Dinsdag 24/11/2020

InterviewJapke-d. Bouma

‘Vergaderen via Zoom is nóg vermoeiender dan op kantoor’

Japke-d. Bouma: ‘De coronacrisis is als een wreed experiment. We merken nu pas wat we missen: de romantiek van het kantoor.’Beeld rv/Pim Ras

Met veel humor schrijft de Nederlandse NRC-columniste Japke-d. Bouma doorgaans over de ergernissen op kantoor, zoals de vreselijke managementtaal en de eindeloze stroom aan vergaderingen. Maar nu we gedwongen thuiswerken, komen sommigen er achter hoe belangrijk kantoor voor hen eigenlijk is.

‘Hoe vind je zélf dat het gaat?’ Japke-d. Bouma wordt altijd een tikje agressief van de vraag waar tegenwoordig elk functioneringsgesprek mee begint. Het is een vraag waar onmogelijk een antwoord op te geven valt, stelt ze in haar gelijknamige nieuwe boek. “Zeg je: ‘Het gaat wel lekker’, dan komt er in je dossier dat je te weinig aan zelfreflectie doet. Zeg je dat niet alles goed gaat, dan wordt dat genoteerd.”

Als een geluk bij een ongeluk heeft corona ons nu bevrijd van die kantoorgekte. Zowel in Nederland als België is thuiswerk de norm.

“Bevrijd is een groot woord. Ik ben altijd kritisch geweest over drukke kantoren waar mensen dicht op elkaar zitten, en waar ze constant prikkels en afleiding moeten doorstaan. Zulke kantoren kosten veel energie en verhogen het gevaar op burn-outs. Maar ik krijg nu ook veel reacties van mensen die hun collega’s heel erg missen. Die graag nog eens de trein zouden nemen, of nog eens het gevoel zouden hebben dat ze écht naar het werk gaan. Dat gevoel is er thuis niet.”

Vooral voor ‘kantoortijgers’ zijn dit barre tijden, schrijf je.

“Vóór de coronacrisis vonden we het nog leuk om af en toe thuis of in een café te werken. Maar nu we nooit meer naar kantoor gaan, merken we pas hoe belangrijk dat voor ons is. De coronacrisis kun je wat dat betreft zien als een wreed experiment. We merken nu pas wat we missen: de romantiek van het kantoor. De kneuterige, kleine dingetjes: samen lunchen, roddelen en taart eten bij een verjaardag. Of deelnemen aan een groepsactiviteit, waarbij er dan flink geklaagd wordt over de baas.”

Mensen merken nu wel hoeveel tijd ze verloren aan de ‘deepdives’, ‘daily scrums’ of ‘waslijnsessies’ die u al langer hekelt. Vergaderen is ‘met zijn allen doodgaan in een saai zaaltje’, vindt u.

(lacht) “Dat is natuurlijk gechargeerd, maar het is wel zo dat we massaal vergaderen. Ik hoopte dat dat door thuiswerken minder zou worden. Maar wat ik merk, is dat het thuis gewoon net zo hard doorgaat. Sterker nog, het is nu zelfs erger geworden. Mensen zitten nu de hele dag te Zoom-vergaderen via dat stomme scherm. Wat nog veel vermoeiender is dan op kantoor, want het vergt veel meer inspanning om zo’n vergadering te volgen. Je bent voortdurend aan het kijken naar al die gezichten en hun omgeving. Waar zitten zij? Wat voor huis hebben zij? Sommigen hebben hun camera verkeerd staan. Dan zit je op grote neusgaten of op een enorme boezem te kijken. (lacht) Tegelijk loopt het geluid niet synchroon met het beeld. Dat is ontzettend uitputtend voor het brein.”

Heeft u tips voor ouders die met hun kroost thuiswerken?

“Mijn dochter is bijna zestien, ze is heel zelfstandig. Ze maakt haar huiswerk boven, terwijl ik beneden aan de keukentafel werk. Af en toe gaan we samen gezellig een rondje wandelen. Maar voor veel ouders met jonge kinderen is thuiswerken echt de hel. Wat doe je met hen als ze thuiskomen van school? Je kunt ze moeilijk achter het behang plakken. Die tol op mensen mag je niet onderschatten. Zeker nu ze ook niet meer naar het café kunnen. Ze voelen zich opgesloten in hun huis. Terwijl je huis net een omgeving zou moeten zijn waar je ontspanning vindt.”

Wandelen doet wonderen, zegt u.

“Ja, dat is mijn geheime tip voor een gezond en gelukkig leven. Vroeger gingen mensen nog met de fiets of te voet naar het werk of het station. Ook op kantoor liepen ze meer: naar de koffiemachine of naar een vergaderzaal. Nu zitten ze de hele tijd stil en eten velen tijdens de middagpauze een broodje achter hun scherm. Dat is ongezond en vermoeiend. Je moet je brein af en toe tot rust laten komen. Anders word je gewoon helemaal gek. Ook van die WhatsApp-groepjes met de collega’s, waar nu veel werknemers in zitten. Of de vele appjes en e-mails die sommige bazen sturen.”

In uw boek focust u ook op werkgeluk. Wat is dat?

“Werken is eigenlijk een uitruil waarbij je vrijheid inlevert en in ruil geld krijgt. Wie naar zijn of haar gevoel weinig vrijheid inlevert en toch een salaris krijgt, komt in de buurt van werkgeluk. Daarbij gaat het onder andere over de vrijheid om zelf je tijd in te delen. Dat is een van de positieve effecten van thuiswerk. Ik maak nu tijd voor dit interview en werk straks gewoon wat langer door.”

“Daarnaast draait het om vertrouwen. Dat je baas erop vertrouwt dat je je werk doet, hoewel je nu thuis zit. Wie minder energie moet stoppen in verplichte nummers, vergaderingen en papierwerk, levert vaak beter werk af én is gelukkiger.”

Hoe houden mensen hun werk in deze tijd het best vol?

“Neem je werk serieus en doe je best, want werk is belangrijk voor je identiteit. Maar neem jezelf niet te serieus. Relativeer. Af en toe moet je kunnen zeggen: ‘Vandaag is het niet gelukt. Ik ga het morgen beter doen.’ Blijf ook lachen om jezelf. Een grapje uithalen met je collega’s. Een bericht sturen naar elkaar: ‘Waar zijn we nu weer mee bezig?’ (lacht) Hou het behapbaar en luchtig. Anders komt er onherroepelijk stress uit. Voortdurend de lat hoog leggen zonder enige relativering, houdt niemand vol. Zeker niet nu de wereld al donker en ernstig genoeg is.”

'Hoe vind je zélf dat het gaat?' (256 p., €16,99) is verschenen bij Thomas Rap.Beeld rv
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234