Zaterdag 20/07/2019

Verdient 'Slumdog Millionaire' een Oscar?

Shashi Tharoor pareert de Indiase kritiek op de film Slumdog Millionaire.

Shashi Tharoor is een vermaarde Indiase romancier en commentator, én gewezen vice-secretaris- generaal van de Verenigde Naties.

Komende zondagnacht, onze tijd, worden in Hollywood de Oscars uitgereikt. Slumdog Millionaire, een fel bewierookte film over het leven in de Indiase sloppenwijken, is een van de favorieten. De Indiase schrijver en politicus Shashi Tharoor was niet verwonderd over de heftige kritiek op de film in zijn eigen land, maar hij legt wel uit waarom ze geen hout snijdt.

Op de avond van de Oscaruitreikingen hebben Indiërs zelden iets om voor te supporteren. In de jongste vijftig jaar werden maar twee Indiase films genomineerd in de categorie buitenland, en geen van beide won. In India klinkt wel plaatsvervangend gejuich bij triomfen van mainstreamfilms met een Indiase connectie - de zeven Oscars voor Richard Attenboroughs Gandhi in 1983, bijvoorbeeld, of het succes van The Sixth Sense, met scenario en regie van Manoj Night Shyamalan, een inwoner van Philadelphia, maar met Indiase roots.

Dit jaar staan de zenuwen gespannen vanwege dé verrassing van het filmjaar, Slumdog Millionaire. De film speelt zich af in India, met Indiase personages en Indiase thema's, en is genomineerd in tien categorieën. Voor het eerst in de geschiedenis kunnen twee Indiase staatsburgers meedingen naar een gouden beeldje: de Oscar voor beste song en die voor de soundtrack van A. R. Rahman.

Films over India van westerse regisseurs waren zelden om over naar huis te schrijven, of het nu gaat om de onwetendheid en het racisme van Indiana Jones and the Temple of Doom of David Leans A Passage to India, gemaakt met de beste bedoelingen maar zonder meer tenenkrullend, met een zangerige Alec Guinness met een bruin gezicht. Maar de meeste Indiërs zien Slumdog Millionaire als een uitzondering.

Geregisseerd door de Engelsman Danny Boyle (Trainspotting) en gebaseerd op de pageturner Q and A (een roman van de Indiase diplomaat Vikas Swarup), veroverde de film wereldwijd de harten van het publiek én de kritiek, met een verhaal over een kind uit de sloppenwijken: een theejongen uit een callcenter die een tv-quiz wint à la Who Wants to Be a Millionaire. Exuberant, spannend, vrolijk en realistisch - in één woord: dickensiaans - brengt Slumdog Millionaire het hedendaagse Mumbai tot leven, van de ranzige zelfkant tot de top van de samenleving, met brio, empathie en vooral: met uitmuntende cinema.

India blijft India. De film is hier nog maar pas in de zalen, maanden na de release in het westen, maar er is al stevige kritiek. Vanuit de sloppenwijken was er protest tegen de titel: de term 'slumdog', een woord van de scenarist, werd als een grove belediging opgevat, met betogingen en slogans als 'Wij zijn geen honden' tot gevolg. (Tot ongenoegen van Indiase progressieven heeft een rechter zijn zegen gegeven aan een petitie tegen de makers van de film, maar het is amper denkbaar dat de zaak het ver zal schoppen).

Anderen hebben het harde, maar authentieke beeld van de Indiase armoede in de sloppenwijken op de korrel genomen. Slumdog Millionaire werd grotendeels op locatie opgenomen met kleine hand held-camera's in Dharavi, Mumbais (en Aziës) grootste sloppenwijk, en verbergt geenszins de vuilnisbelten, de menselijke uitwerpselen en de overstromende riolen. Een van de scènes met menselijke uitwerpselen is tegelijk weerzinwekkend en hilarisch.

Toch is dit geen oefening in de pornografie van de armoede. Het leven in de sloppenwijken wordt integer en waardig geportretteerd, met een joie de vivre dat zijn setting overstijgt. Het is niet zo moeilijk te begrijpen waarom deze film op de aandacht van de internationale filmliefhebber kon rekenen, terwijl een veel grijzere film als City of Joy (die zich afspeelde in de sloppen van Calcutta) dat niet kon.

Nog anderen hebben de film afgeschoten omdat hij de Indiërs afschildert als een bedrieglijk, genadeloos volk zonder principes. De enige groothartige personages zouden een paar blanke toeristen zijn die de protagonist wat geld geven. Misschien werpt dat enig licht op Danny Boyles visie op de menselijke natuur, maar de meeste Indiase kijkers weten dat er in hun land niet zo erg veel superhelden leven.

Wij Indiërs hebben geleerd om mensen te nemen zoals ze zijn: ver weg van de perfectie, dus. En de held van de film, gespeeld door de Brits-Indiase acteur Dev Patel, met zijn intense, expressieve en toch geheel geloofwaardige blik, is zo oprecht als een protagonist maar kan zijn.

Als Slumdog Millionaire erin slaagt om bij de vier Golden Globes en de zeven BAFTA's (de Britse Oscars) ook nog eens een Academy Award of drie te winnen, dan zullen de meeste Indiërs feest vieren. En als een deel van de winst - die veel groter is dan gepland - naar de sloppen gaat waar de film is gemaakt, zal het protest snel wegebben. Want wat zij uiteindelijk willen, is een deel van de glorie.

Slumdog Millionaire is het werk van een kunstenaar op zijn hoogtepunt. India is het palet van Danny Boyle, en Mumbai - die krioelende 'maximumstad' met 19 miljoen go-getters die elkaar het succes totterdood bekampen met listen en zware inspanningen - is zijn borstel. Dat levert een ruw portret op, met felle kleuren en beklijvende beelden. Slumdog Millionaire zal lang blijven hangen, of hij nu de Oscars wegkaapt of niet.

'Slumdog Millionaire' is het werk van een kunstenaar op zijn hoogtepunt. India is het palet van Danny Boyle, en Mumbai is zijn borstel

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden