Woensdag 21/08/2019

Verenigde Staten

Verenigde Staten doen machtsgreep bij WTO

Beeld epa

De VS proberen de macht te grijpen bij de WTO, de wereldhandelsorganisatie. Om politieke redenen hebben de Amerikanen de herbenoeming van een rechter in de hoogste beroepsinstantie van de WTO geblokkeerd. De Zuid-Koreaan Seung Wha Chang moet wijken omdat hij bij handelsgeschillen niet vaak genoeg de kant van de VS heeft gekozen.

Zuid-Korea gaat op zijn beurt niet akkoord met de benoeming van een andere rechter, waardoor twee plekken in de geschillencommissie onbezet blijven. In plaats van zeven leden zijn het er straks nog maar vijf. "Ik zal niet meteen zeggen dat het hele mondiale handelssysteem op het spel staat. Maar de onpartijdigheid van het hoogste beroepsorgaan is in gevaar en daarbij de veiligheid en voorspelbaarheid van de internationale handel", zegt Denise Prevost, hoofddocent internationaal economisch recht aan de Universiteit Maastricht.

Pieter Jan Kuijper, hoogleraar internationaal organisatierecht aan de Universiteit van Amsterdam, gaat verder: "De VS maken de indruk dat benoemingen nu zijn gebaseerd op de nationale agenda van een van de landen in plaats van op juridische kwaliteiten en onpartijdigheid. Daarmee brengt het land in feite het voortbestaan van de WTO in gevaar en daardoor het huidige mondiale handelssysteem." Ook in de VS is er felle kritiek op het besluit, onder anderen van de voormalig voorzitter van het beroepsorgaan James Bacchus.

Wegnemen van barrières

Minister Ploumen zegt "bezorgd te zijn voor de politisering van het benoemingsproces van rechters". "Voor Nederland en voor de EU staan de onpartijdigheid en deskundigheid van rechters die zitting hebben in het beroepslichaam centraal. Dat is essentieel voor de autoriteit en het gezag van het geschillenbeslechtingssysteem en daarmee in het belang van alle WTO-leden." Ploumen zegt overigens dat dit losstaat van de onderhandelingen over TTIP, het handelsverdrag met de VS.

De Belgische hoogleraar Peter Van den Bossche is een van de collega's van de Koreaanse rechter Chang. Hij zegt als "zittend rechter geen persoonlijke uitspraak te kunnen doen". "Maar het is vanzelfsprekend dat de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechters van het grootste belang zijn voor het goed functioneren van de rechterlijke arm van de WTO", wil hij wel kwijt.

De WTO is in 1995 opgericht als opvolger van de naoorlogse GATT (General Agreement on Tariffs & Trade) om zorg te dragen voor het wegnemen van barrières en een eerlijke en rechtvaardige handel in de wereld. Handelsoorlogen zijn een van de grootste bedreigingen van welvaartsstijging.

Arbitrage in handelsgeschillen

De mogelijkheid om in handels-geschillen te arbitreren met een bindende uitspraak is op dit moment het belangrijkste bestaansrecht van de WTO nu de onderhandelingen over verdere liberalisatie van de wereldhandel al sinds de Doha-ronde van 2001 muurvast zitten.

Als een land een ander land verdenkt van handelsbelemmerende of discriminerende maatregelen (bijvoorbeeld subsidiëring van bedrijven) kan arbitrage van de WTO worden gevraagd, die dan een bindende uitspraak doet. Wie het met deze uitspraak niet eens is, kan in beroep gaan bij het beroeps-orgaan (Appellate Body), het hoogste orgaan van de WTO. Die heeft al meer dan 120 belangrijke bindende uitspraken gedaan. De zeven rechters moeten elke vier jaar worden herbenoemd bij consensus, hetgeen betekent dat alle 162 lidstaten moeten instemmen. De VS gaven op 11 mei te kennen niet in te stemmen met de herbenoeming van Chang. De Amerikanen gaven hiervoor een technisch-juridische reden, maar alle andere lidstaten denken dat ze een nieuwe rechter willen die vaker op hun hand zal zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden