Woensdag 08/07/2020

Vele betekenissen

Uitzonderlijke kunst heeft weinig participatieproblemen. Ze is vol levenslust. De Blauwe Zaal van deSingel stroomt gemakkelijk vol voor het Budapest Festival Orchestra van Iván Fischer, zelfs als in de zaal ernaast Sidi Larbi Cherkaoui optreedt. Dat (doorheen de jaren zorgvuldig opgebouwde) publiek is terecht enthousiast. De vaak als effectzuchtig omschreven Polovtsiaanse dansen van Borodin worden kleine gedichten.

Alexander Toradze deconstrueert het derde pianoconcert van Prokofiev als was het van Boulez; Fischer voegt de brokken weer samen - een zeer spannende belevenis. Toradze durft het dan nog aan om een echt hedendaags werk (van de in de zaal aanwezige Gija Kantsjeli) als bisnummer te spelen - niet zonder het publiek er even op te wijzen dat eigenlijk het orkest, "waarvan elk lid een solist is", het applaus verdient. Na de pauze wordt dat ten overvloede bevestigd in een meer dan levensgrote interpretatie van Tsjaikovski's symfonie 'Pathétique'. Die interpretatie maakt de discussies over Tsjaikovski's dood (zelfmoord of cholera?) en over het 'programma' van de symfonie (levenslust of zelfmoordbrief?) overbodig. Zij haalt namelijk lagen uit de partituur boven die je nooit had vermoed: alsof je in een schilderij tegelijk de verschillende verflagen ziet en je daardoor vele betekenissen vermoedt. Ook dat is een belevenis die elke toehoorder met energie vervult: het effect van grote kunst.

En toch, en ook dat is een kenmerk van ware kunst, is het niet de enig mogelijke, 'definitieve' interpretatie. De Canadese dirigent Yannick Nézet-Séguin, een generatie jonger dan Fischer, beschrijft het effect in het bijlegboekje van de cd met 'zijn' versie van de 'Pathétique': hij beschouwde lang de interpretatie van Jevgenij Mravinski als 'definitief'. De enige manier om daarvan los te komen was terugkeren naar de partituur zelf en een nieuwe interpretatie creëren die van hemzelf was. Nochtans hoor je hier en daar, met name in het scherzo, Mravinski nog doorklinken. Maar veel patina van de traditie is al weggeveegd, waardoor originele verflagen vrijkomen. Op andere plaatsen ligt, in tegenstelling tot wat bij Fischer te horen was, nog enig vernis. Hetzelfde geldt overigens voor Nézet-Séguins (nochtans onwaarschijnlijk luxueus bezette) opname van Mozarts Cosí fan tutte. Zijn keuze tussen traditie en een nieuwe blik lijkt niet volledig gemaakt. Hij moet dat nochtans aankunnen.

BFO en Fischer, gehoord in deSingel op 18/1. Cd's van Iván Fischer verschijnen bij Channel Classics, van Yannick Nézet-Séguin bij Deutsche Grammophon.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234