Donderdag 22/04/2021

InterviewFrank Vandenbroucke

‘Vandaag liggen de ziekenhuizen vol met mensen zoals u en ik’: Vandenbroucke over de derde golf

Frank Vandenbroucke (Vooruit). Beeld © Stefaan Temmerman
Frank Vandenbroucke (Vooruit).Beeld © Stefaan Temmerman

‘De situatie is zeer, zéér penibel.’ Ook minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) ziet de coronamoeheid bij de mensen toenemen en hoort het kritische vonnis van een Brusselse rechter, maar voor een koerswijziging is het, na een half jaar crisisbeheer, nog altijd niet het moment. ‘De ziekenhuizen zitten volledig aan hun limiet.’

Het heeft hem duidelijk aangegrepen, met de eigen ogen zien hoe de ziekenhuizen op hun tandvlees zitten. Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) kan het na een bezoek aan het Gentse UZ niet genoeg benadrukken. We mogen niet onderschatten wat er in onze ziekenhuizen aan de hand is. “De situatie is zeer, zéér penibel. Er liggen nu 750 mensen op intensieve zorg, we hebben vandaag meer dan 300 nieuwe ziekenhuisopnames. De ziekenhuizen zitten aan hun limiet. Het personeel in de ziekenhuizen draait nu al een jaar in een noodsituatie. Ze worden nu opnieuw tot het uiterste gedreven.”

Volgens hoofdarts Frank Vermassen is de gemiddelde leeftijd van de covidpatiënten in zijn ziekenhuis nu 56 jaar. Er zitten ook heel wat dertigers en veertigers bij.

“Ja, sinds de Britse variant belanden inderdaad jongere mensen in het ziekenhuis. We moeten af van het beeld dat velen hebben dat het vooral ouderen zijn die getroffen worden en mensen met zogenaamde comorbiditeiten, zoals zwaarlijvigheid of hoge bloeddruk. Want eerlijk gezegd, het gaat niet om zeer uitzonderlijke zwaarlijvigheid of zeer uitzonderlijke hoge bloeddruk. Het gaat om mensen zoals u en ik. Er zijn mensen die hier binnenkomen en hier pas vaststellen dat ze diabetes hebben.

“Het valt ook op hoe ernstig de ziekte is. Er is tussen de eerste en de tweede golf heel wat vooruitgang geboekt in de behandeling van patiënten, maar tussen de tweede en de derde golf heeft men geen therapeutische wonderen kunnen doen. De ziekte blijft ook zeer onvoorspelbaar. Mensen kunnen soms dramatisch achteruitgaan of weken aan de hartlongmachine moeten liggen. En revalidatie erna kan tot een jaar duren.”

Hebben we niet ook deze keer te laat gereageerd? Enkele weken geleden waarschuwden de huisartsen al dat zij alweer een stijging van het aantal patiënten met symptomen zagen. Dat is toch een earlywarningsignaal?

“Dat klopt. Die artsen in de eerste lijn capteren dat zeer goed. Beter dan de statistieken. Ik heb die signalen ook doorgegeven aan al mijn collega’s. Dat ben ik al enkele weken aan het doen.”

En die collega’s volgen u dan niet?

“Ik heb zoals u weet niet de gewoonte om daar uitspraken over te doen. Politieke besluitvorming maalt traag, meer ga ik daar niet over zeggen. We zijn nu gelukkig tot een pakket van maatregelen gekomen op het laatste Overlegcomité. En het komt erop aan om die nu goed uit te voeren.”

Zijn die maatregelen streng genoeg? Want experts zagen het graag nog strenger.

“Het zal nodig zijn om ze heel scherp toe te passen. Zowel collectief als individueel. Anders zal het niet werken. We hebben in ons land, in vergelijking met sommige andere landen, geen superstreng regime. We rekenen nogal op het gezond verstand van mensen. We willen hen niet helemaal gevangen zetten. Maar wat nu afgesproken is: telewerken, één knuffelcontact, met maximaal vier buiten, dat moet echt wel om hier uit te komen.”

De Belgische staat is nochtans door de rechtbank van eerste aanleg in Brussel veroordeeld tot het opheffen van alle coronamaatregelen binnen de 30 dagen, op straffe van een dwangsom.

(zucht diep) Ik ben daar nog niet direct van onder de indruk, als één rechtbank zo’n uitspraak doen. We moeten die maatregelen handhaven. Punt aan de lijn.”

Het toont wel aan dat lang niet iedereen mee is in het verhaal.

“Over een gerechtelijke uitspraak kan een politicus best geen bijkomende uitspraken doen. Maar wat ik wel weet: we gaan dit virus niet klein krijgen als we niet streng zijn voor onszelf. En ik weet het, het is afmattend en iedereen is het beu. Maar men zou zich even in de schoenen moeten zetten van de mensen die hier in het ziekenhuis werken. Wat zij doen, is pas afmattend.

“Ook de huisartsen hebben het zwaar. Ik had deze ochtend een lang gesprek met vertegenwoordigers uit de eerste lijn. Er is niet alleen de zorg voor hun patiënten die zwaar weegt. Nu ziekenfondsen en vakbonden hun kantoren in grote mate gesloten hebben, komen heel wat mensen met hun praktische problemen bij die huisarts terecht. Ook mensen met vragen over vaccinatie komen daar terecht. Daar is niets mis mee, maar die overload weegt zwaar op het welzijn van de huisartsen zelf. Vorige week hebben we bij het Riziv een project opgestart voor psychologische ondersteuning van de artsen. Het zorgpersoneel moet ook voor zichzelf zorgen.

“Dat geldt voor iedereen. Ik zeg al langer dat er nood is een aan veel betere eerstelijns psychologische ondersteuning. Je ziet dat mensen met een of ander probleem in hun rugzakje, die in normale omstandigheden goed zouden functioneren, er nu onderdoor gaan. En mensen die al een voorgeschiedenis hebben in de geestelijke gezondheidszorg komen opnieuw in de problemen. Ik heb dan ook 112 miljoen euro vrijgemaakt voor een ondersteuning die dichtbij, toegankelijk en betaalbaar is. Daar zijn we volop mee bezig.”

Ook binnen de regering is niet iedereen altijd helemaal mee. Nog geen twee weken geleden wilden sommigen naar twee knuffelcontacten en de horeca weer opendoen.

“Het zou vreemd zijn mocht in een democratie iedereen hetzelfde denken. En ja, dit brengt heel wat debat en spanning met zich mee. Maar zoals ik net zei, ik heb niet de gewoonte om daar veel over te zeggen. Ik speel nooit een film terug. Ik probeer altijd vooruit te kijken.”

Zou het niet beter zijn om de parameters vanaf wanneer we moeten verstrengen wat te objectiveren, net om politieke discussies te vermijden? Dat was de bedoeling van de coronabarometer, die ooit aangekondigd maar dan weer afgevoerd werd. Als huisartsen waarschuwen gaan we dan automatisch naar verstrenging.

“Automatismen werken in deze niet. Omdat de realiteit heel complex is. Je moet echt naar een heel dashbord van indicatoren kijken, de evolutie goed interpreteren en rekening houden met de context.

“Om een voorbeeld te geven: het feit dat er nu meer mensen naar intensieve zorg doorstromen dan in de vorige golf is een nieuw gegeven. Dat maakt de situatie ernstiger. Het betekent dat je anders moet kijken naar de indicator hospitalisaties, want meer van die hospitalisaties eindigen op intensieve zorg. Ook het feit dat meer jonge mensen besmet worden, verandert de situatie. Je moet voortdurend nieuwe beoordelingen maken.

“Ik probeer samen met (premier) Alexander De Croo (Open Vld) en het coronacommissariaat echt wel op een wetenschappelijke basis te werken. En op basis van feiten. Ik denk dat we elkaar daar wel vinden.”

Die lijn heeft ons land ook altijd gevolgd in de saga rond het AstraZeneca-vaccin. Nu is er een nieuwe kink in de kabel. Duitsland heeft beslist om het vaccin niet langer te gebruiken voor 60-plussers.

“We kijken daar naar en we volgen dat heel zorgvuldig op met onze experts van de Hoge Gezondheidsraad en de Taskforce Vaccinatie. En indien nodig neem ik verdere stappen. Zoniet blijven we gewoon verder goed opvolgen.”

“Onze houding is altijd geweest: we mogen hier echt niet de waan van de dag volgen maar moeten het altijd wetenschappelijk blijven bekijken. En Europees. Er is een grote pool aan gegevens, die moeten we samenleggen, beoordelen en er vervolgens een conclusie uit trekken. Volgens mijn informatie zal het PRAC (de instanties binnen het Europees Geneesmiddelenagentschap dat risicoanalyses doet, CG) pas volgende week met een analyse komen. Dat wil zeggen dat we daar nog even op moeten wachten. Ondertussen houden we alles zorgvuldig in de gaten. Want een vaccin moet werken en moet ook veilig zijn. En het is de balans tussen de twee die essentieel is.”

Hoe kijkt u nu zelf terug op uw half jaar ministerschap?

“Ik heb niet echt tijd om terug te kijken (lacht). Het was een bijzonder hectische periode. Je moet meningsverschillen, die er sowieso zijn, niet op straat uitvechten maar achter de schermen bediscussiëren en vervolgens eensgezind naar buiten komen. En vanuit die eensgezindheid moet je leiding nemen en mensen richting geven, maar tegelijkertijd goed begrijpen waar veel mensen op allerlei niveaus het moeilijk mee hebben. Die combinatie is essentieel.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234