Maandag 14/06/2021

Vegen voor eigen deur in China

Laat ons een tweesporencampagne opstarten die niet uitsluitend de Chinese regering viseert maar ook nagaat wat onze eigen industrie in het land ervan bakt

Kristof Decoster stelt de westerse bedrijven mee aansprakelijk voor mistoestanden in China

@5 INFO Opinie:Kristof Decoster is politoloog. Hij werkte drie jaar in China en is verbonden aan het Instituut voor Tropische Geneeskunde.

@4 DROP 2 OPINIE:Toeristen, businesslui, studenten, politicologen: iedereen voelt zich haast onweerstaanbaar aangetrokken tot China, het nieuwe Eldorado. Voor humanitaire en mensenrechtenorganisaties daarentegen is het Chinese regime aangeschoten wild, zeker in de laatste rechte lijn naar de Olympische Spelen. Even surfen naar de webstek van Freedom House bijvoorbeeld levert het volgende bilan op: naast een abominabel lage Chinese score qua politieke en burgerlijke rechten tref je er liefst tien scherpe aanklachten op het beleid van de communistische machthebbers.

Het westers perspectief op China is genoegzaam bekend. Mensenrechten worden er brutaal en op grote schaal geschonden en dissidenten voeren een heldhaftige maar hopeloze strijd met het regime. Die feiten kloppen, zonder meer. Toch zijn veel mensen die het land van nabij volgen ervan overtuigd dat China op de goeie weg is. Om tal van redenen zou democratisering daar sneller kunnen plaatsvinden dan mensen nu voor mogelijk achten. De communistische leiders zijn slim genoeg om in te zien dat een aantal van de problemen waarmee het land kampt, enkel via een bepaalde mate van democratisering kunnen aangepakt worden. Het besef groeit dat bijvoorbeeld de corruptie, die als een bijtend zuur de Chinese samenleving en de legitimiteit van de KP aantast , niet met louter bureaucratische maatregelen en wetten kan verholpen worden.

Wat denkt de gewone Chinees echter van die hele westerse mensenrechtencampagne en eventuele boycot van de Olympische Spelen ? Toen Spielberg zich terugtrok als adviseur voor de openingsceremonie van de Olympische Spelen, werd hij op weblogs met pek en veren overladen. De algemene perceptie is dat de mensenrechtensituatie, in vergelijking met de tijd van Mao, serieus verbeterd is. De mensenrechtenkwestie wordt in brede lagen van de bevolking beschouwd als een stok die het Westen gebruikt om er China mee neer te knuppelen, nu het op het wereldtoneel wat assertiever begint te worden. Nu ook geostrategische belangen beginnen te spelen, zoals in Afrika, lijkt het Westen nog een octaaf hoger te gaan brullen. Het Westen gebruikt twee maten en twee gewichten, zo heet het, en geef ze eens ongelijk. De algemene teneur is er een van: dat het westen maar zijn hypocriete mond over mensenrechten houdt.

Hoe kun je als ngo of als humanitaire organisatie dit soort terechte gevoelens ontmijnen? Simpel, door de argumentatie om te keren. Inderdaad, mensenrechten en politieke rechten zouden eigenlijk overal ter wereld moeten gelden, dus ook in China. Maar hetzelfde zou moeten gelden voor milieunormen, sociale rechten en veiligheidsvoorschriften. Met andere woorden dingen die we hier niet tolereren, in Europa, zouden daar door Westerse - inclusief Belgische - bedrijven ook niet mogen toegepast worden. Westerse bedrijven moeten daarin het voortouw nemen, en wij moeten ze pushen om dat te doen - net zoals we van China verlangen dat het in Darfoer invloed uitoefent op de Sudanese regering. Westerse roergangers, zeg maar.

De houding van westerse bedrijven is op zijn zachtst uitgedrukt immers nogal dubbelzinnig. Enerzijds zwaaien ze om de haverklap met corporate responsability en andere buzzwords, anderzijds hoor je van menige voor westerse bedrijven actieve ingenieur - off the record weliswaar - dat een loopje genomen wordt met milieunormen en veiligheidsvoorschriften in China. 'Waiting for an accident to happen...', in de woorden van een ingenieur die aan de oostkust van China werkt. Al te vaak zijn westerse bedrijven objectieve bondgenoten geweest van de Chinese leiders, die sterke groei nodig hadden en nog veel meer jobs wilden creëren, onder meer toen de overheidsbedrijven halverwege de jaren 90 massaal mensen lieten afvloeien. Lokale ambtenaren deden al evenmin moeilijk tegen zo'n westers bedrijf of joint venture.

Aan de ene kant heet het dat westerse bedrijven in China actief zijn om er de sociale en milieustandaarden te proberen opkrikken, aan de andere kant beschrijft Mo*Magazine deze week hoe Amerikaanse bedrijven lobbyen tegen het strikt interpreteren van de nieuwe arbeidswet die sinds vorig jaar in voege is en arbeiders toch een minimale bescherming wil geven. Andere multinationals beginnen al vestigingen te relokaliseren, naar Vietnam, wegens stijgende arbeidskosten... En wij? Wij verstoppen ons allicht achter de brede Amerikaanse rug, zoals wel vaker.

Wat wordt het? Containerschepen vol speelgoed, die terugkeren barstensvol chemisch en huishoudelijk afval, om die dan te lozen in Guangdong en mekkeren dat de Europese strijd tegen de klimaatopwarming weinig zin heeft zolang de Chinezen niet meedoen? Of, naar het voorbeeld van Kevin Rudd (de nieuwe Australische premier) een verregaande samenwerking beginnen om China in snel tempo groene technologie te leveren?

Waarom hoor je nooit iets over handelsmissies in China die mensenrechten aankaarten? Of denkt elke zakenman in China zoals die Duitse BASF-ceo, Jürgen Hambrecht, die de ontvangst door Merkel van de Dalai Lama 'niet bijster snugger vond'?

Laat ons dus beginnen met vegen voor eigen deur, en een tweesporencampagne opstarten die niet uitsluitend de Chinese regering viseert maar nagaat wat onze eigen industrie ervan bakt in het land. Dat zou minder betweterig overkomen en op veel meer waardering onder Chinezen kunnen rekenen. Het moment is bijzonder opportuun, nu buitenlandse verslaggevers in de aanloop naar de Spelen vrijwel overal ongestoord kunnen rondstruinen. En Lulu Wang heeft ongetwijfeld ook nog wel een gaatje vrij in haar agenda. Toon Chinezen wat een echt onafhankelijke pers en sterke civil society vermogen, eerst en vooral ten aanzien van onze eigen westerse bedrijven en multinationals.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234