Woensdag 05/08/2020

'Verbod op bloedmineralen helpt Congolezen niet'

De kans bestaat dat we binnenkort op onze smartphone kunnen zien of die vervaardigd is met conflictvrije mineralen. Na de VS lanceert nu ook Europa een plan om de import van bloedertsen uit landen als Congo aan banden te leggen. Experts waarschuwen dat dit de hele grondstoffenindustrie onderuit dreigt te halen.

Tin, tantaan, wolfraam: zonder deze ertsen zou onze moderne maatschappij niet kunnen draaien. Smartphones, laptops, gloeilampen, kookpannen, implantaten, lenzen; de toepassingen van deze metalen zijn bijna eindeloos. Een belangrijk deel van die ertsen is afkomstig uit Afrikaanse conflictgebieden waar de oorlog vaak ook een strijd om de bodemrijkdommen is. Met de inkomsten uit de grondstoffenhandel groeien Afrikaanse krijgsheren uit tot miljonairs en kunnen ze wapens en munitie kopen, waardoor de conflicten blijft aanslepen.

In Europa woedt al jaren een discussie over het aan banden leggen van de handel in zogenaamde bloedmineralen. Nu wordt er voor het eerst een concrete aanzet tot een oplossing gegeven. EU-buitenlandvertegenwoordiger Catherine Ashton en commissaris voor Handel Karel De Gucht hebben een voorstel klaar dat de import van tin, tantaan, wolfraam en goud beter moet controleren. Essentie is dat importbedrijven vrijwillig kunnen toetreden tot een systeem van zelfcertificering. Ondernemingen die hieraan deelnemen kunnen dit via een consumentenlabel promoten en zullen ook een voordeel krijgen bij openbare aanbestedingen van de Europese Unie. Zo zouden enkel 'propere' producenten nog laptops en smartphones aan de EU-instanties kunnen leveren.

Een tweede cruciaal element van de Europese aanpak is dat de EU jaarlijks een lijst zal publiceren van smelterijen en raffinaderijen die als verantwoordelijke leveranciers worden beschouwd. Via allerlei interne controlesystemen en externe audits moeten die smelterijen aantonen dat ze al het mogelijke doen om conflictmineralen uit hun supply chain te houden.

Hypocriet

De Europese regeling is ten dele geïnspireerd op de Amerikaanse Dodd-Frank-wet die beursgenoteerde bedrijven verplicht om de oorsprong van hun mineralen bekend te maken.

Hoewel experts en ngo's dit soort initiatieven principieel toejuichen, komt er ook kritiek. "De zwakte van dit voorstel is dat Europese importbedrijven enkel op vrijwillige basis hoeven mee te werken", zegt Ken Matthysen, onderzoeker bij het International Peace Information Service (IPIS). Bedrijven die bewust met bloedmineralen werken, zullen niet in dit systeem stappen, redeneert Matthysen. "Maar er is nog een tweede gevaar. Bedrijven dreigen zich te veel te fixeren op een propere bevoorradingsketen en zullen enkel nog met één of twee ontginningsmijnen samenwerken. Ze hebben geen middelen om andere mijnen te controleren waardoor die uit de boot vallen. Dit heeft enorme gevolgen voor de werkgelegenheid in Oost-Congo. Duizenden artisanale mijnwerkers dreigen hierdoor hun job en inkomen te verliezen, waardoor het conflict niet zal afnemen maar toenemen."

Steven Van Bockstael, van de Gentse Conflict Research Group, deelt die bezorgdheid. "We zien het nu al in de VS met de Dodd-Frank-wet. Importbedrijven nemen de radicale beslissingen om zich volledig uit Oost-Congo terug te trekken. Uiteraard zijn ze dan conflictvrij maar het gevolg is wel dat de hele artisanale mijnbouw daardoor stilvalt. Hierdoor krijgt die wetgeving iets hypocriets. Men doet alsof men het lot van de Congolezen wil verbeteren, maar uiteindelijk worden de problemen in Oost-Congo alleen maar groter."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234