Dinsdag 22/06/2021

Vaticaan

‘Vatileaks’-butler Paolo Gabriele overleden

Paus Benedictus en zijn butler Paolo Gabriele. Beeld AFP
Paus Benedictus en zijn butler Paolo Gabriele.Beeld AFP

Paolo Gabriele, de butler van paus-emeritus Benedictus XVI die werd veroordeeld tot een gevangenisstraf nadat hij een rits geheime documenten het Vaticaan uitsmokkelde – de start van het Vatileaks-schandaal –, is deze week op 54-jarige leeftijd overleden in Rome.

Als het levensverhaal van Gabriele in een spionageroman was verschenen, had de uitgever waarschijnlijk ingegrepen, omdat het te ongeloofwaardig klonk. Want nota bene een butler die geheime documenten van de paus in hoogsteigen persoon steelt, langs de Zwitserse garde smokkelt, die documenten overhandigt aan een journalist met een groot litteken op zijn gezicht, die vervolgens een wereldwijd schandaal ontbloot? Tuurlijk.

Toch ging het precies zo. Gabriele werkte al sinds zijn veertigste in de persoonlijke hofhouding van de Duitse paus Benedictus XVI als butler. Hij hield naar eigen zeggen zielsveel van de heilige vader, net zoals hij zielsveel van zijn kerk hield. En precies vanwege die liefde begon hij in 2012 voor het eerst vertrouwelijke documenten te stelen, waaronder persoonlijke correspondentie die hij stal uit het bureau van de paus. Hij wilde naar eigen zeggen “een schok – wellicht via de media – veroorzaken die de kerk weer op het juiste spoort kan brengen”.

Fraude, corruptie en diefstal

Daarom overhandigde hij het gros van de documenten aan de Italiaanse onderzoeksjournalist Gianluigi Nuzzi, die op basis daarvan meerdere boeken over corruptie en wanbeheer in het Vaticaan schreef – vaak onthutsende verslagen over de gebrekkige financiële huishouding binnen de kerk, de totale afwezigheid van interne controles, de fraude van kardinalen die als prinsen leven van geld dat eigenlijk voor de liefdadigheid bedoeld was, enzovoorts.

Het bleek het startschot van het, binnen de katholieke wereld gigantische Vatileaks-schandaal – een reeks publicaties die de kerk aan het wankelen bracht. Volgens Vaticaan-kenners zou Vatileaks, en vooral het onvermogen van Benedictus XVI om er fatsoenlijk mee om te gaan, een van de redenen zijn geweest dat hij in 2012 het ongekende besluit nam af te treden als paus. Toen niet veel later Franciscus werd gekozen, was niet voor niets een van zijn eerste beloftes financieel orde op zaken te stellen.

De raaf

Toen twee weken na het verschijnen van Nuzzi’s boek bekend werd dat de butler Gabriele – tot die tijd steevast aangeduid als il corvo, de raaf – achter het lek zat, werd hij direct gearresteerd door de Vaticaanse gendarmerie. In zijn appartement werden, verspreid over 82 dozen, ruim duizend documenten uit het apostolisch paleis gevonden.

Net als de onthullingen zorgde ook die arrestatie tot een schokgolf. Vooral toen Gabriele tijdens een van zijn eerste hoorzittingen zei dat hij erg slecht was behandeld in de kerkers van het Vaticaan. Hij zou de eerste vijftien tot twintig dagen zijn opgesloten in een kamer waar hij zijn armen niet kon strekken en waar het licht 24 uur per dag brandde.

Hoewel veel Vaticaan-kenners tijdens dat proces al speculeerden dat de butler slechts een pion was in een veel groter machtsspel, werd hij veroordeeld tot 18 maanden cel, waarmee de zaak wat de kerk betreft af was. Een paar dagen voor kerst schonk Benedictus XVI hem bovendien gratie en regelde een baantje voor hem in het Bambino Gesu-kinderziekenhuis in Vaticaanstad. Sindsdien heeft hij niet meer met de pers gepraat.

Volgens het Vaticaan stierf Gabriele aan de gevolgen van een lange ziekte. Hij laat een vrouw en drie kinderen na.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234