partijapparaat beginnen. Niet veel later werd zijn vader gerehabiliteerd.”

House of Cards

Welke kwaliteiten zijn belangrijk als je het wilt maken in de Chinese Communistische Partij?

Dams: “Xi's belangrijkste eigenschap is dat hij de zoon van zijn vader is. Na diens vrijlating kreeg hij altijd de betere baantjes. Maar Xi heeft zich nooit bekend tot één fractie binnen de partij: hij was onzichtbaar en daarom onschadelijk. Het is een interessant contrast met zijn vader, een oude soldaat met sterke idealen. Xi had begrepen dat het levensgevaarlijk was om op je strepen te staan.”

Blommaert: “Zeker toen hij in Sjanghai de lokale partijleider was en als kanshebber voor topposities werd genoemd, heeft hij er alles aan gedaan om een zo grijs mogelijke muis te zijn en geen fouten te maken. Zijn toenmalige concurrent Bo Xilai is het absolute tegendeel: die stak zijn ambities niet onder stoelen of banken. In 2012 is Bo berecht en opgesloten omdat zijn vrouw betrokken was bij de moord op een Brit. Maar dat was slechts de stok die ze gevonden hadden om hem te slaan en politiek kalt te stellen.

Ties Dams.

“Xi is nooit genoemd in corruptieschandalen in China. Daardoor kon hij van de strijd tegen de corruptie één van zijn speerpunten maken. De corruptie is een groot probleem in China, zowel in het bedrijfsleven als in de politiek, en de man in de straat krijgt er dagelijks mee te maken. Xi is een grootschalige campagne gestart die zowel de kleine garnalen als de grote vissen viseerde. Veel ministers, bureaucraten en hooggeplaatste militairen zijn veroordeeld en opgesloten. De vorige baas van de Staatsveiligheid zit nu in de gevangenis, dat was vroeger ondenkbaar. Het heeft Xi's populariteit een boost gegeven.”

Ik las een citaat van een oude onderwijzer, die hem omschreef als 'intelligent, maar niet briljant'.

Dams: “Xi was een introverte boekenwurm, die gevoelig was voor regels en autoriteit. Dat valt moeilijk te rijmen met de man die we vandaag zien: een uiterst koele en beredeneerde leider, die met zijn pragmatische intellect het machtsspel als geen ander beheerst. Maar hij is geen dichter, kunstenaar of visionair: de ideeën komen van de drie of vier intelligente adviseurs met wie hij zich omringt.”

Tegelijk schijnt hij heel charismatisch te zijn.

Dams: “Dat klopt. Ik heb met diplomaten gesproken die zich na een incident hadden voorgenomen hem frontaal aan te vallen bij een ontmoeting, maar binnen de kortste keren vielen ze voor zijn charmes. Veel meer dan de vorige Chinese leiders is hij gezellig, en een goede verhalenverteller. Hij weidt graag uit over zijn vader en de oude revolutionaire strijd. Je kunt een leuke avond met hem hebben, ook al drinkt hij geen alcohol, wat erg uitzonderlijk is voor Chinese leiders. In zijn contacten met andere leiders en diplomaten is hij erg efficiënt.”

Hij houdt ook van Amerikaanse films.

Dams: “Ja, en tijdens een persconferentie heeft hij uitgelegd waarom: 'In Amerikaanse films wint de held altijd, en de held is altijd een Amerikaan.' Hij vindt Hollywood-films een geweldig propaganda-instrument. Het was tegelijk een sneer naar de Chinese filmmakers, die een voorbeeld aan hun Amerikaanse collega's zouden moeten nemen. Best grappig dat een totalitaire leider zich druk maakt omdat filmmakers niet genoeg naar hem luisteren.”

Saving Private Ryan en The Departed zouden zijn favoriete films zijn.

Dams: “Ja, en van de Netflixserie House of Cards houdt hij helemaal niet. Hij heeft eens verklaard dat zijn carrière niet te vergelijken is met die van de manipulatieve, opportunistische Frank Underwood in House of Cards. Die boodschap was duidelijk bestemd voor een westers publiek en was waarschijnlijk ingefluisterd door een speechschrijver. Wellicht is het dus wél zoals in House of Cards gegaan.”

Weten we nog iets over zijn hobby's?

Dams: “Xi laat graag literaire namen vallen om te tonen hoe belezen hij is, soms met een komisch effect. Als hij de Franse pers toespreekt, somt hij lange lijsten Franse auteurs op. In Rusland doet hij dat met Russische schrijvers. Hij citeert ook graag Chinese poëzie, wat erg interessant is, omdat dat lange tijd taboe was. Die gedichten weerspiegelen de oude, feodale cultuur die de Communistische Partij kapot wilde maken. Maar Xi citeert zonder blikken of blozen Confucius. Of hij die boeken ook leest, weten we niet, maar hij wil laten zien dat hij hoogopgeleid is, wat niet het geval is. Maar dat compenseert hij met zijn werkijver: hij is naar verluidt een workaholic.”

De Chinese droom

Meneer De Gucht, u hebt Xi al persoonlijk ontmoet.

Karel De Gucht: “Xi en ik hebben een paar keer aan dezelfde vergadertafel gezeten tijdens Europees-Chinese topconferenties, waar ik samen met Herman Van Rompuy en José-Manuel Barroso de Europese Unie vertegenwoordigde. Na de officiële onderhandelingen volgt altijd een diner, waar de omgangsvormen iets minder formeel zijn. Dat geeft je de kans om anderen te observeren. Xi gaf me altijd een zelfbewuste indruk. Hij is een sterke persoonlijkheid die goed is in smalltalk, maar zich ook niet verstopt als de moeilijke thema's op tafel komen. Hij deinsde er niet voor terug om tegenover overtuigde democraten te verkondigen dat zijn Chinese systeem een valabel alternatief is voor de liberale wereldorde, met haar vrijheden en rechten.”

Vindt u het niet verbazend dat hij dat regime verdedigt en uitdraagt, nadat hij er zelf het slachtoffer van is geworden?

De Gucht: “Hij heeft zich wellicht afgevraagd: 'Hoe voorkom ik dat ik ooit in die klauwen terechtkom?' Door het regime zelf te leiden, natuurlijk. En hij houdt de touwtjes strak in handen: sinds hij aan de macht is, is China geen spatje geliberaliseerd. Dat zou hem zijn kop kunnen kosten, zoals hij bij Michail Gorbatsjov heeft gezien.

“Hij heeft zich intussen tot leider voor het leven laten benoemen. Dat is slim, want als na hem een nieuwe tsaar zou aantreden, zou hem dat fataal worden: hij heeft veel vijanden gemaakt met zijn campagne tegen corruptie. Hij krijgt daar veel lof voor, maar feitelijk was het een operatie om controle over het partijapparaat te krijgen en tegenstanders uit de weg te ruimen. Niet de rechter of de procureur oordeelt wie corrupt is en wie niet, maar Xi. Het is een efficiënt schrikbewind: wie de campagne heeft overleefd, zwijgt uit angst om beschuldigd te worden.”

U schetst het beeld van een erg berekende machtspoliticus. Insiders zeggen dat hij ook een charmante kant heeft.

De Gucht: “Hij ziet er niet nors uit, maar wat zegt dat over de man en over zijn autocratische neigingen? Niet veel, hè? De manier waarop hij omgaat met minderheden, dissidenten, activisten en hun advocaten zegt iets meer.”

Volgens zijn voormalige onderwijzer was hij niet bepaald briljant. Is dat ook uw indruk?

De Gucht: “Briljantie is geen voorwaarde om dictator te worden, het veronderstelt vooral politieke handigheid. De manier waarop hij het regime van tegenstanders zuivert, doet toch denken aan eerdere episodes in de Chinese geschiedenis, nee?”

Doet hij u aan Mao denken?

De Gucht: “Het Nationaal Congres heeft de gedachten van Xi aan de grondwet toegevoegd. Geen juridische artikels, maar (nadrukkelijk luid) gedachten. Dat was ook de werkwijze van Mao. Los daarvan is Xi veel minder excentriek dan Mao. Hij doet erg zijn best om meneer normaal te spelen.”

‘Peng Liyuan, een operazangeres, speelt een hoofdrol in Xi's ideaal van het kerngezin, geïnspireerd door de American dream.’ Beeld Getty

Nadat hij eerder met de dochter van de Chinese ambassadeur in Groot-Brittannië was getrouwd, huwde Xi in 1987 Peng Liyuan, een operazangeres.

Dams: “Een absolute ster in China, lang vóór iemand van Xi had gehoord. Begin jaren 80 stal ze de show op de gala's naar aanleiding van het Chinese Nieuwjaar. Ze is geen Michelle Obama, maar ze is veel kleurrijker dan haar man. Na Jiang Qing, de derde vrouw van Mao en één van de breinen achter de Culturele Revolutie, moesten Chinese first lady's doorgaans terughoudend zijn. Peng heeft daar verandering in gebracht: ze stuurt filantropische projecten aan en speelt een hoofdrol in Xi's ideaal van het kerngezin, met de verstandige vader en de liefhebbende moeder. Dat is heel Amerikaans: in de VS heeft hij zijn inspiratie gevonden voor zijn Chinese droom. Hij is de president van de middenklasse.”

