Zondag 07/03/2021

Dierenvoeding

Verboden te voederen: obese beesten

null Beeld © epa
Beeld © epa

Niet alleen mensen, maar ook dieren moeten soms op dieet. In Arnhem zitten deze week een honderdtal voedingsdeskundigen samen om het over overgewicht in zoos te hebben. 'Een olifant die 1.000 kilo te zwaar is, dat merk je niet zo snel op.'

Apen die bananen eten. Als het van Tjalling Huisman afhangt, hoeft dat niet te vaak. Of toch niet in een dierentuin. Volgens de Nederlandse docent diervoeding is het stuk fruit helemaal niet iets dat de dieren van nature vaak eten. Hij noemt het junkfood. Suiker in een jasje van water. "Natuurlijk zijn ze blij als hun verzorger ermee komt aanzetten. Het is hartstikke lekker. Maar dat betekent niet dat het gezond voor ze is. Integendeel: heel wat apen in gevangenschap kampen met overgewicht door te veel fruit te eten."

Het is een van de boodschappen die de man de komende dagen zo veel mogelijk mensen op het hart wil drukken. Nog tot 25 januari organiseert hij de European Zoo Nutrition Conference mee, een conferentie waar verzorgers en voedingsdeskundigen van tientallen Europese dierentuinen samenkomen. Workshops en presentaties moeten hen informeren over goede en verkeerde eetgewoontes, over fruitloze diëten en over tips en tricks om obesitas en overgewicht tegen te gaan.

null Beeld DM
Beeld DM

"Alle diersoorten lopen het risico om te zwaar te worden", aldus Huisman. "Het is als bij mensen. Stellen dat alle dieren in dierentuinen obees zijn is overdreven, maar overgewicht is bij hen, net als bij ons, een echt probleem." De factoren die daar toe bijdragen zijn herkenbaar: ook dieren houden van zoet en vet en bewegen te weinig. "Tegelijkertijd hebben ze een grote maagcapaciteit, omdat ze zijn ingesteld op een leven in het wild. Daar moeten ze reserves kunnen aanleggen voor periodes waarin er minder voorhanden is. Alleen: in een zoo zijn die periodes er niet. Daardoor kunnen ze te dik worden, en gevaar lopen."

Voedingsleer

Dikke dieren riskeren gebitsproblemen, blessures, suikerziekte en mogelijk ook cardiale aandoeningen. Volgens de man betekent dat evenwel niet dat deze dieren daardoor eerder sterven. Integendeel: ze leven meestal veel langer dan hun wilde soortgenoten. "Wel zien we dat obese beesten zich minder makkelijk voortplanten. En dat ze de educatieve taak van een dierentuin in het gedrang brengen: we willen mensen dieren tonen zoals ze zich in de vrije natuur voortbewegen. Dan moeten ze daar toch op zijn minst ook een beetje op lijken."

Overgewicht zou het vaakst voorkomen bij olifanten, primaten, neushoorns en tapirs. Maar zelfs met die kennis blijft het complex. Het personeel heeft immers niet altijd door dat de dieren te zwaar zijn. "Het is niet evident om hun gewicht nauwgezet in de gaten te houden. En op het zicht is het zelfs voor experts moeilijk vast te stellen. Een olifant van ettelijke tonnen die 1.000 kilo te zwaar is, dat merk je niet zo snel op."

Het probleem van overgewicht zou minder spelen in de zoos in onze contreien. Het is vooral aan de randen van Europa dat er minder bewustzijn is, stelt Huisman. Dierenarts Francis Vercammen, die werkt in de Antwerpse Zoo en in Planckendael treedt hem bij, maar geeft toe dat het ook voor hem worstelen is. "Honderd jaar geleden bestond er niet zoiets als voedingsleer. Het is met vallen en opstaan dat we bijleren, en dat we tot voedingsfiches komen. Het is ook niet vanzelfsprekend om het rantsoen van wilde broers en zussen te evenaren: je hebt hier geen tropisch woud ter beschikking."

Hoe groot het probleem bij Vercammens dieren is, is moeilijk te zeggen, vindt hij. Het hangt allemaal van de soort af. "Zo zijn de ringstaartmaki's veel te dik. We hebben exemplaren van 4 kilo, terwijl een stevig mannetje maximum 2,5 kilo mag wegen." Het probleem zit volgens de man ook niet alleen in het voedsel, maar ook in het voederen. "Bij dieren die individueel gevoederd worden, kun je veel controleren. Maar bij dieren in groep is dat veel lastiger. Je moet immers zorgen dat de dieren onderaan de rangorde ook voldoende binnenkrijgen."

Vercammen noemt het een heel langzaam proces. "In 2006 zijn we onze okapi's anders gaan voeden, en nu pas zijn ze allemaal op gewicht. Je kunt dat proces niet veel versnellen door plots maar de helft te geven. De dieren moeten zich kunnen adapteren."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234