Zondag 25/08/2019

'Veel auteurs doen het werk van hun uitgever'

Deze week verschijnen twee opmerkelijke strips: 'Midgard' en 'Ooit'. Die zijn niet zozeer opmerkelijk qua inhoud, maar

wel qua uitgavebeleid. Het gaat namelijk om de twee eerste strips die de Vlaamse Onafhankelijke Stripgilde (VOS) zelf uitgeeft uit onvrede met de huidige gang van zaken in de uitgeverswereld.

"Onze leden zijn bijna allemaal beroepstekenaars die als geen ander weten hoe uitgevers te werk gaan. Terwijl uitgeverijen tussen 36 en 40 procent opstrijken, krijgt de auteur zelf zo'n 10 procent. Dat lijkt ons een wanverhouding. Bij ons zullen de rechten op figuren en reeksen ook bij de auteur zelf blijven. En we eisen niet de helft van de opbrengst van een reeks die vertaald wordt." Aan het woord is stripauteur en VOS-voorzitter Marc Verhaegen. Winst maken hoeft niet, zegt Verhaegen nog. "We moeten er enkel voor zorgen dat we niet in de rode cijfers komen."

In de klassieke uitgeverswereld is er heel wat weerstand over dit nieuwe publicatiebeleid. Ook het Fonds der Letteren sprak er zich kritisch over uit. Dat net Steven Dupré voor de VOS-formule kiest mag verwonderen. Na jaren aanmodderen leek het de auteur van Sarah en Robin, Coma en Wolf voor de wind te gaan toen enkele jaren geleden Casterman zijn reeks Kaamelott uitgaf. Dat was een instantsucces.

Dupré, laureaat van de Bronzen Adhemar/Vlaamse Cultuurprijs Strip 2011, kreeg bij die uitgeverij ook een contract aangeboden voor het nu verschenen science fiction/Vikingverhaal Midgard, maar weigerde. Enkel de Franstalige editie verscheen bij Casterman, de Nederlandstalige draagt de stempel van de Stripgilde. Casterman is niet bepaald blij met die keuze.

Een gelijkaardig geluid is te horen bij uitgeverij Oogachtend, waar in 2009 de eerste twee delen van het thriller-drieluik Misschien/Nooit/Ooit verschenen. Spaey publiceerde nu die twee uitverkochte delen apart, alsook het afsluitende deel. Bij Oogachtend wordt net niet het woord 'contractbreuk' in de mond genomen.

"Acht jaar geleden werd Midgard overal geweigerd", verklaart Steven Dupré zijn opmerkelijke keuze. "Ik geloofde er zelf wel in en begon er aan tussen twee andere albums door. Als het af is, dacht ik, geef het gewoon zelf uit, omdat ik merkte dat heel wat auteurs het werk van hun uitgever zelf deden. Ik heb het over het voeren van promotie of het zoeken naar buitenlandse vertalingen. Als auteurs toch al het werk doen, waarom zouden ze er dan niet de vruchten van plukken? Daar zijn we met de Stripgilde over gaan samenzitten."

In hoeverre neem je een risico? Je vertelde me eerder al dat je alle vierduizend exemplaren van Midgard zelf bekostigd hebt. In de praktijk komt dat neer op uitgeven in eigen beheer.

Steven Dupré: "Met dat verschil dat je als uitgever over een soort van vennootschap en btw-nummer dient te beschikken. Ik ben al jaren zelfstandig, maar ik keek er tegenaan om dat zelf op te starten, terwijl de Stripgilde die juridisch vorm al gebruikt. Ik gebruik dus hun juridisch vehikel. Daar komt nog bij dat we nu nog maar met twee auteurs zijn, maar wanneer zich meer auteurs aansluiten, kunnen we samen drukken en goedkopere drukprijzen onderhandelen. Samen staan we sterker. Ik moet zo'n 1.200 albums verkopen om uit de kosten te geraken."

Normaliter verdient een auteur 10 procent? En jullie?

"Tegenwoordig is die tien procent niet meer de norm voor iedereen. Een jonge auteur zal niet te veel klagen, want die wilt gewoon uitgegeven worden en accepteert de voorwaarden uit schrik een contract mis te lopen. Bij ons ligt dat percentage een pak hoger. Wij als auteurs geven De Stripgilde een renteloze lening waarmee de Stripgilde de drukkosten betaalt. De gilde vraagt geen percentage zolang dat die drukkosten niet zijn terugverdiend uit de verkoop. Gebeurt dat wel, dat vraagt de Gilde 5 procent op de verkoop, omdat ze natuurlijk ook hun minimale onkosten -zoals het gebruik van een boekhouder- moeten terugverdienen."

Verschillende uitgevers als Oogachtend en Ballon Media ontkennen dat ze, zoals jullie voorzitter Marc Verhaegen zegt, tussen de 36 en 40 procent winst maken op een album.

"Een uitgever mag voor mijn part gerust winst maken. Maar als ze er winst op willen maken, dan moeten ze dat doen omdat ze werken om een album verkocht te krijgen. Niet elke uitgever doet dat voor elke album en elke auteur, merk ik. Ik weet ook wel dat er voor een uitgever geen 30 procent overblijft, want klassieke uitgevers als Ballon Media hebben heel veel overheadkosten. Wij hebben het voordeel dat we dat soort onkosten niet hebben."

Zo'n 10 procent van een boek gaat naar de verdeling. Dat is veel in

vergelijking met wat auteurs gewoonlijk krijgen. Terwijl een distributeur enkel een boek van het ene punt naar het andere brengt.

"Wees gerust: we hebben er over samen gezeten om die tussenschakel over te nemen, maar dat is organisatorisch onbegonnen werk. Daar heb je een erg goed georganiseerd bedrijf voor nodig om op een en dezelfde dag een titel in alle Vlaamse stripwinkels te krijgen. Een vereniging als de Stripgilde kan dat niet. We zijn allemaal vrijwilligers. We kunnen van onze leden niet verwachten dat ze om de zoveel dagen met boeken rondrijden."

'Midgard' van Steven Dupré (224 p., 14.99 euro) en 'Ooit' van Kristof Spaey (9.99 euro, 72 p.) verschenen bij de Vlaamse Onafhankelijke Stripgilde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden