Woensdag 18/05/2022

InterviewMark Nelissen

Vandaag is het Internationale Knuffeldag: ‘Elkaar omhelzen schept vertrouwen in de medemens’

'Het oxytocine dat bij een knuffel vrijkomt, stimuleert je om meer sociaal contact op te zoeken, wat dan weer meer knuffelhormoon doet vrijkomen. Een positieve vicieuze cirkel dus.' Beeld Pexels
'Het oxytocine dat bij een knuffel vrijkomt, stimuleert je om meer sociaal contact op te zoeken, wat dan weer meer knuffelhormoon doet vrijkomen. Een positieve vicieuze cirkel dus.'Beeld Pexels

Vandaag is het Internationale Knuffeldag, 36 jaar geleden door de Amerikaanse dominee Kevin Zaborney in het leven geroepen om elkaar vaker in de armen te vallen. Volgens Mark Nelissen, emeritus hoogleraar gedragsbiologie aan de UAntwerpen, biedt knuffelen niet alleen voordelen voor onszelf, maar voor de hele samenleving.

Dieter De Cleene

Professor, waarom knuffelen wij?

Mark Nelissen: “Het is gedrag dat terug te voeren is op onze verre voorouders. Bij apen zien we dat dieren vaak tegen elkaar aan gaan zitten, bijvoorbeeld ’s avonds bij het slapen gaan. Niet alleen moeders en kinderen doen dat, maar ook bondgenoten. We zien dat gedrag ook bij andere groepsdieren. Het geeft een gevoel van geborgenheid en een signaal dat je veilig bent in de groep. Dat is erg belangrijk, want dieren die uit de groep verstoten worden, zijn doorgaans ten dode opgeschreven. Dat was bij de eerste mensen ook zo.

“Knuffelen is een soort kortstondig, hedendaags equivalent van dat tegen elkaar zitten, dat ons een goed gevoel en een gevoel van veiligheid geeft.”

Wat maakt dat we knuffelen zo fijn vinden?

“We produceren dan het hormoon oxytocine, ook wel het knuffelhormoon genoemd. De effecten van dat hormoon zijn overvloedig aangetoond. Het helpt tegen stress en zorgt voor een ontspannen gevoel. Het is ook het hormoon dat bij zoogdieren de bevalling vergemakkelijkt en moederzorg in gang zet.

“Het oxytocine dat bij een knuffel vrijkomt, stimuleert je om meer sociaal contact op te zoeken, wat dan weer meer knuffelhormoon doet vrijkomen. Een positieve vicieuze cirkel dus. Het is duidelijk dat lichamelijk contact een erg belangrijke plaats heeft in ons sociaal gedrag.”

Tijdens deze pandemie hebben mensen vaak minder lichamelijk contact met elkaar gehad. Wat is het gevolg daarvan?

“Knuffelen geeft ons niet alleen een goed gevoel, maar stimuleert ook het vertrouwen in de medemens. Dien je proefdieren oxytocine toe, dan worden ze socialer en minder angstig tegenover soortgenoten. En wanneer je twee proefpersonen een spel laat spelen waarin ze elkaar moeten vertrouwen om een beloning te verdienen, dan lukt dat beter als je ze oxytocine toedient. Ik denk dat een gebrek aan fysiek en sociaal contact deels kan verklaren waarom veel mensen prikkelbaarder en sneller geïrriteerd rondlopen.

“Maar we weten ook dat sociaal isolement het immuunsysteem ondermijnt. Dat zal zeker voor de gezondheid van heel wat afgezonderde bejaarden niet bevorderlijk zijn geweest.”

Heeft een knuffel met een wildvreemde hetzelfde effect als een knuffel met een geliefde?

“De lichamelijke processen die op gang komen zijn louter een reactie op fysiek contact, dus ik ben geneigd te denken van wel. Al kan een geforceerde knuffel met iemand die je niet kent zo onwennig aanvoelen dat er ook stresshormonen vrijkomen, waardoor het effect deels teniet wordt gedaan. Andere vormen van fysiek contact, zoals bijvoorbeeld een massage, kunnen echter een vergelijkbaar lichamelijk effect hebben.”

Knuffelen we minder dan vroeger en zouden we dat vaker moeten doen?

“Er zijn mij daarover geen cijfers bekend. Maar het lijkt wel zo dat in onze samenleving mensen meer op zichzelf terugplooien en daardoor minder fysiek contact met anderen hebben. Door die individualisering en de negatieve houding tegenover het tonen van emoties bestaat er meer gêne om elkaar te knuffelen, ook in de privésfeer, en zeker bij mannen. Knuffelen wordt vaak weggezet als te mijden kinderlijk of vrouwelijk gedrag. Ten onrechte. Op basis van wat we weten over de positieve effecten zou het niet slecht zijn als we het wat vaker deden.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234