Maandag 30/03/2020

Onderwijs

Verdringt blokkende student het boek uit Leuvense bibliotheken?

Universiteitsbibliotheek Leuven.Beeld Tim Dirven

Is er in de toekomst nog plaats voor boeken in de bibliotheek? Aan de KU Leuven woedt het debat volop, nu tientallen professoren en studenten in het verweer gaan tegen ingrijpende hervormingsplannen. Zij vrezen de ‘uitverkoop’ van het papieren boek.

Minder papieren boeken en meer digitalisering, waarbij zoveel mogelijk boeken als e-book moeten worden aangekocht. Dat voornemen staat centraal in een toekomstnota van de zogeheten Campusbibliotheekraad Humane wetenschappen, die werd opgesteld op vraag van het bestuur van de KU Leuven. De voorgestelde hervormingen zorgen momenteel voor consternatie aan de universiteit. Zo geraken verschillende faculteiten van de groep Humane wetenschappen, waaronder ook Letteren, het niet eens. 

In een open brief verhogen 48 professoren en studenten, onder wie filosoof Herman De Dijn en politicoloog Bart Maddens, de druk. Zij kunnen zich niet vinden in de plannen, meldt het Leuvense studentenblad Veto. “De visie van de Campusbibliotheekraad neigt naar een uitverkoop, toch wat het papieren boek betreft”, klinkt het. “Inderdaad, via digitale bronnen heb je toegang tot zowat heel de klassieke literatuur – ideaal om zaken op te zoeken – maar is er iemand die Cicero’s redevoeringen of Vergilius’ Georgica geheel leest achter een scherm?” En nog: “Wie het boek afschrijft, maakt de werkelijkheid armer. De universiteit zou bij uitstek een plaats moeten zijn waar boek en literatuur naar waarde worden geschat.” 

Plekken voor groepswerken

In het voorstel staan digitalisering en centralisering centraal. Bij het bestuur van de universiteit en de bibliotheken valt te horen dat onderzoekers meer ondersteuning willen op digitaal vlak, ook omdat ze steeds sneller online publiceren, én dat studenten meer plekken vragen om groepswerken te kunnen maken. Plekken die vandaag worden ingenomen door rekken vol boeken.

“Via de open brief wilden wij het afkloppen van die plannen voor zijn en nu al wat druk zetten”, zegt mede-initiatiefneemster en Veto-hoofdredacteur Ana Van Liedekerke. Volgens haar spreekt uit de plannen het idee dat boeken plaats moeten ruimen voor blokkende studenten. “We begrijpen niet dat er een afweging gemaakt wordt tussen boeken en blokplaatsen. We hebben het gevoel dat de raad een fysiek boek niet meer nodig vindt zodra het gedigitaliseerd is.”

Elke faculteit heeft wel haar eigen reden om voor of tegen de plannen te zijn, maar grosso modo komt het erop neer dat de jongere faculteitsbibliotheken, die doorgaans minder boeken op open rekken hebben staan, meer geneigd zijn de plannen te volgen. De oudere faculteiten, waar het boek nog centraler staat, hebben er meer moeite mee en zetten zich af tegen het universiteitsbestuur. Niet voor niets ondertekenden de decanen van de faculteiten Wijsbegeerte, Theologie en Rechtsgeleerdheid de open brief.

Stukje rationalisatie

“In de nota is inderdaad een stukje rationalisatie voorgesteld en daar wordt heel fel op gereageerd”, zegt Hilde Van Kiel, directeur van KU Leuven Bibliotheken. “We zullen dat ook niet doen tegen de wil van anderen in. Maar op termijn zullen we wel moeten bekijken wat de beste bewaaromstandigheden zijn voor sommige collecties.” Al vindt Van Kiel dat de open brief een interne nota aankaart voor hij door alle niveaus grondig besproken is. De nota zelf is niet publiek beschikbaar en volgens decaan Letteren Jo Tollebeek, die de Campusbibliotheekraad voorzit, “een heel voorlopig document”. 

Bart Raymaekers, vicerector van de groep Humane wetenschappen, stelt namens het universiteitsbestuur dat de rol van een bibliotheek bij bijvoorbeeld Geneeskunde “al lang” is veranderd. “Ik heb een beetje het gevoel dat de open brief reageert op een doembeeld dat voorbarig is. Ook voor Humane wetenschappen zouden we moeten bekijken of we nog mee zijn met de tijd. Binnen Gedragswetenschappen gebeurt onderzoek steeds meer via e-books en data. Ten tweede trekken studenten steeds meer naar de bib om te blokken, niet om te lezen. En drie, er is de vraag hoe we moeten omgaan met onze boekencollecties? De nota is een eerste aanzet om dat interne overleg op gang te zetten.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234