Zondag 05/12/2021

Venetië zien, en bijna verdrinken

Een recent rapport van de universiteit van Trieste stelt de efficiëntie van de waterkering in vraag. Niettemin wordt het MOSES-project rustig voortgezet.

Steeds meer toeristen bewonderen de kronkelende steegjes van Venetië vanop houten pontons. Ook dit weekend stond het Piazza San Marco, zoals wel vaker tussen herfst en lente, volledig blank. De oorzaak van het acqua alta is de wind (hetzij de sirocco, een zuidelijke wind die van boven de Sahara komt, hetzij de bora, een plaatselijke wind die het water van de Adriatische Zee in de Venetiaanse lagune duwt). Daardoor loopt het laaggelegen Venetië, dat centraal in de lagune ligt, helemaal onder water. Eén cyclus duurt meestal niet langer dan een paar uur. Dit weekend bereikte het hoogwater 131 centimeter, zo tekende het Istituzione Centro Previsioni e Segnalazioni Maree, het meteorologisch centrum van Venetië, op.De ‘stad van het water’ overstroomt wanneer het zeewater 80 centimeter hoger komt dan normaal. In dat geval wordt weinig schade berokkend, omdat de stad er al eeuwenlang naar gebouwd is. Vanaf 110 centimeter spreekt het meteorologisch instituut van een ernstige overstroming, en vanaf 140 centimeter van uitzonderlijke overstromingen. Die richten heel wat schade aan aan de gebouwen, maar ook economisch lijdt Venetië eronder omdat de hele stad wordt lamgelegd. “Venetië is altijd al ondergelopen”, legt Leonardo Cossutta van het instituut uit. “De Venetianen zelf lachen een beetje met alle heisa over het wegspoelen van de stad. Toch is er sinds de grote overstroming in 1966, toen het waterpeil tot 194 centimeter steeg en de volledige oude stad blank stond, op politiek niveau een bezorgdheid gegroeid.” Volgens de cijfers van het instituut staat Venetië steeds vaker en steeds dieper onder water. Het recentste record is dat van 1 december 2008: een stijging van 156 centimeter.Volgens Cossutta ligt de voornaamste verklaring bij de opwarming van het klimaat. “Het niveau van het zeewater stijgt wereldwijd, en daar draagt Venetië in deze streek de grootste gevolgen van.” Verder zorgt het lichtzinnige uitgraven van een kanaal voor olietankers, het Canale dei Petroli, ervoor dat het water nog sneller de lagune binnenkan. Een derde factor is het wegzakken van de bodem waarop Venetië is gestut. De palen die het boven water houden zonken sinds 1879 al 23 centimeter dieper.

Honderd jaar bescherming

In 2003 ging, onder impuls van toenmalig premier Silvio Berlusconi, het MOSE-project (modulo sperimentale elettromeccanico) van start. Dat voorziet in de bouw van verstelbare dijken die de drie verbindingen van de lagune met de zee kunnen afsluiten als het water te hoog komt te staan. “Bij normaal waterpeil liggen de dijken op de zeebodem”, legt ingenieur Giovanni Mazzacurati uit. “Als het waterpeil bedreigend wordt voor de lagune, richten de dammen zich op. De scheepvaart moet dan via sluizen van en naar zee.”De dijken kunnen een waterpeil van 3 meter aan, en moeten de lagune dus 100 jaar lang kunnen beschermen. Volgens de laatste voorspellingen van het Intergovernemental Panel on Climate Change zal het zeewaterpeil maximum 290 centimeter stijgen. Het project moet in 2012 afgewerkt zijn en zou 4,678 miljard euro kosten. Maar het is helemaal niet zeker of het waterkeringssysteem effectief zijn functie zal kunnen vervullen. Een recent rapport van de universiteit van Trieste betwist dat de dammen zullen verhinderen dat Venetië kopje onder gaat. Het rapport heeft de discussie in de streek nog verder aangewakkerd. “De lokale autoriteiten waren al langer tegen MOSE gekant omdat ze de onderhoudskosten, die zeker niet te onderschatten zijn, zullen moeten ophoesten”, zegt Carl Boeri, regional manager van baggerfirma Jan de Nul in Italië. “De meeste hebben het geld daarvoor niet.”Volgens Boeri gaat de bouw van de dammen hoe dan ook door. “Ze zitten al over de helft, we zullen wel zien of het werkt.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234