Vrijdag 18/10/2019

Verdwenen: vijf eeuwen oud meesterwerk van Da Vinci

Woensdag 27 augustus brachten twee 'toeristen' een blitzbezoek aan het Schotse Drumlanrig-kasteel. Het tweetal ging aan de haal met een Leonardo da Vinci (geschatte waarde: 42 à 84 miljoen euro) en verdween met de noorderzon. Een reconstructie van de grootste kunstroof in Engeland van de laatste vijftig jaar.

Brussel

Eigen berichtgeving

Nica Broucke

Iets voor elven kopen twee veertigers een toegangskaartje van 6 pond aan de ingang van het Drumlanrig Castle. Het zeventiende-eeuwse kasteel is het eigendom van de hertog van Buccleuch (spreek uit als 'Bukkloe'), grootgrondbezitter en een van de rijkste mannen van Schotland. Op zijn titanische landgoed grazen 120.000 schapen en 13.000 koeien, en zijn bossen brengen elk jaar 50.000 ton hout op. De 79-jarige hertog bezit nog twee andere kastelen, waarvan er eentje bekendstaat als het 'Engelse Versailles'. Maar het kostbaarste bezit van de Schotse aristocraat, die bij een jachtpartij van zijn paard viel en sindsdien aan een rolstoel is gekluisterd, is de privé-verzameling met meesterwerken van onder meer Holbein, Rembrandt en - tot voor kort - Leonardo da Vinci. "Ze maken sinds eeuwen deel uit van mijn familie en ik laat het publiek er graag van mee genieten", verkondigde de Duke trots. "Ik wil deze schatten niet wegstoppen. Ze hangen in een deel van het kasteel dat toegankelijk is voor het publiek." Dat aristocraten die hun huizen openstellen voor het publiek kunnen genieten van belastingvoordelen, waaronder een substantiële vermindering van de erfrechten, is natuurlijk mooi meegenomen. Maar er zijn risico's aan verbonden.

Terug naar de bewuste woensdagochtend 27 augustus, waarop de twee 'toeristen' geen oog hebben voor de grandeur van het kasteelinterieur, noch voor Rembrandts Oude vrouw, lezend. Vastberaden lopen ze naar de trappenhal, waar een gids hen vriendelijk begroet. De jonge vrouw krijgt de kans niet om haar ingestudeerde praatje te debiteren. Een van de mannen - gladgeschoren veertiger, zwarte broek, zwarte schoenen, beige hemd, beige hoed, kaki safari-jasje - bedreigt haar met een mes. Intussen verwijdert de andere man - bril, bruine schoenen, bruin lederen jasje, beige broek, zwarte ceintuur, lichtbruine pet - zonder moeite het brandglas van Leonardo da Vinci's Madonna met de spindel. Behoedzaam haalt hij het schilderij van 48 bij 35 cm van de haak en stopt het onder zijn arm.

De twee dieven trekken hun hoofddeksel wat verder over de oren en wandelen met gebogen hoofd naar buiten. Op de parking vlak voor het kasteel worden ze door twee handlangers in een witte Volkswagen Golf opgewacht. De gids, die nog maar net in het kasteel werkte, blijft ongedeerd maar in lichte schok achter, als de auto de kasteeldreef met gierende banden uitrijdt. De hele operatie duurt amper een kwartiertje.

Meteen wordt alarm geslagen. De politie zet de grote middelen in, inclusief helikopters. In de vroege avond wordt de witte Golf leeg teruggevonden in een bos ten oosten van het kasteel. Tot zover is dat het enige spoor in wat beschouwd wordt als de grootste kunstroof van de afgelopen vijftig jaar in Engeland.

Enkele uren na de diefstal staat de Earl of Dalkeith, zoon van de hogergenoemde hertog, zichtbaar aangeslagen de pers te woord: "We zijn vreselijk verdrietig en onwaarschijnlijk geschrokken door het voorval. Maar tegelijk zijn we opgelucht dat niemand ernstig werd gewond." In de Britse krant The Times stelt Dalkeith 's anderendaags dat het schilderij al meer dan 250 jaar in het bezit van de familie was. "We hebben het in het midden van de achttiende eeuw verworven", aldus de graaf. "Het werk bezit een bijzondere sereniteit en schoonheid. De National Gallery van Schotland heeft bevestigd dat het in Da Vinci's atelier werd vervaardigd in het begin van de zestiende eeuw en dat het voor het grootste gedeelte door de beroemde kunstenaar zelf werd geschilderd." En dat het werk een onschatbare waarde heeft. "Maar de financiële waarde is voor ons absoluut niet het bijzonderste. De Da Vinci was voor de familie een bron van plezier, en de laatste twintig, dertig jaar konden tienduizenden bezoekers meegenieten van de schoonheid van het schilderij. Er is hier sprake van een onbeschrijflijk verlies."

Speurders van Schotland Yard bestuderen nu minutieus de banden van de bewakingscamera's, maar veel wijzer worden ze daar niet van. De twee dieven hielden hun gezicht van de camera's afgewend. Blijkbaar wisten ze, op basis van vorige bezoeken, perfect waar die zich bevonden.

Mogelijk vormt de vluchtauto een aanknopingspunt. De rechercheurs ontdekten dat de witte Golf twee weken voor de diefstal werd verkocht. Op basis van de - ook al vage - beschrijvingen van de voormalige eigenaar van de wagen werd een robotfoto gemaakt.

De speurders vermoeden, onder meer vanwege de militaire precisie waarmee de diefstal werd uitgevoerd, dat de dieven van Leonardo's schilderij behoren tot een bende protestantse paramilitairen uit Belfast. Ze zouden hulp hebben gekregen van enkele kompanen uit Glasgow. Volgens The Sunday Mail wordt een link gelegd met de bende van 'superdief' Martin Cahille. Cahille pleegde in de jaren tachtig enkele bijzonder gedurfde kunstroven. Hij werd in 1994 vermoord (en werd later onsterfelijk door de film The General met Kevin Spacey).

Kunstexperts zijn van mening dat het schilderij, met de onschatbare waarde van 42 tot 84 miljoen euro, onverkoopbaar is. Vermoedelijk houden de dieven de Leonardo enkele jaren in een kluis verborgen, als appeltje voor de dorst. In een persconferentie maandag zei een vertegenwoordiger van LLoyds dat de verzekeringsmaatschappij een beloning "ter grootte van zes cijfers" uitloofde voor wie relevante informatie over de kunstroof kan geven.

De dieven zouden behoren tot een bende protestantse paramilitairen uit Belfast

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234