Woensdag 05/08/2020

Kerk

Vaticaan komt met radionieuws in het Latijn, mét moderne woorden als influencer (concitatrix)

Paus Franciscus.Beeld EPA

Het Latijn van Ovidius, Vergilius en Horatius wordt aangevuld met moderne termen als influencer, hotpants en zelfmoordterrorist. De reden: het nieuwe radioprogramma Hebdomada Papae (de week van de Paus), een Vaticaans radiobulletin waarin het wereldnieuws wordt besproken. In het Latijn.

Het vijf minuten durende nieuwsprogramma werd zaterdag voor het eerst uitgezonden en keert voortaan wekelijks terug. “Het is geen nostalgische geste naar het verleden,” zegt Andrea Tornielli, hoofd van de Vaticaanse communicatiedienst, “maar een uitdaging gericht op de toekomst.”

Nieuw leven

Tornielli hoopt dat het radioprogramma het Latijn nieuw leven zal inblazen. Hoewel de dagelijkse gang van zaken in Vaticaanstad vooral in het Italiaans wordt besproken, is de officiële taal van de katholieke kerk wel degelijk het Latijn. Wetten en documenten worden allemaal opgesteld in de verder dode taal, net zoals op ieder seminarie Latijn wordt gedoceerd. Er is zelfs een beroemde foto van een pinautomaat nabij de Sint-Pietersbasiliek waarbij aan de gebruiker wordt gevraagd: “Inserito scidulam quaeso ut faciundam cognoscas rationem (vrij vertaald: uw pas aub). 

Het probleem is alleen dat steeds minder mensen de taal machtig zijn, zelfs binnen de katholieke kerk. Eeuwenlang was het verplicht de (Tridentijnse) mis in het Latijn op te dragen, maar sinds het Tweede Vaticaans Concilie in 1965, toen de kerk probeerde met haar tijd mee te gaan, mogen priesters ook in de volkstaal spreken. Het gevolg: toen paus Benedictus XVI in 2013 zijn abdicatie aankondigde, begreep een groot deel van de luisterende aartsbisschoppen aanvankelijk niet wat hij bedoelde omdat Benedictus Latijn sprak.

Cicero

Nu heeft het Vaticaan dus besloten zijn landstaal weer wat af te stoffen, onder andere door het wereldnieuws er wekelijks in te brengen. Dat klinkt makkelijker dan het is, want wat doe je met termen die niet in de klassieken voorkwamen? Cicero sprak in zijn teksten nooit over de mobiele telefoons van Huawei.

Dertig jaar geleden werd wel een lexicon geschreven waarin veel moderne woorden van een Latijnse variant werden voorzien, zegt monseigneur Waldemar Turek op de website van het Vaticaan. Dat lexicon is verre van volledig en bovendien niet erg actueel. Daarom is Turek, een van de belangrijkste latinisten in Vaticaanstad, vanaf nu verantwoordelijk voor accurate vertalingen van nog niet in het Latijn bestaande (nieuws)termen zoals zelfmoordterrorist (voluntarius suis interromptor), xenofobie (exterarum gentium odium) en influencer (concitatrix). 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234