Vrijdag 06/12/2019

Vechten tegen analfabetisme met literaire klassiekers

Boekcovers als visueel wapen in de strijd tegen analfabetisme. Dat is de baseline van een openluchtexpo die tijdelijk het Brusselse Muntpuntgebouw siert. Ze fungeert als warmloper voor de opening in september. Dirk Leyman

Enerverende tijden voor Muntpunt. Vanaf september moet het centrum aan het Muntplein, na veel tegenslag en vertragingen, eindelijk klaar is om de hoofdstedelijke bibliotheek definitief onderdak te bieden.

Bovendien wordt Muntpunt ook het knooppunt voor Nederlandstalige informatie in de hoofdstad. "Als alles goed gaat, wordt het gebouw opgeleverd op 28 februari en kunnen we eind maart onze kantoren betrekken", zegt directrice Ann Van Driessche. "Vanaf mei en juni start de verhuizing van de materialen. Dan gaat het in rechte lijn naar het openingsweekend van 6 en 7 september. Ditmaal verwachten we geen vertragingen meer."

Om de wachttijd te verkorten én al een eerste visitekaartje af te leveren, heeft Muntpunt zichzelf laten inpakken. Niet op de wijze van emballagekunstenaar Christo. Wél met honderd boekcovers, waarvoor wereldwijd jonge grafici aan de slag gingen. Het resulteerde in I Book You, een visueel opwindende wandeling door de literatuurgeschiedenis op het Muntplein. Het idee voor de openluchtexpo is afkomstig van de Antwerpse grafische studio Beshart.

Tom Haentjens: "De inspiratie kreeg ik toen ik in The Observer zat te bladeren en daar een lijst aantrof met de '100 Greatest Book Covers Of All Time'. Waarom niet aan honderd designers uit de hele wereld vragen om honderd nieuwe covers te ontwerpen voor deze boeken? De respons was in korte tijd enorm groot, mijn mailbox liep vol met verfrissende ontwerpen. Al snel kregen we een Unesco-label voor de expo, omdat we op een originele manier aandacht voor ongeletterdheid vroegen. Een deel van de opbrengst van de ontwerpen, die je als poster kunt aanschaffen, gaat trouwens naar alfabetiseringsprojecten van de Unesco."

De tentoonstelling - 24 op 24 uur toegankelijk - is uitgesproken Angelsaksisch georiënteerd. Covers voor James Joyces Ulysses flankeren er Paul Austers New York Trilogy en Ian Mc Ewans Atonement staat zij aan zij met Martin Amis' Money. Haentjens: "Tachtig procent van de ontwerpen is inderdaad Angelsaksisch, maar daarnaast kom je toch ook boeken van Balzac en Flaubert tegen. Bovendien voegen we vanaf 7 maart de tien beste Belgische covers toe."

Opvallend hoeveel jonge ontwerpers voor visueel exuberante, levendige covers opteren, die zich loszingen van het thema van het boek. Met typografie wordt relatief weinig geëxperimenteerd.

Pittige anekdotes

Muntpunt trekt ook een paar Brusselse lijntjes met de boeken. De gezusters Brontë woonden bijvoorbeeld twee jaar in Brussel, Joseph Conrad vertrok vanuit de Belgische hoofdstad naar Congo om er getraumatiseerd terug te keren en later zijn Heart of Darkness te schrijven. En de Amerikaan John Dos Passos bezong de erotische, opwindende kwaliteiten van het Brusselse kant. Gidsen van Brukselbinnenstebuiten staan op aanvraag klaar met pittige anekdotes over de getoonde auteurs en boeken.

"We vonden dat literatuur centraal moest staan bij onze eerste publieksproject", zegt directrice Van Driessche. "Dit is een regelrechte liefdesverklaring aan het boek en aan lezen. Aan kúnnen lezen. Want lezen is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Vandaag kunnen wereldwijd meer dan 700 miljoen mensen lezen noch schrijven, ook in Vlaanderen is het een reëel probleem."

Maar zijn boekcovers van literaire klassiekers wel het ideale middel om laaggeletterden te bereiken? "We denken dat de expo laagdrempelig genoeg is. Bovendien kun je op het gratis nummer 0800/96.801 van elk boek uit de expo een fragment en extra uitleg over de kunstenaars beluisteren. Dat gebeurt in samenwerking met de blindenbibliotheek. Voorts werken we met I Book You aan bewustwording over laaggeletterdheid met allerlei randactiviteiten."

Muntpunt wil bij het project ook het Brusselse sociale weefsel betrekken en organiseert onder meer speeddates en marathonleessessies. "We willen in Muntpunt zoveel mogelijk partners samenbrengen." Wie ten slotte de honderd tentoongestelde boeken wil ontlenen, vindt ze in de tijdelijke biblioteek van Muntpunt aan de Wolvengracht netjes ingepakt, zodat je blindelings je exemplaar moet kiezen. De expo aan het Muntplein is te bekijken tot 23 april.

www.muntpunt.be/ibookyou

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234