Donderdag 20/06/2019

Veel meer dan de vrouwen van Koen De Graeve en Tom Van Dyck

Ze zijn allebei actrice, moeder en Nederlandse, én ze zijn samen met een Vlaamse topacteur: Ariane van Vliet met Koen De Graeve, Alice Reys met Tom Van Dyck. Nu staan ze samen op de planken in HETPALEIS. Griet Op de Beeck

Jullie spelen in HETPALEIS Ans en Wilma in het gelijknamige stuk, twee contrasterende karakters. Wat zegt de keuze voor die personages over wie jullie zijn als mens?

Ariane Van Vliet: "Alice speelt Ans, een dromerige, zweverige, spirituele, chaotische naïeveling, een lief poppetje. Ik speel Wilma, meer een streep, noem ik dat: praktisch, kordaat, even regelen, niet zeuren. En eigenlijk spelen we dus een beetje elkaar, in uitvergrote versie weliswaar."

Alice Reys: "Dat is een beetje vanzelf gekomen. Het is veel fijner om iets te spelen wat ver van je ligt. Ik durf meer in zo'n geval, en dat maakt me creatiever."

Zijn jullie dan bang om jezelf bloot te geven?

Reys: "Misschien onbewust."

Van Vliet: "Het heeft nog meer te maken met jezelf niet boeiend genoeg vinden. Je karakter, je sores, dat ken je al."

Reys: "Onontgonnen terrein betreden inspireert meer. Voor tv-werk word je vaak getypecast om te spelen wat dicht bij jouw persoon ligt. Dat is het heerlijke aan theater, daar kun je tenminste loos gaan."

Kiezen jullie daarom voor een voorstelling die ook geschikt is voor kinderen, omdat je je dan nog meer kunt laten gaan?

Reys: "We wilden in de eerste plaats doen wat we zelf leuk vinden. We houden ervan om op het randje van de geloofwaardigheid te gaan zitten, dat zouden we in een productie voor het avondcircuit ook doen."

Van Vliet: "We hebben trouwens een stoutere versie in ons hoofd, met deze personages, louter voor volwassenen."

Dit is helemaal jullie voorstelling: jullie schreven, maakten, acteren. Is dat alleen maar lekker of maakt dat ook onzeker?

Reys: "Dat voelt helemaal geweldig."

Van Vliet: "We hebben zoveel plezier gehad aan het schrijven. Dat is bijna vanzelf gegaan."

Reys: "Vroeger had ik een soort heilig ontzag voor dé schrijver. Ik dacht: dat is voor mij niet weggelegd, want ik was niet de beste van de klas voor opstel. Maar toen raakte ik in de ban van Alex van Warmerdam (Nederlands schrijver, regisseur, beeldend kunstenaar, GODB). Hoe hij een hele wereld kan creëren, met een geweldige psychologische karaktertekening, in zo'n simpele taal, dat vond ik fantastisch. Het heeft me er toe aangezet om het zelf toch ook eens te proberen. Dat het dan lukt, is zo super."

Van Vliet: "Het voelt zo goed om van a tot z alles zelf te kunnen bepalen. Niet meer zitten wachten op de rollen waar je voor gevraagd wordt, maar zelf doen. Dat past bij wie we zijn en waar we op dit moment staan in ons leven."

Jullie maken een productie die zesjarigen fijn vinden, maar die - naar wat ik gelezen en gezien heb - ook heel erg werkt voor volwassenen. Waar zit hem dat in?

Van Vliet: "Dat heeft veel met de humor te maken. We hebben ons gebaseerd op gesprekken tussen onze eigen kinderen. Wanneer Ans in de voorstelling zegt: 'Als je doodgaat, mag ik dan je fiets?', dan is dat vaagweg geïnspireerd op iets wat een van de dochters van Alice ooit zei."

Reys: "Mijn dochter vroeg: 'Mama, als jij dood bent, mag ik dan jouw skelet?' Ze wou een museum van skeletten en fossielen namelijk, en dan leek het haar wel een fijne aanwinst (lacht)."

Van Vliet: "Verder spelen we geen kinderen."

Reys: "En we spreken ook geen kinderlijke taal."

Van Vliet: "We zijn volwassen vrouwen die zulke dingen zeggen, die ruziemaken zoals kinderen doen. Dat wordt absurd, en dat is herkenbaar voor zesjarigen en grappig voor de ouders."

Jullie hebben ervoor gekozen om Ans en Wilma heel Hollands te maken. In welke mate bepaalt jullie nationaliteit wie jullie zijn?

Van Vliet: "Ik voel me eigenlijk nog steeds een Hollander hier, maar als ik in Nederland kom, voel ik me een Belg."

Reys: "Echt waar?"

Van Vliet: "Ja, daar vind ik mensen te luid. Wat ik daar wel weer leuk vind, is dat iedereen gewoon goeiemorgen zegt."

Reys: "Heerlijk ook hoe Nederlanders kunnen lullen."

Van Vliet: "Belgen zouden wat spontaner mogen zijn, en Nederlanders zouden er beter even over nadenken of wat ze willen zeggen ook echt de moeite is."

Reys: "Ik vind Nederlanders soms ongenuanceerd, respectloos en hard. Toen ik hier kwam wonen, was ik ook meer zo. Ik dacht voortdurend: jezus, zeg nou toch gewoon waar het op stáát. Maar ik ben na al die jaren meer Vlaming geworden, denk ik. Ik wil niks meer zeggen dat ten koste kan gaan van mijn medemens."

Dat jullie hoorbaar Nederlands zijn, is een struikelblok voor tv- en filmwerk. Hoeveel schoenen hebben jullie daarvoor al opgegeten?

Van Vliet: "Als je al eens een rol krijgt, ben je altijd de Nederlander van dienst. Jammer is dat. Ik ben naar Studio Herman Teirlinck geweest, ik heb hier mijn carrière uitgebouwd, en filmen zou een logisch vervolg zijn, maar dat kan niet. Vervelend, want ik hou niet van limieten."

Reys: "Ik vind het ook jammer, maar het heeft weinig zin om erover te blijven kankeren. Het heeft ook te maken met het toenemende belang van de streektaal: mooi, maar dat maakt het nog moeilijker."

Voor je Tom ontmoette, had je een bloeiende carrière in Nederland. In Vlaanderen ging het allemaal minder makkelijk. Hoe vaak heb je al spijt gehad van die beslissing?

Reys: "Toch wel een paar keer (lacht). Ik werd verliefd op Tom en vond de liefde belangrijker dan een carrière, en dus verhuisde ik naar Vlaanderen. In het begin leek dat prima te zullen uitpakken: ik kreeg meteen een jaarcontract in het Toneelhuis. Maar toen liep dat contract af, en kreeg ik een kind, en opeens was het afgelopen. In België kende amper iemand mij, ik moest van nul beginnen, en in Nederland waren ze me alweer vergeten. Uit het oog, uit het hart, blijkbaar. Dat heeft me veel pijn gedaan. Je denkt dat het theater een solidair wereldje is, maar dat viel behoorlijk tegen. Gelukkig werkt Tom graag met mij en heeft hij me regelmatig gevraagd. Veel mensen hebben daar bedenkingen bij, maar waarom zou ik zoiets weigeren als we het allebei prettig vinden om samen te werken?"

Jullie hebben allebei een erg succesvolle man. Is dat alleen maar reden tot grote trots of is het soms ook lastig?

Van Vliet: "Ik ben onwijs blij voor Koen, ik vind het terecht dat hij zoveel succes heeft, dus daar ben ik trots op. Punt."

Reys: "Nou, ik ook op Tom, maar voor mij niet 'punt'. Het ligt toch gecompliceerder."

