Woensdag 21/04/2021

Veel centen, weinig normen

Je moet het maar doen: als projectontwikkelaar het ene luxehotel na het andere optrekken en tegelijk vier jaar lang elke maand een werkloosheidsvergoeding opstrijken. Het lijkt absurd, maar is perfect verklaarbaar: rijke mensen houden er vaak een ander normenpatroon op na.

Voor de centen moest Didier De Witte het alvast niet doen, met een eigen vastgoedbedrijf en een bestuurszitje in nog eens vier andere bedrijven. Hoe komt iemand die er behoorlijk warmpjes inzit dan op het idee om jarenlang de RVA te belazeren voor een al bij al schamele maandelijkse werkloosheidsvergoeding van zowat 830 euro?

"Vergelijk het met een CEO of een topbankier, die jaarlijks enkele honderdduizenden euro's raapt maar toch weigert af te zien van een gouden handdruk of vergoeding die hij strikt genomen totaal niet nodig heeft om een mooi leven te kunnen leiden", stelt Frank Van Overwalle, sociaal psycholoog aan de VUB.

"Dit soort mensen vergelijkt zich niet langer met mensen als u of ik, ze gaan zich spiegelen aan andere CEO's en vinden dat ze recht hebben op hetzelfde. Daarbij staan ze vaak niet meer met beide voeten in de realiteit, zeker niet in onze ogen, maar puur wetenschappelijk gesproken is hun gedrag perfect verklaarbaar. We noemen dat sociale vergelijking: iedereen - arm of rijk - heeft nu eenmaal de neiging zich te vergelijken met mensen van een vergelijkbaar sociaal niveau."

Het is de vraag van de kip of het ei: worden mensen zo als ze voldoende geld verdiend hebben, of zijn het net die figuren die over bepaalde karaktertrekken beschikken die het ver schoppen en veel geld gaan verdienen? Het regende de voorbije jaren onderzoeken naar de typologie van de CEO, en dat leidde steevast tot eenzelfde conclusie: de gemiddelde CEO is net iets assertiever en vertoont net iets vaker manipulatief gedrag dan de doorsneewerknemer.

Zebrapad

Paul Piff, een gedragsonderzoeker aan de universiteit van Berkeley, kwam vorig jaar in een uitgebreid onderzoek al tot eenzelfde conclusie. Hij ging na in hoeverre bestuurders van luxewagens anders reageerden dan bestuurders van eerder doorsneewagens wanneer ze verondersteld werden te stoppen voor een zebrapad.

Wat bleek? Wie pakweg met een Porsche, BMW of Mercedes reed, stopte maar in de helft van de gevallen wanneer voetgangers aanstalten maakten om over te steken. De andere bestuurders stopten in 90 procent van de gevallen.

In een ander onderzoek voor dezelfde studie bleken mensen die meer dan gemiddeld verdienden viermaal sneller geneigd om de boel te bedotten bij een wedstrijd waar ze 50 dollar cash konden winnen. "We waren zelf ook verrast door deze bevindingen, maar we zijn bij deze studies niet bepaald over één nacht ijs gegaan: we hebben een dertigtal studies uitgevoerd bij duizenden mensen", reageerde Piff op de heisa die zijn onderzoek veroorzaakte.

Ook de Amerikaanse onderzoekers concludeerden dat heel wat rijke mensen nu eenmaal ook een ander waarde- en normenpatroon hanteren: niets mis met hebzucht, vrijgevigheid daarentegen, dat is iets voor losers.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234