Zondag 07/06/2020

Corruptie

Vaticaan steekt donaties in eigen zak

Paus Franciscus wil de curie grondig aanpakken, maar die probeert zijn gezag in diskrediet te brengenBeeld © PHOTO NEWS

Geld voor goede doelen waarmee luxueuze appartementen worden opgesmukt, corruptie, witwaspraktijken en zelfs marktmanipulatie. Het klinkt als de basis voor een maffiaorganisatie, maar het gaat wel degelijk om het Vaticaan. Twee boeken die net zijn verschenen, schetsen een ontluisterend beeld van de Heilige Stoel.

Met een naam die de Heilige Vader aan de patroonheilige van de armen heeft ontleend, Franciscus van Assisi, is zijn boodschap kristalhelder: de kerk is er voor de armen. Het staat in scherp contrast met de geldverspilling waar de kerk zich volgens twee nieuwe boeken aan bezondigt. Via Crucis (Kruisweg) van de Italiaanse onderzoeksjournalist Gianluigi Nuzzi, die het Vaticaan al eerder in nauwe schoentjes bracht met de zogenaamde Vatileaks, beschrijft onder meer hoe de Romeinse curie, het bestuursorgaan van de katholieke kerk, ingezamelde miljoenen voor een groot stuk gebruikt om de administratieve put te vullen die een jarenlang mismanagement geslagen heeft.

In een document uit 1992 waar Nuzzi de hand op heeft kunnen leggen, blijkt dat 28,9 miljoen euro - of bijna 60 procent van het wereldwijd ingezamelde offerandegeld - gebruikt is voor "onderhoud aan de Romeinse curie", terwijl dat geld vooral bedoeld is voor liefdadigheid.

Nuzzi haalt zijn informatie ook voor dit boek uit gelekte documenten. Waar het bij VatiLeaks de intussen veroordeelde butler van paus Benedictus was, is het bezwarende materiaal dit keer vermoedelijk aangeleverd door de Spaanse priester Lucio Vallejo Balda, die naar verluidt dicht staat bij het uiterst conservatieve Opus Dei, en de Italiaanse pr-experte Francesca Chaouqui. Op basis van dat vermoeden heeft de Italiaanse politie hen afgelopen weekend gearresteerd. De twee hadden, als lid van een pauselijke commissie om de financiële schandalen van het Vaticaan door te lichten, namelijk toegang tot vertrouwelijke documenten.

Geld van kinderziekenhuis

Het andere boek, Avarizia (Gierigheid) van de onderzoeksjournalist Emiliano Fittipaldi, werpt een even schandelijk licht op het Vaticaan. Fittipaldi haalt informatie uit documenten van auditmastodonten als PwC en KPMG. Daarin staat beschreven hoe de oud-staatssecretaris van het Vaticaan, kardinaal Tarcisio Bertone, zijn luxueuze appartement heeft laten restaureren voor 200.000 euro, geld dat betaald is door een fonds van het kinderziekenhuis Bambino Gesù, een van de naar schatting 5.000 Romeinse eigendommen van het Vaticaan.

Een exacte lijst bestaat er niet, die kan het administratiekantoor APSA - zeg maar het immokantoor en hr-departement van het Vaticaan - niet tonen. Zo blijken er ook appartementen van 150 vierkante meter en meer in het historisch centrum van Rome verhuurd te worden voor een schamele 29 euro per maand. Sommige betalen zelfs niets. Waarom precies kan het APSA niet zeggen.

Hetzelfde APSA kwam deze week al in opspraak toen bekend raakte dat fiscale speurders het verdenkt van witwaspraktijken, insider trading en marktmanipulatie voor de periode tussen 2000 en 2011. De onthulling is een rechtsreeks gevolg van de economische raad die de paus als opvolger van de auditcommissie in het leven heeft geroepen om het algemene gebrek aan transparantie en het bijbehorende misbruik aan te pakken.

Franciscus wil de curie grondig aanpakken. Maar de hervormingsplannen stuiten op fel verzet binnen het Vaticaan. Volgens Nuzzi doen tegenstanders er alles aan om Franciscus in diskrediet te brengen: vorig jaar werd druk gespeculeerd over een zieke paus, vorige maand lekte een brief uit van conservatieve kardinalen die beweerden dat de uitkomst van de bisschoppensynode al op voorhand vastlag.

Het is een beproefde tactiek, die Benedictus ook al uit het zadel heeft helpen lichten. Zo moest een gerucht over een goedaardige hersentumor zijn mentale capaciteiten in twijfel trekken. Uiteindelijk heeft Benedictus de handdoek in de ring gegooid, nadat de 85-jarige voor zichzelf had uitgemaakt niet de energie te hebben om het verzet te breken. Of Franciscus zal opgeven is niet duidelijk, maar als het besef zinkt dat ook deze populaire paus geen ruimte krijgt zou de munitie die deze boeken hem op het eerste zich lijken te geven zich wel eens tegen hem kunnen keren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234