Van Vliet: "Ja, voor mij ook, maar dat staat los van Koen. Natuurlijk voel je je een beetje de hond die het bot in het bakje naast het zijne ziet vallen, en er niet aan mag komen. Als Nederlander krijg je geen gelijke kansen, en dat voelt extra oneerlijk aan als je je lief als een speer ziet gaan."

Reys: "Jullie hadden eerst helemaal hetzelfde soort carrière en opeens begon Koen te boosten, hè?"

Van Vliet: "Ja, hij kreeg alle kansen. Hij had het ook allemaal: het talent, de looks."

Het talent en de looks hebben jullie toch ook?

Reys: "De looks, ho, wij zijn veertig."

Van Vliet: "Mannen mogen dan nog de loverboy spelen, een vrouw van die leeftijd zit in de midlife."

Reys: "Er worden ook veel minder rollen geschreven voor vrouwen van veertig en ouder. Je moet zorgen dat je tussen je twintigste en je dertigste zoveel mogelijk speelt, dan ben je nog lekker en fris. Als ze je dan goed genoeg vinden, blijven ze je wel volgen, en krijg je op onze leeftijd nog weleens een moederrol aangeboden (lacht)."

Van Vliet: "Dat klopt wel."

Reys: "Behoorlijk kut. Tussen mijn twintigste en mijn dertigste zat ik nog in Nederland. Tom en ik zijn vanuit dezelfde positie gestart. Toen ik hem ontmoette, kenden alleen theaterliefhebbers hem. Hij was toen net bezig met de opnamen van In de gloria, en hij begon in die tijd ook te regisseren. En opeens werd hij almaar bekender en bekender, het regende aanbiedingen, en voor mij ging het steil bergafwaarts. En ik kreeg kinderen. Dus daar zat ik, thuis. Terwijl ik echt geen stilzitter ben, ik wil vooruit.

"Ik heb Tom zijn kansen altijd gegund, natuurlijk, maar ik ben er ook aardig gefrustreerd door geweest, dat geef ik eerlijk toe. Ik heb behoorlijk zitten zagen en klagen, ook al hou ik daar helemaal niet van. Het is echt niet makkelijk om naast iemand te staan die keisuccesvol is en alle dingen kan doen die je zelf o zo graag zou willen.

"Toen Ariane later hetzelfde overkwam, vond ik dat sneu voor haar, maar ik was ook blij: eindelijk iemand die begrijpt hoe dat voelt."

Van Vliet: "En als wij nu een stel beperkte actrices waren, middelmatige talenten, dan zou je nog zeggen: bon, we moeten het maar aanvaarden."

Reys: "Maar wij zijn net zo goed als onze kerels, en dat zullen we de wereld godverdomme eens even laten zien in HETPALEIS (lacht)."

Ik durf te wedden dat jullie meer voor de kinderen zorgen dan jullie mannen.

Reys: "Ik vind het belangrijk dat de kinderen niet de dupe worden van de ambitie van hun ouders. Had ik nu nog de carrière zoals destijds in Nederland, dan zou dat niet haalbaar zijn geweest. Tegelijk haal ik niet genoeg voldoening uit het moederschap alleen. Ik heb behoefte aan mensen om me heen, aan uitdagingen en aan confrontaties, anders word ik onzeker. En ik kan er ook niet goed tegen als mijn dagindelingen te veel op elkaar lijken. Ik raak snel verveeld."

Van Vliet: "Ik heb het geluk dat ik nu veel theateraanbiedingen krijg. Koen en ik proberen het zo eerlijk mogelijk te verdelen. Toen Koen ook nog filmopdrachten in de wacht begon te slepen, raakte dat evenwicht zwaar zoek. Hij werd overdonderd, kreeg de ene mooie kans na de andere, en die greep hij natuurlijk. Na een tijdje heb ik gezegd: of ik stop met mijn carrière zodat jij voluit kunt gaan, of we moeten elkaar afwisselen, want anders klopt het niet meer voor onze kinderen. Ik die moest stoppen, dat wou Koen onder geen beding. Sindsdien zegt hij vaak nee."

Reys: "Mij valt het toch op dat mannen er makkelijker mee omgaan. Het is ook complex om te beslissen wie wat kan doen. Als ik een heel leuke aanbieding krijg die overlapt met de zijne, welke is dan de mooiste? Of gaat het om wie eerst was? Of wie het vaakst kansen krijgt? Met zijn tweeën voor theater, tv en film werken is gewoon niet makkelijk. Het zijn onregelmatige uren en we moeten ons stevig engageren. Tom en ik zijn nu een jaar of tien op zoek naar de ideale formule, en vele ruzies en crisissen later komen we stilaan eindelijk in de buurt van een leefbaar evenwicht (lacht)."

Was die zoektocht voor jou het lastigste hoofdstuk in het leven tot nu toe?

Reys: "Eigenlijk wel. Ook al was het ook een periode met hele intense, positieve emoties: vers verliefd zijn, kinderen krijgen. Daarvoor had ik weinig tegenslagen gehad. Mijn ouders zijn leuk, mijn jeugd was fijn, ik ben vlot door mijn opleiding gefietst, en dan kon ik snel carrière maken. En opeens valt alles stil, dat is heftig. Gelukkig ben ik iemand die goed kan ventileren. Ik praat ontzettend veel, maar dan ben ik mijn sores ook kwijt. Op mijn schouders geen zware lasten, da's een voordeel in het leven."

En wat was de donkerste bladzijde voor jou, Ariane?

Van Vliet: "Moeilijke vraag, daar zit voor mij geen hiërarchie in. Alles waar ik in mijn leven intens verdriet over heb gehad, voelde toen als het belangrijkste wat er was. En als ik er nu aan terugdenk, lijkt het me ook allemaal zo erg weer niet (lacht).

"Het had altijd te maken met afscheid nemen, van mensen en van plaatsen. Ik ben op mijn tiende met mijn familie naar Indonesië verhuisd (haar vader was diplomaat, GODB), een zalige tijd. Toen ik daar vijf jaar later weer weg moest, sloeg dat in als een bom. Ik wilde geen dag zeggen tegen de vrienden en de personeelsleden die ik als mijn familie was gaan beschouwen."

Reys: "O, en net in je pubertijd, dat maakte het waarschijnlijk extra lastig."

Van Vliet: "Ja. Tegelijk was ik ook zo blij dat ik het geluk had gehad om zelf te zien hoeveel groter de wereld is, en hoe verschillend het leven op andere plaatsen kan zijn.

"Ik heb het ook heel moeilijk gehad met het afscheid van mijn liefdes. Met Luk (Perceval, GODB) was mijn hart gewoon beurs en blauw van de zeer. Maar hoe vreselijk het ook voelt, het gaat wel weer voorbij. Al bij al ben ik altijd een gelukkig mens gebleven. Vooral sinds ik mijn geluk steeds meer in eigen handen neem. Een gouden inzicht toch, dat je daar voor een groot deel zelf verantwoordelijk voor bent."

Reys: "Ik weet dat eigenlijk nog niet zo lang, maar het leven is inderdaad maakbaar. Ik heb de dingen heel lang ondergaan, ook handig om je flexibiliteit te trainen. Maar hoe meer ik mijn leven stuur naar de keuzes die ik heel bewust maak, hoe fijner ik me voel. Ik put daar veel vertrouwen uit."

Van Vliet: "Je hebt geen vat op een aantal dingen die gebeuren, maar je kunt wel kiezen hoe je ertegenaan kijkt. En dat maakt het hele verschil."

Waar liggen jullie ultieme dromen en ambities?

Van Vliet: "Een serie schrijven, er zelf in spelen, en die bij voorkeur ook nog regisseren. Iets in de sfeer van Love My Way, die Australische topserie."

Reys: "Ik ben op dit moment een serie aan het schrijven."

Van Vliet: "Ja, jij bent heel goed bezig."

Reys: "Dat schrijven is zo prikkelend, een heerlijke ontdekking. Daarnaast zou ik heel graag nog iets ontdekken waar ik ook goesting in heb. Iets totaal anders. Zoals Nathalie Meskens en Jeroen Van Dyck, die in Antwerpen Zuid een heerlijk Thais restaurantje hebben geopend. Hoe ze het gecombineerd krijgen met hun acteerwerk, ik weet het niet, maar ik vind het prachtig dat ze zo hun hart zijn gevolgd."

Jullie zijn al tien jaar vriendinnen. Over de contrasten hadden we het al even, maar waarin lijken jullie op elkaar?

Reys: "We hebben dezelfde smaak, in theater en daarbuiten."

Van Vliet: "Bekijken we een opname van een doorloop, dan vallen we over precies dezelfde dingen."

Reys: "We zijn ook alletwee gevoelig en fijngevoelig."

Van Vliet: "En we delen ons gevoel voor humor. Ik moet erg om jou lachen, en jij om mij. We vinden het ook heerlijk om lekker door te zagen over de dingen, om mensen tot op het bot te analyseren."

Reys: "Zelfs onze handschriften lijken een beetje op elkaar."

Van Vliet: "Zoals gezegd verschillen we ook, we zijn echt complementair."

Reys: "Ik raak geïrriteerd door dezelfde dingen die ik ook benijd aan Ariane. Zij komt vaak te laat, bijvoorbeeld. Ik vind dat vervelend, want ik ben erg georganiseerd en zo bepaalt zij mee mijn agenda. Tegelijk lijkt die relax me ook zalig."

Van Vliet: "Ik doe enorm mijn best om op tijd te komen, tegenwoordig."

Reys: "Da's waar, en dat waardeer ik ook... Ariane spreekt zich ook niet zo uit over de dingen. Dat kan me ergeren, maar ik kan ook denken: ik zou zelf beter wat méér mijn bek houden."

Van Vliet: "Alice kan me soms echt op de huid zitten: we moeten nú die mail sturen en nú dát regelen, en dat voelt weleens vervelend. Tegelijk komen er door dat soort krachtdadigheid projecten tot stand waar ik erg blij mee ben. Alice neemt ook alle soorten verantwoordelijkheden op zich. Die jongen die met ons meewerkt, moet goed betaald worden, vindt zij. Ik denk dan: tuurlijk, maar laat hem dat lekker zelf regelen. Alice gaat daar in zijn plaats achteraan."

Reys: "Ik wil dat iedereen zich goed voelt."

Van Vliet: "Ik ook, maar ik doe dat anders, door mensen te vragen hoe het gaat, zulke dingen. Samen zijn we een hele goeie combinatie."

Reys: "Het is fijn dat ik Ariane ook als partner leer kennen tijdens dit proces. Het is altijd tricky om met een vriendin een voorstelling te maken, want je leert elkaars kleine kantjes kennen. Zo kun je een vriendschap echt op de helling zetten."

Van Vliet: "Ja, dat vind ik eng. Ik ben soms bang dat zij bepaalde dingetjes van mij zo vervelend vindt dat ze zal afhaken."

Reys: "Maar dat kan helemaal niet. Deze vriendschap is voor altijd. Ik hou ontzettend veel van Ariane. Ik kan ook weleens op haar kankeren, maar er kan niks meer gebeuren waardoor we elkaar kwijtspelen."

Van Vliet: "Daar kan ik het niet méér eens mee zijn."

Ans en Wilma gaat op 8 maart in première en speelt nog tot 25 mei: www.hetpaleis.be.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden