Vrijdag 18/06/2021

Kazakhgate

Vandeurzen: "Afkoopwet kwam er niet op maat van belangen diamantairs"

Jo Vandeurzen. Beeld Photo News
Jo Vandeurzen.Beeld Photo News

De wet op de verruimde minnelijke schikking is er in 2011 niet gekomen om de belangen van enkele diamantairs te dienen. Dat heeft gewezen minister van Justitie Jo Vandeurzen (CD&V) verklaard in de onderzoekscommissie Kazakhgate. Partijgenoot en voormalig minister van Buitenlandse Zaken Steven Vanackere ontkent dan weer dat hij benaderd werd over het dossier-Chodiev.

Jo Vandeurzen was minister van Justitie van december 2007 tot december 2008, toen hij ontslag nam in de zaak Fortisgate. Het was in die periode dat er in Antwerpen overleg tot stand kwam tussen voornamelijk de gerechtelijke wereld en de diamantsector. Er bestond in die periode grote onrust over de toekomst van de Antwerpse diamantsector, na een reeks gerechtelijke onderzoeken.

De sector had problemen met de mogelijkheden van inbeslagnames door onderzoeksrechters en wilde daar een mouw aan gepast zien. Het voorstel dat daarvoor op tafel lag, kon voor het parket noch de onderzoeksrechters door de beugel. En volgens Vandeurzen was zijn kabinet evenmin geneigd het te steunen. Uiteindelijk werden in dat Antwerps overleg de kiemen van de verruimde minnelijke schikking gezaaid.

"Algemene oplossing"

Vandeurzen verklaarde dat het overleg algemeen bekend was en dat niemand daar toen enig voorbehoud bij heeft geplaatst. Volgens de Vlaamse minister klopt het dat de diamantsector toen heeft geijverd voor wetgeving die een debacle in de sector zou voorkomen. En de politieke wereld was zich bewust van de problemen met het imago van Antwerpen als internationaal centrum voor de sector, luidt het.

Maar daarnaast was er ook sprake van complexe dossiers die niet tijdig konden worden afgerond. De verruimde minnelijke schikking was een van de pistes die daarin konden kaderen, legde Vandeurzen uit. Hij benadrukte dat het openbaar ministerie al langer pleitte voor zo'n wet. Die zou volgens de minister een "algemene oplossing" moeten bieden en zou niet op maat gesneden zijn.

Vanackere ontkent "sensibilisering"

Ook toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Steven Vanackere (CD&V) kwam vandaag getuigen in de onderzoekscommissie. Hij ontkent dat hij benaderd werd over het dossier-Chodiev, met als doel de wet op de verruimde minnelijke schikking versneld groen licht te doen krijgen. "Mocht iemand zo'n verzoek tot mij hebben gericht, dan zou ik dat in de scherpste bewoordingen hebben afgewezen. Ze zouden het geweten hebben", verklaarde hij.

Steven Vanackere. Beeld Photo News
Steven Vanackere.Beeld Photo News

De onderzoekscommissie gaat na of de zogenaamde afkoopwet in 2011 onder druk in sneltempo groen licht kreeg in het parlement. Daarbij zijn de ogen gericht op het Elysée. Het zou voor de Fransen welgekomen zijn mochten de gerechtelijke problemen van de Oezbeeks-Belgische miljardair Patokh Chodiev in ons land van de baan zijn, om een commerciële deal met Kazachstan te smeren.

Kringen in en rond het Elysée brachten een team advocaten in het getouw, onder leiding van Catherine Degoul en met oud-Senaatsvoorzitter Armand De Decker aan boord. Chodiev was een van de eersten om kort na de goedkeuring van de wet zo'n schikking te treffen. In een mail stelde de toenmalige Franse kabinetsmedewerker Jean-François Etienne des Rosaies dat De Decker er in was geslaagd drie Belgische ministers - Stefaan De Clerck (Justitie), Steven Vanackere (Buitenlandse Zaken) en Didier Reynders (Financiën) - te "sensibiliseren".

Vanackere ontkende dat maandag categorisch. "Inzake de wettelijke bepaling in het algemeen of Chodiev in het bijzonder ben ik nooit voorwerp geweest van enige sensibilisering", luidde het. "In mijn herinnering heeft Armand De Decker me nooit aangesproken over de wetgeving verruimde minnelijke schikking of Chodiev."

De christendemocraat werd evenmin aangesproken door kabinetsleden. Ook van contacten met Degoul of Etienne des Rosaires was er volgens Vanackere geen sprake, net zomin als dat hij door zijn Franse collega's op Buitenlandse Zaken of door het presidentschap verzoeken kreeg in verband met de afkoopwet of het dossier-Chodiev.

Missie naar Kazachstan

"Waarom iemand dat in een mail zet? Daarover kan ik enkel maar speculeren", stelde de gewezen minister. Hij kwam ook terug op zijn deelname aan de eerste dag van een vierdaagse economische missie naar Kazachstan in oktober 2010. Op de agenda stonden toen gesprekken met de Kazachse president en twee ministers. "Mijnheer Chodiev en zijn problemen zijn niet ter sprake gekomen."

Het waren Kazachse diplomaten die indertijd Parijs hadden duidelijk gemaakt dat Astana gevoelig was voor een "gunstige" afloop van de gerechtelijke problemen van Chodiev in ons land. Vanackere zei geen weet te hebben van een gelijkaardige demarche richting Belgische diplomaten. "Mocht iemand zo'n verzoek tot mij hebben gericht, dan zou ik dat in de scherpste bewoordingen hebben afgewezen", klonk het. "Ik zou dat niet normaal hebben gevonden".

Vanackere gaf aan dat hij wel eens tegenover een gesprekspartner heeft gezeten die aangaf dat zich ergens een probleem stelde. "Als dat ging over een gerechtelijke situatie, heb ik steeds hoffelijk maar duidelijk gezegd dat de scheiding der machten voor ons van cruciaal belang is."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234