Zaterdag 19/10/2019

Verdient een liedjesschrijver wel een literaire prijs?

Hoewel hij al jarenlang als mogelijke winnaar getipt wordt, is lang niet iedereen het erover eens dat Bob Dylan überhaupt in aanmerking komt voor de Nobelprijs voor Literatuur. Kun je een liedjesschrijver wel over dezelfde kam scheren als dichters of romanciers?

"Ik ben meer een song and dance man", vertelde Bob Dylan in 1965 toen een journalist hem vroeg of hij zichzelf als dichter zag. En net daarom is hij geen geschikte laureaat voor de Nobelprijs voor Literatuur, vindt Jeroen Olyslaegers, auteur van Wij en Wil. "Dat hij een literatuurprijs wint, is ironisch. Liedjesschrijver en auteur of dichter zijn twee verschillende beroepen."

Olyslaegers is niet de enige die er zo over denkt. Dylans overwinning lokt wrevel uit in de literaire wereld. Trainspotting-auteur Irvine Welsh tweette: 'Ik ben een Dylan-fan, maar dit is een slecht bedachte nostalgie-award van de ranzige prostaten van seniele, raaskallende hippies.'

Ook bij andere auteurs klinkt gemor. "Waarom zou iemand die popmuziek maakt zich schrijver willen noemen?", vraagt Olyslaegers - zelf een Dylan-fan, zegt hij erbij - zich af. "Er wordt gezegd dat er poëzie schuilt in zijn teksten. Maar dat maakt het nog geen poëzie of literatuur. Gaan we in de toekomst dan ook een filmscenarist bekronen?" Op Twitter echode onder anderen Kwikzilver-auteur Ann De Craemer die mening: wat Dylan doet, heeft niks met literatuur te maken. En Jonathan Safran Foer, die het nieuws vernam van Culture Club-presentator Bent Van Looy, weigerde het te geloven. "Dat is belachelijk! Nu kan ik evengoed de Nobelprijs voor Muziek winnen."

Scheut rock-'n-roll

Maar niet iedereen is het daarmee eens: Olyslaegers' collega Marnix Peeters - nochtans géén Dylan-fan, zegt hij zelf - omschrijft de bekroning van The Bard als "een uitstekend signaal". "Dit is de perfecte scheut rock-'n-roll in het suffe boekenlandschap", vindt de auteur van Niemand hield van Billie Vuist en Kijk niet zo, konijntje. "Nu heb je plots het gevoel dat er mensen met ballen in het Nobelprijscomité zetelen." Als het van Peeters afhangt, vervoegen Neil Young en Elvis Costello de komende jaren de laureatenlijst.

Ook Saskia De Coster, auteur van Dit is van mij en Wij en ik, vindt de bekroning meer dan terecht. "Schrijvers voelen zich blijkbaar aangevallen en schieten in een kramp, alsof de literatuur nu plots verloren is. Ik sta te kijken van die conservatieve houding. Dat is toch gewoon belachelijk? En het is nefast voor de literatuur."

Uiteindelijk is de zin of onzin van Dylans bekroning terug te brengen tot de vraag: moeten we liedjes anders beoordelen dan literaire genres als proza, poëzie of theater? Of kan een song simpelweg een uitbreiding zijn van dat scala aan genres? "Normaal ben ik niet degenen om erg vast te houden aan grenzen", legt Olyslaegers uit. "Maar als je deze grens wegneemt, zie ik geen voordelen. Je creëert alleen extra verwarring."

Dat Dylans teksten niet tot hun recht komen zonder de muziek, is voor sommigen een argument om er geen literaire waarde in te zien. Anderzijds, wat dan met bekroonde toneelschrijvers als Dario Fo of Arthur Miller, van wie de teksten ook pas tot hun recht komen in de mond van acteurs? "Goed punt", vindt Olyslaegers, "maar ik denk dat ik een geschreven tekst van Arthur Miller toch zou uitlezen. Van Dylan denk ik dat niet."

Philip Roth was een meer terechte winnaar geweest, vinden De Craemer en Olyslaegers. "Hij heeft zijn leven consequent in dienst gesteld van zijn literatuur, en is in schoonheid geëindigd." Peeters vindt die nadrukkelijke begrenzing dan weer "een akelige gedachte", en ook De Coster stelt zich vragen bij zo'n houding. "Natuurlijk is wat Dylan doet literatuur. Hij komt de literatuur alleen via een andere weg binnen - via de muziek. Literatuur hoeft heus niet op papier te staan."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234