Vrijdag 21/01/2022

Venetië, de Krim van Italië?

Heimwee naar grandeur die onherroepelijk vergaan is: niet alleen Vladimir Poetin en de Krim hebben er last van. Ook Venetië, dat 1.000 jaar lang soeverein was voor het in 1866 bij Italië aansloot, houdt deze week een referendum over afscheiding.

Bij referendum - 647.426 stemmen voor, 69 tegen - koos Venetië in 1866 voor aanhechting bij Italië. Bij referendum hopen de Venetianen nu van Rome los te komen. Terwijl de oefening van destijds even geforceerd was als die op de Krim vorige zondag, hopen de initiatiefnemers in de regio Veneto dat de volkswil deze keer wél weerspiegeld wordt.

Via het internet kunnen de 3,8 miljoen Venetianen nog tot eind deze week over afscheiding stemmen. Legale waarde heeft het referendum niet, maar als een meerderheid voor onafhankelijkheid kiest, willen de organisatoren later een nieuwe stembusgang houden. Die zouden ze als juridisch bindend beschouwen.

Veneto, waar niet alleen de Dogenstad maar ook provincies als Treviso, Padua, Verona en Vicenza deel van uitmaken, is een van de rijkste landstreken van Italië. Aan de regionale ondernemingszin zijn globale merken als Benetton, Geox en Calzedonia ontsproten.

Volgens Lodovico Pizzati, professor economie aan de universiteit Ca'Foscari en drijvende kracht achter het Venetiaanse separatisme, betalen Venetië en zijn achterland jaarlijks 70 miljard euro belastingen aan Rome. Van dat bedrag vloeit 'maar' 50 miljard euro naar de regio terug. De rest, zo klinkt het kritisch, slokt de aan subsidies verslingerde Mezzogiorno op, Napels en alles ten zuiden daarvan.

Als op 18 september de Schotten over secessie stemmen, en later misschien ook Catalonië, zo luidt de redenering; waarom Veneto dan niet. "We hebben beleefd aan de deur geklopt toen Italië over federalisme discussieerde, maar aangezien dat niets heeft opgeleverd, beuken we nu de deur van het separatisme in", liet Luca Zaia zich ontvallen, de regionale president.

Stunt

Natuurlijk, Zaia en de economische nationalisten om hem heen komen uit de stal van de Lega Nord. Jarenlang pleitte die rechtse, populistische en anti-migratiepartij voor de afscheuring van het denkbeeldige Padania, het welvarende Italië ten noorden van de Po.

Toen de formatie in de achtereenvolgende regeringen van Silvio Berlusconi stapte, dumpte ze haar separatistische agenda en nam ze een meer pragmatisch, federalistisch standpunt in. Nu Berlusconi's rijk uit is en de partij op haar noordelijke machtsbastions teruggevallen is, komen de beleidsopties van weleer weer uit de mouw.

Maar net zoals Lega Nord-baas Umberto Bossi destijds met veel vlaggenvertoon de massa toesprak, zo is ook dit referendum een stunt, aldus critici. De Italiaanse media doen er alleszins minder druk over dan de Russische. Niet toevallig wijden die er, met de nodige referenties aan de Krim, hele bijdragen aan. Ook in Groot-Brittannië geniet de demarche ruime aandacht.

In het door de recessie afgetobde Italië willen de Venetianen redden wat er economisch te redden valt en denken velen dat segregatie het wondermiddel is. Toch spelen er ook andere, nostalgische motieven mee. In de middeleeuwen gold de Serenissima Repubblica di Venezia als grootste maritieme macht van Europa en heerste haar handelsvloot over de hele oostelijke Middellandse Zee, van Istrië over Dalmatië tot Rhodos en Cyprus.

Toen de wereldhandel richting Atlantische Oceaan opschoof, in de 16de eeuw, begon voor Venetië een lange periode van verval. Grootse kunst en spetterende feesten tekenden het Canal Grande nog, niet langer het geopolitieke aanzien.

In 1797 zette de Franse veldheer Napoleon Bonaparte op de Piazza San Marco een punt achter duizend jaar onafhankelijkheid. Voor het verenigde Italië was de oude stad in de lagune een makkelijke prooi. Een historische fout, vinden de Venetiaanse separatisten, die eindelijk maar eens rechtgezet moest worden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234