Vrijdag 13/12/2019

Venezuela

Venezuela spreekt zich in referendum massaal uit tegen president Maduro

Voor hun bescherming halen jonge demonstranten hun inspiratie bij de revolutie in Oekraïne uit 2013-2014. Zoals de kleurrijke schilden die op het Maidan-plein opdoken, gemaakt uit tonnen of satellietschotels. Beeld REUTERS

Voor het eerst in lange tijd overheerst hoop in Venezuela. Een door de oppositie georganiseerd referendum had zondag een verpletterend hoge opkomst. Ruim 7 miljoen Venezolanen spraken zich uit tegen president Nicolás Maduro. De uitslag is niet bindend, maar zelfs voor autocraat Maduro moeilijk te negeren.

"Vandaag zijn we sterker wakker geworden", tweette Kamervoorzitter en oppositieleider Julio Borges. "We hebben een democratische aardbeving veroorzaakt, om muren neer te halen en een verandering te bewerkstelligen."

Oppositiecoalitie Mesa de la Unidad (MUD) of Tafel van Democratische Eenheid, kondigde gisteren nieuwe stappen aan. "Donderdag houden we een nationale staking van 24 uur", aldus Kamerlid Freddy Guevara onder luid gejuich van zijn toehoorders. "Woensdag beginnen we met het oprichten van een regering van nationale eenheid." Guevara zei ook dat het parlement deze week nog nieuwe rechters benoemt voor het hooggerechtshof, dat nu volledig in handen is van de regering.

Beeld REUTERS

MUD won eind 2015 een tweederdemeerderheid in het parlement. Dat was de eerste overwinning van de oppositie sinds de socialisten in 1999 aan de macht kwamen. Pogingen democratische hervormingen te bewerkstelligen lopen sindsdien op niets uit, het parlement is van het begin af aan monddood gemaakt door regering en hooggerechtshof.

Maduro kondigde begin mei een grondwetgevende vergadering aan. Dat acht hij nodig om de vrede en orde te herstellen in het land dat gebukt gaat onder een economische crisis, met een gierende inflatie en extreme schaarste. Op 30 juli mogen de Venezolanen naar de stembus om de leden van de vergadering te kiezen.

In werkelijkheid valt er weinig te kiezen, de kandidaten zijn allemaal op hand van de regering. De oppositie heeft de grondwetgevende vergadering als illegitiem bestempeld en boycot de verkiezingen. Ook binnenshuis klinkt kritiek op Maduro's plannen. De huidige grondwet is het werk van de in 2013 overleden oud-president Hugo Chávez, grondlegger van de Bolivariaanse Revolutie. Sommige Chavistas beschouwen Maduro's plannen als verraad aan de 'vader des vaderlands'.

Maduro trekt zich niets aan van kritiek

Maduro trekt zich niets aan van de kritiek, noch van de aanhoudende protesten waarbij al bijna honderd doden zijn gevallen. Dus besloot de oppositie een referendum te organiseren. Zo'n 40 procent van de kiesgerechtigden ging zondag naar de stembus en sprak zich vrijwel unaniem uit tegen Maduro's plannen.

Een hoge opkomst gezien de omstandigheden. Het was een geïmproviseerde haastklus, met veel minder stembureau's dan bij reguliere verkiezingen en zonder steun van de electorale autoriteiten. Van tevoren bestond de vrees dat veel Venezolanen thuis zouden blijven uit angst voor represailles.

Beeld REUTERS

Vijf Latijns-Amerikaanse oud-presidenten waren als waarnemers aanwezig, zij riepen Maduro na afloop op naar de bevolking te luisteren en af te zien van de grondwetgevende vergadering. Ook de Duitse regering vroeg Maduro zijn plannen te herzien, en de Spaanse minister van Buitenlandse Zaken heeft volgens persbureau EFE een oproep gedaan aan zijn Europese collega's om sancties tegen Maduro te overwegen.

Wat met leger en politie?

Maduro heeft zich nog niet uitgesproken over het referendum, maar lijkt vastberaden zijn grondwetgevende vergadering door te zetten. De kans is echter aanzienlijk dat de druk van binnenuit toeneemt. Prominente Chavistas hebben de steun in de president al opgezegd. Zij scharen zich niet aan de kant van de oppositie, maar zijn wel tegen de dictatoriale weg die Maduro is ingeslagen.

Hamvraag is ook hoe lang het leger en politie nog bereid zijn Maduro te steunen. Vooralsnog ondervindt het leger veel voordeel van Maduro's beleid, maar in de lagere rangen neemt het gemor toe. Een van de vragen in het referendum was of 'het leger de grondwet van 1999 en de besluiten van het parlement zou moeten gehoorzamen en verdedigen'. De kiezers beantwoordden ook die vraag met een overtuigend ja.

Beeld REUTERS
Beeld REUTERS
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234