De nieuwe Mao

Het Chinese communisme heeft de vrije markt gaandeweg omarmd. Waar situeren jullie Xi ideologisch?

Blommaert: “De laatste tijd wordt gezegd dat hij meer de maoïstische toer opgaat. Er ontstaat stilaan een personencultus rond Xi. Twee jaar geleden is hij aangesteld tot de spilfiguur rond wie de partij draait. Sinds de dood van Mao was dat taboe en nam de top van de partij collegiaal alle beslissingen.”

Dams: “Het houdt het Chinese volk en de machthebbers al een tijd bezig: is Xi de nieuwe Mao? Het klopt dat hij de ideologische en politieke erfenis van Mao schaamteloos gebruikt om stevig in het zadel te blijven, maar de partijtop heeft hem ook al teruggefloten. Hij schippert tussen agressief en terughoudend. Maar in vergelijking met Mao is Xi meer een bureaucraat dan een volksmenner.”

Blommaert: “Nog een verschil: Xi heeft een heel goede entourage, die kaas heeft gegeten van economie. Mao wist daar niets over, wat hem er overigens niet van heeft weerhouden om belangrijke beslissingen te nemen, met rampzalige gevolgen. De huidige lijn is duidelijker.”

Onder Xi zet de Chinese overheid in op groene energie en primeert innovatie op massaproductie.

Blommaert: “China investeert méér in groene energie dan Europa en de VS samen. Ze zijn de grootste vervuiler van de wereld, maar ook de grootste producent van hernieuwbare energie. Toen ik in Peking woonde, was de luchtkwaliteit enorm slecht en ze ging elk jaar nog achteruit. Sinds 2016 is er een ommekeer. Om economische redenen, want door de vervuiling worden mensen ziek, kunnen ze niet gaan werken en kosten ze geld aan de gezondheidszorg. Maar ook omdat de Chinese bevolking zich roerde, en de Communistische Partij is beducht voor sociaal ongenoegen. De weg is nog lang, maar je ziet het nu al in de statistieken: in de grote steden verbetert de luchtkwaliteit traag, maar gestaag.”

Meneer Dams, u zei daarstraks al dat Xi wordt beïnvloed door het confucianisme, de leer van de wijsgeer Confucius.

Dams: “O ja, veel meer dan de vorige Chinese leiders. Het confucianisme is één van de belangrijkste draden in het Chinese culturele weefsel, maar Mao heeft het in de ban geslagen. Xi heeft het weer opgevist, met een sterke nadruk op harmonie en orde.”

Blommaert: “Die leer heeft veel raakvlakken met de huidige politieke situatie, waarin hiërarchie en gehoorzaamheid cruciaal zijn. Het mandaat van de hemel is nog zo'n begrip uit het confucianisme. De keizer is almachtig, maar hij moet het goede voorbeeld geven. Alleen dan is hij de almacht waard.”

Xi is gevoelig voor het confucianistische idee dat alleen een strenge vader zijn kinderen tot deugdzame burgers kan opvoeden.

Dams: “Dat is zijn imago: de strenge maar betrouwbare burgervader die toont hoe het moet.”

Doet hij dat ook achter de schermen?

Blommaert: “Hij heeft de dure feesten en de dure cadeaus, die legio waren in het Chinese ambtenarenapparaat en bedrijfswereld, verboden. De grote recepties van de ministeries en de partij zijn ook veel soberder geworden.”

Dams: “Maar uit de Panama Papers is gebleken dat zijn familieleden – en dus ook hijzelf, zo doen Chinese leiders dat – miljarden hebben verborgen op buitenlandse rekeningen.”

Over de Noord-Koreaanse leiders doen sterke verhalen de ronde over dure flessen cognac en Cubaanse sigaren.

Dams: “Ik denk dat Xi op en top professioneel is. Maar als zulke verhalen bestaan, kunnen de Chinezen ze beter binnenskamers houden.”

Dat Xi in de rol van de strenge vader gelooft, blijkt ook uit de manier waarop hij omspringt met de vrijheden en rechten van zijn onderdanen. Hij treedt brutaal op tegen dissidenten.

Blommaert: “Toen hij aan de macht kwam, zeiden een paar waarnemers dat hij misschien meer rechten zou toekennen, wegens zijn eigen verleden. Daar is niets van in huis gekomen, integendeel. Hij en de partij hebben herhaaldelijk gezegd: 'Wij moeten ons niet openstellen voor alles wat in het Westen als vanzelfsprekend wordt beschouwd.'”

Dams: “De Chinezen hebben nooit iets anders gekend. De opeenvolgende dynastieën deden telkens hetzelfde: gewapenderhand de orde handhaven. Dat zit in de samenleving ingebakken.

“Hij heeft een nooit geziene schoonmaak gehouden in de partij. Dat heeft kwaad bloed gezet, en hij is als de dood voor dissidentie in de eigen rangen.”

Karel De Gucht. Beeld Reporters

Blommaert: “Tegelijk probeert hij met cosmetische ingrepen tegemoet te komen aan de kritiek. Het systeem van de heropvoedingskampen is versoepeld en kruimeldieven worden niet langer zonder proces opgesloten. Maar de kampen blijven in andere vormen bestaan. In de autonome regio Xinjiang worden de Oeigoeren, de oorspronkelijke moslimbevolking, vervolgd en opgesloten. We weten dat, alleen is er onenigheid over de cijfers: zijn het er tienduizend of twee miljoen? Die mensen worden vastgehouden in zogenaamde vakscholen, waar ze dan een job leren. De verhalen die naar buiten sijpelen, zijn verschrikkelijk: je zou bijna het woord concentratiekamp in de mond kunnen nemen.”

Dams: “Het is een hypothese, maar ik denk dat de leidende ideologie het technologische utopisme is: het geloof dat de technologie alles kan oplossen. In Xinjiang zie je daar de lelijkste kant van: Xi zet er drones, bewakingscamera's en gezichtsherkenningssoftware in om de inwoners te onderdrukken. Het is een laboratorium voor technologieën die in heel China kunnen worden gebruikt, en eventueel aan het buitenland verkocht.

“Predictive policing heeft er een hoge vlucht genomen: algoritmes analyseren camerabeelden en andere data. Zo wordt berekend wie zich verdacht gedraagt en 'zeer zeker crimineel gedrag zal vertonen'. Mensen worden opgepakt vóór ze iets gedaan hebben, want 'ze waren sowieso iets van plan'.”

Blommaert: “Die nieuwe technologieën worden binnenkort gekoppeld aan het sociaalkredietsysteem waarmee wordt geëxperimenteerd. Angstaanjagend is dat.”

Dams: “Het idee komt uit de interneteconomie: bedrijven als Alibaba geven elke klant een score voor zijn kredietwaardigheid. De staat wil dat uitbreiden met andere parameters, zoals gehoorzaamheid en productiviteit.”

Blommaert: “Als een voetganger een rood licht negeert, herkent een camera zijn gezicht. Drones zien met wie je praat, en naar welke winkels en bijeenkomsten je gaat. Op het einde van het jaar krijgen mensen een rapport waarin staat wat ze goed en fout hebben gedaan. En die score telt mee als je een paspoort, een lening of een studiebeurs aanvraagt.”

Het gele gevaar

Xi heeft China's positie als economische reus verstevigd.

Blommaert: “Zijn stokpaardje is de nieuwe zijderoute, die strategie heeft hij in 2013 voorgesteld. Hij heeft zich laten inspireren door de ervaringen die China in Afrika en Centraal-Azië heeft opgedaan. Daar hebben ze zwaar geïnvesteerd in grote infrastructuurwerken, en ze leggen het uit als een win-winsituatie: 'Die landen profiteren van de betere infrastructuur, en wij kunnen beter handel drijven.'”

Is de nieuwe zijderoute een economische of een politieke strategie?

Dams: “Je kunt de twee niet scheiden. Het is een enorm netwerk van losstaande zakendeals, maar er gaat ook politieke invloed mee gepaard.”

Doordat het de soft power, de aantrekkelijkheid van China vergroot?

Dams: “Nee, we hebben het wel degelijk over hard power, heel directe invloed. De Chinezen hebben in Sri Lanka een grote haven gebouwd, waarvoor ze het land geld hebben geleend. Toen de terugbetalingen stokten, zeiden ze: 'Geen probleem. Als wij een concessie van 99 jaar krijgen, schelden we de schulden kwijt.' Er liggen nu Chinese marineschepen in die haven. In Djibouti en Pakistan vinden soortgelijke operaties plaats, en ze hebben in Griekenland de haven van Piraeus onder controle. Daar liggen nog geen oorlogsschepen, maar als premier Tsipras de Europese Unie aanvalt, gebruikt hij de retoriek van de Chinese Communistische Partij.

“De invloed van China komt steeds dichterbij. In Frankrijk en Duitsland worden op grote schaal ambtenaren benaderd om informatie door te spelen. Ex-politici werken voor Chinese investeringsfondsen en verkondigen plots andere meningen over het conflict in de Zuid-Chinese Zee. Vergeet Poetin, vergeet Trump: Xi Jinping zal de grootste invloed op uw leven hebben.”

‘In vergelijking met Mao Zedong is Xi Jinping meer een bureaucraat dan een volksmenner.’ Beeld Belgaimage

Mogen we spreken van een verdoken gebiedsuitbreiding?

Blommaert: “Zelf ontkennen ze dat. Maar zelfs als ze niet die bedoeling hadden, komt het er in het geval van Sri Lanka wel op neer. Dichter bij huis is Montenegro zijn wegennet aan het vernieuwen, en daarvoor heeft het land zich diep in de Chinese schulden gestoken. Het kan dat geld onmogelijk terugbetalen, en zo wordt het een vazalstaat van China.”

De Gucht: “Ik zeg al jaren dat we moeten oppassen voor China. Het land heeft industrieel enorme sprongen voorwaarts gemaakt, en we moeten ervoor waken dat onze belangrijkste bezittingen niet in hun handen terechtkomen. De Chinese bedrijven die zich hier op de markt begeven, zijn in handen van de Communistische Partij. Ik ben minder bang van Google dan van Alibaba.”

Hoe groot is het gele gevaar echt?

Dams: “Tot nu toe zijn we naïef geweest: we dachten dat China ons spel meespeelde en dat wij de regels konden bepalen. Nu blijkt dat zij dat doen. Angst is beter dan naïviteit, maar het is nog beter om als sterk Europees blok op te komen voor onze waarden. Anders zal de Chinese invloed in Europa alleen maar groter worden.”

Is het land een bedreiging voor de wereldvrede?

De Gucht: “Het is een despotisch regime met een grote militaire slagkracht en hun militaire aanwezigheid in Sri Lanka en Djibouti is puur expansionisme. Dat verontrust mij als democraat, maar China is daarom nog geen bedreiging voor de wereldvrede. Een oorlog met India over de Himalaya, waar de grote Aziatische rivieren ontspringen, is niet denkbeeldig. En als ze Taiwan niet via politieke weg kunnen heroveren, zullen ze dat met harde hand doen. Maar ik zie het, anders dan politicoloog Jonathan Holslag, niet snel tot een mondiaal conflict komen. De Chinese Zee is China's mare nostrum. Wie is sterk genoeg om het conflict aan te gaan? De VS misschien, maar die zullen zich er nooit aan wagen.”

De handelsoorlog tussen de VS en China zal niet in wapengekletter ontaarden?

Dams: “De laatste maanden verschijnt Xi vaak in zijn legeruniform, en hij zegt dan stoer dat het Chinese volk zich moet voorbereiden op een conflict met Amerika. Maar er komt geen oorlog, daarvoor is Donald Trump veel te makkelijk in te pakken. Hij wil een held lijken voor zijn achterban. Als de Chinezen morgen een paar Amerikaanse auto's kopen, enkele tonnen Amerikaanse soja inslaan en loze beloften over intellectuele eigendomsrechten doen, is Trump tevreden.

“Het grootste risico voor Europa is dat we geopolitiek vleugellam worden. Op dat vlak ben ik het volledig eens met Jonathan Holslag. De wereldorde keert zich steeds meer tegen ons. China vecht geen conflicten uit op ons continent, maar Rusland wel. Poetin kan het goed vinden met Xi, en hij deelt zijn blik op de wereld.”

Blommaert: “China besteedt elk jaar meer geld aan zijn leger, maar ik denk niet dat Xi de wereld wil veroveren. Zijn ambities liggen in China: hij wil de toekomst van de partij veiligstellen. En dat kan hij verwezenlijken door het land groot te maken, de levensomstandigheden van de mensen te verbeteren en de economie te versterken. Dan komen de Chinezen niet in opstand.”

Dams: “Ik denk dat hij vooral zijn eigen toekomst veilig wil stellen door zijn positie in het centrum van de macht te handhaven. In het Chinese politieke systeem staat de leider gelijk aan de partij en de partij aan de Chinese beschaving. Het lot van de Chinese beschaving is het lot van de wereld. En als het goed gaat met de partij, gaat het goed met China en de wereld. Daar gelooft hij sterk in.”

Stefan Blommaert, De eeuw van Xi, Polis. Ties Dams, De nieuwe keizer, Prometheus.

©Humo

Beeld rv
Beeld rv
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden