Vrijdag 20/05/2022

'Veel cultuur gedijt prima zonder subsidie'

buitenlandse zaken

cda, lpf en vvd pleiten voor minder actieve rol van de overheid

Menig cultuurliefhebber zal hebben moeten slikken toen woensdagavond de verkiezingsoverwinning van de Lijst Pim Fortuyn werd gevierd met een optreden van Gerard Joling. Deze discutabele society-artiest zong in het Haagse Hotel des Indes het nummer 'At your service', geschreven door televisiemusicus Jan Rietman. Het toppunt van aalgladde kitsch, maar het nummer bleek zo'n succes dat het op cd zal verschijnen. En dat terwijl Fortuyn zich nadrukkelijk presenteerde als estheet.

Amsterdam / Van onze medewerker

Merlijn Schoonenboom

Wat staat de Nederlandse culturele wereld te wachten in de nieuwe politieke situatie? Op dit moment is de verwachting dat het CDA een rechts kabinet zal gaan vormen met VVD en LPF. Over de cultuurpolitiek willen de voorlichters van de partijen nog niets zeggen, pas als over een week de portefeuilles verdeeld zijn. Maar diep weggemoffeld in hun verkiezingsprogramma's, na lange paragrafen over veiligheid, immigratie en gezondheidszorg zijn er standpunten over cultuur te onderscheiden.

Een van de belangrijke agendapunten van de huidige Raad voor Cultuur is dat het cultuurbudget moet worden verhoogd tot 1 procent van de netto-rijksuitgaven. Geen van de drie mogelijke regeringspartijen is daar voor. Sterker nog, de VVD stelt: "Veel cultuur gedijt prima zonder subsidie. De rol van de overheid dient tot een minimum te worden beperkt."

Ook het CDA kiest voor een minder actieve rol van de overheid. Ze moet pas aan een project meebetalen als andere financieringsstromen, bijvoorbeeld particuliere, zijn geregeld. Hiermee zou de 'geworteldheid van een kunstinstelling' zijn verzekerd. Wel geeft het CDA als enige van de drie een duidelijke richting voor het cultuurbeleid aan. Het CDA wil dat regio en provincie het voortouw nemen in de verdeling van subsidies. De partij hoopt daarmee dat er meer aandacht wordt geschonken aan regionale cultuur. Onduidelijk is of het CDA daarmee de meer bedaagde cultuurhistorische musea bedoelt, of juist hedendaagse kunstenaars en popmuziek uit de regio.

De cultuurparagraaf van de LPF telt vooralsnog één korte alinea. Mogelijk wordt Ferry Hoogendijk cultuurwoordvoerder. Hij is ex-hoofdredacteur van weekblad Elsevier, nu actief als kunsthandelaar. In de jaren tachtig wilde hij voor de VVD nog minister van Cultuur worden. De partij stelt voorop dat "de culturele vorming van de Nederlandse burger evenals het behoud van de bestaande cultuur van groot belang is". Maar: "Subsidiëring van culturele ontwikkeling zal met grote terughoudendheid moeten geschieden." Zij verwachten meer van 'het profijtbeginsel' en sponsoring. Dit lijkt in strijd met het verkiezingsprogramma van Leefbaar Rotterdam, waarvan Pim Fortuyn eveneens lijsttrekker was. Stimulering van jongerencultuur is hier een van de speerpunten. Tevens wordt meer aandacht gevraagd voor kleinere initiatieven en niet alleen voor de bekende culturele hotspots.

De culturele sector zal onder de regering CDA-LPF-VVD dus zeker niet vertroeteld worden. In de wandelgangen van de culturele bolwerken klinken al bezorgde geluiden om de naderende cultuurpolitiek. Begrijpelijk, maar in het Nederlandse culturele leven wordt al jaren steen en been geklaagd. Het was juist de paarse politiek die cultuur tot sluitpost van de begroting zou hebben gemaakt. Amsterdam zakt uit de Europese toptien, wordt steeds vaker gezegd. Grote projecten, zoals de verbouwing van het Stedelijk Museum, komen niet van de grond. Voor vernieuwende kunst was nauwelijks plaats.

Stel dat een periode van verrechtsing in aantocht is. De verschraling van het aanbod zal toenemen, maar tegelijk is het mogelijk dat een culturele opleving plaatsvindt. Een periode van minder geld, maar met meer noodzaak. De ongekende polarisatie en grimmigheid van de laatste maand betekende al meer vuur in het culturele leven. Niet alleen raakten debatavonden uitverkocht, putten hoogleraren en columnisten zich uit in de meest diepzinnige verklaringen voor de gebeurtenissen, ook de kunsten kropen uit hun schulp. De opkomst van Pim Fortuyn was goed voor stevig actueel cabaret, voor politiek toneel. Schrijfster Connie Palmen verklaarde deze week in Vrij Nederland al parallellen te zien tussen het lot van Fortuyn en haar aanstaande nieuwe roman Geheel de uwe. Nu Fortuyn na zijn dood tot mythische proporties is opgeblazen is het wachten op de eerste romans en opera's over het veranderde Nederland.

De culturele sector zal onder de regering CDA-LPF-VVD zeker niet vertroeteld worden

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234