Woensdag 05/08/2020

Wetenschap

Varken kan helpen tegen orgaantekort: afgekeurde donorlongen opgeknapt met dierlijk bloed

Donorlongen aangesloten op de bloedsomloop van een varken (onder het blauwe doek).Beeld Nature Medicine

Het nijpende tekort aan donororganen zou weleens deels kunnen worden opgelost met hulp van een varken. Amerikaanse artsen zijn erin geslaagd om de kwaliteit van beschadigde, afgekeurde donorlongen te verbeteren door ze in een operatiekamer een etmaal aan te sluiten op de bloedcirculatie van een Yorkshire-varken onder narcose.

Nederlandse transplantatie-experts noemen het onderzoek, dat maandag in vakblad Nature Medicine verscheen, fascinerend en indrukwekkend. De Amerikaanse artsen schrijven dat hun techniek in de toekomst mogelijk een uitkomst kan bieden voor een probleem dat wereldwijd de lange wachtlijsten in stand houdt: er is niet alleen sprake van een tekort aan donoren, veel organen blijken na uitname niet goed genoeg om nog getransplanteerd te kunnen worden. 

Dat heeft te maken met een verandering van de donorpopulatie. Ging het vroeger nogal eens om relatief jonge mensen die door een verkeersongeluk om het leven kwamen, nu gaat het veel vaker om ouderen met overgewicht en onderliggende ziekten als hoge bloeddruk en diabetes; een conditie die funest kan zijn voor de kwaliteit van hun organen. 

Opknapbeurt

Artsen hebben technieken ontwikkeld om inferieure organen buiten het lichaam te beoordelen en eventueel op te knappen door ze te spoelen met een zuurstofrijke vloeistof met voedingsstoffen. Soms krijgen organen daardoor een tweede kans. Die zogeheten machinale perfusie kan voor bepaalde organen maar een paar uur lang worden toegepast, terwijl voor een opknapbeurt soms meer tijd nodig is, zegt Ian Alwayn, hoogleraar transplantatiechirurgie in het  Leids Universitair Medisch Centrum. Daar komt bij dat organen in het lichaam communiceren met andere organen, vertelt hij. “Longen doen dat bijvoorbeeld met de lever en de nieren. Daar komen hormonen en andere stoffen bij vrij die van belang zijn.” Artsen proberen die ondersteunende rol uit de andere delen van het lichaam na te bootsen als ze een orgaan buiten het lichaam in een machine proberen op te lappen, vertelt hart-longchirurg Niels van der Kaaij (UMC Utrecht).

Hoe belangrijk dat is, wordt nu duidelijk uit het Amerikaanse onderzoek, waarbij met de inzet van een varken als het ware een natuurlijke reparatieroute ontstaat. Varkens lijken fysiologisch gezien sterk op mensen: het bloed en de stofjes die de organen van het dier uitscheiden, blijken nu van waarde bij menselijk herstel. 

Minder ontstekingscellen

De Amerikaanse wetenschappers gebruikten longen van zes relatief jonge donoren die waren afgewezen vanwege onder meer ontstekingen en vochtophopingen en die ook na perfusie niet voldoende waren opgeknapt. De longader en -slagader werden via infuusslangetjes gekoppeld aan de bloedvaten in de nek van het varken. Een beademingsmachine zorgde voor druk in de longblaasjes, een extra pomp hielp om het varkensbloed door de longen te sturen. Immuunonderdrukkende medicijnen moesten voorkomen dat de longen na contact met het dierlijke bloed onmiddellijk antistoffen zouden gaan aanmaken.

De functie van de longen verbeterde: zo daalde het aantal ontstekingscellen en namen de rekbaarheid en de zuurstofuitwisseling toe. Maar om de longen echt klaar voor transplantatie te maken, moet de kwaliteit nog wel verder omhoog, zegt hart-longchirurg Van der Kaaij. Eigenlijk zouden de organen daarvoor langer dan 24 uur in contact moeten staan met het varken, merkt hij op, maar dan moet het dier wel erg lang onder narcose blijven. Tijd kopen, dat is wat de Amerikaanse methode vooralsnog oplevert, zegt hij: de paar uur die een donororgaan nu maximaal buiten het lichaam kan blijven, is nogal eens te kort om te kunnen beoordelen of het orgaan goed genoeg is voor transplantatie.

Dat donorlongen de hulp van een varken kunnen gebruiken, betekent nog niet meteen dat hetzelfde voor andere organen geldt, zegt Van der Kaaij. Longen herstellen sneller en hebben minder bouwstenen dan bijvoorbeeld hart of lever.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234