Zondag 05/07/2020

Verbonden in de nachtmerrie

Nadia Fadil is docent aan de vakgroep antropologie en IMMRC (KU Leuven). Ze verricht onderzoek naar onder meer religie en multiculturaliteit.

Hoe weet je dat er een aanslag is gebeurd in je thuisstad? Wanneer je omgeving je opbelt om te weten of ze een lift terug naar huis kunnen krijgen of collega's je spontaan een lift aanbieden vanuit Leuven naar Brussel, omdat het openbaar vervoer is lamgelegd. Wanneer collega's uit een andere tijdzone je zes uur later bezorgd een bericht sturen omdat ze het nieuws net te horen kregen. Wanneer je vrienden in je thuisstad op Facebook inchecken om te laten weten dat ze veilig zijn. Wanneer er een onophoudelijke stroom aan berichten volgt op je telefoon, WhatsApp, mail van vrienden en familieleden die zich ervan willen vergewissen dat het veilig met je gesteld is.

Toen het bericht van de aanslagen deze ochtend binnenkwam zat ik in Etterbeek, in een Pain Quotidien te wachten op een afspraak. Ik vernam het nieuws via een sms van een vriendin: "My God! Er zijn ontploffingen in Zaventem!" Ik belde haar onmiddellijk op. Mijn stem trilde. Ik vroeg haar wat ze juist bedoelde. "Een aanslag!", riep ze. "Ja maar wat voor aanslag? Is er iemand geraakt?!" Recht tegenover mij zat een man. Hij had mijn vraag gehoord. Hij keek naar mij en knikte kordaat. Mijn vriendin antwoordde: "Ja, in de centrale hal. Er zijn doden."

Toen ik neerlegde, wisselde ik een blik met de man. Hij zuchtte en toonde mij beelden op zijn telefoon van mensen die de luchthaven wegvluchtten. Een andere man kwam erbij staan en toonde ons een foto die hij op Twitter had gevonden: de centrale vertrekhal in Zaventem, een puinhoop. We keken zwijgend naar elkaar en we voelden ons verbonden in dat ene moment van diepe triestheid en machteloosheid.

De komende weken zal het allicht analyses regenen van experts en andere opiniemakers over de ware toedracht achter deze aanslagen. Schuldigen zullen worden gezocht bij de falende veiligheidsdiensten, de politiek, de moslimgemeenschap, Molenbeek. Maar of deze analyses ons een stap dichter zullen brengen bij het vinden van antwoorden en oplossingen, is maar de vraag.

Sinds de oorlog tegen het terrorisme is verklaard, nu vijftien jaar geleden, is het aantal dodelijke slachtoffers van diezelfde terreur exponentieel toegenomen. Het wantrouwen en de polarisering tussen de etnisch-culturele gemeenschappen is nooit zo diep geweest. En terwijl het aantal Vlamingen dat verklaart bang te zijn van de islam alleen maar toeneemt, geven vele hoogopgeleide moslims aan dat ze het liefst van al Europa verlaten.

Dat wantrouwen, die angst, de polarisering staan echter in schril contrast met de gruwelbeelden van de lichamen van de slachtoffers, of de lange rij passagiers die met hun trolleys uit de luchthaven wegliepen. Het waren beelden van vrouwen en mannen van verschillende leeftijden, huidskleuren en religieuze overtuigingen die met elkaar verbonden waren in de zoektocht naar een veilige uitweg uit deze nachtmerrie.

Maar al te snel gaat die ene eenvoudige vaststelling echter verloren wanneer de lawine aan analyses en oorverdovende beschuldigingen weer is ingezet: het inzicht dat we aan elkaar verbonden zijn in deze tragische gebeurtenis, en ook van elkaar afhankelijk zijn voor ons eigen overleven. Deze afhankelijkheid van elkaar, en van de rest van de wereld, blijven ontkennen is echter niet alleen misleidend. Het is, zo zijn we hier vandaag weer op een gruwelijke wijze aan herinnerd, levensbedreigend.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234