Zondag 08/12/2019

Macedonië

Vandaag is belangrijkste dag in geschiedenis van Republiek Macedonië – en mogelijk de laatste

Een vrouw neemt deel aan de demonstratie tegen de hernoeming van Macedonië tot de Republiek Noord-Macedonië. Beeld AFP

De belangrijkste dag uit de geschiedenis van de Republiek Macedonië zou vandaag ook wel eens de laatste dag van diezelfde Republiek Macedonië kunnen inluiden. 

Stemt het Griekse parlement vanavond vóór het oplossen van de al bijna 30 jaar slepende burenruzie met Macedonië – iets wat het Macedonische parlement twee weken geleden ook al deed – dan zal het land voortaan officieel onder een nieuwe naam door het leven gaan. Dan wordt Macedonië officieel Noord-Macedonië.

Een voor-stem zou bovendien het belangrijkste obstakel tussen Macedonië en mogelijke toetreding tot de Europese Unie en de Navo doen verdwijnen. Een van de langstlopende diplomatieke conflicten van Europa, zou daarmee eindelijk zijn opgelost.

Alexander de Grote

De burenruzie tussen beide landen dateert namelijk al uit 1991 toen Joegoslavië verbrokkelde en het nieuw ontstane land ten noorden van Griekenland zichzelf Macedonië besloot te noemen. Dat gebied behoorde in antieke tijden immers tot het Macedonische rijk van Alexander de Grote, dus die keuze lag voor de hand, aldus de Macedoniërs. Maar de Grieken vonden dat de term ‘Macedonië’ exclusief aan hen toebehoorde omdat Macedonië de Griekse regio is waar Alexander de Grote werd geboren.

Het was het begin van een burenruzie die zo uit de hand liep dat Griekenland de afgelopen 28 jaar structureel een veto uitsprak als Macedonië lid probeerde te worden van internationale allianties als de Navo en de Europese Unie. Pas toen er in beide landen regeringen aantraden met een iets minder sterke nationalistische obsessie, kwam er schot in de zaak. Zo sloten beide premiers afgelopen zomer een voorlopig akkoord: als Macedonië zich voortaan Noord-Macedonië zou noemen, zou de Griekse regering toetreding tot de Navo en de EU niet langer te blokkeren.

Dat akkoord stuitte in beide landen echter op grote tegenstand. In Griekenland bleek uit peilingen dat 70 procent van de bevolking tegen de naamswijziging is en in Macedonië werd een referendum over de naamswijziging door bijna twee derde van de kiesgerechtigden geboycot.

Pragmatici en trotsen

Toch gaat die deal er deze avond hoogstwaarschijnlijk komen. Dat komt doordat de Macedonische-naamkwestie eigenlijk helemaal geen strijd is tussen de voor- en tegenstanders van een nieuwe naam, het is vooral een strijd tussen de pragmatici en de trotsen. De trotsen aan beide kanten van de grens gruwelen van de nieuwe naam omdat hij symbool staat voor een knieval richting hun buurland – compromis is nu eenmaal vies woord in zowel Griekenland als op de Balkan. De pragmatici gruwelen eveneens van de nieuwe naam, maar zij vinden het oplossen van de al 28 jaar slepende burenruzie toch belangrijker dan nationale trots.

Vooral vanuit Macedonisch perspectief is dat pragmatisme te begrijpen. De jeugdwerkloosheid is er bijna 50 procent en het gemiddelde salaris ligt rond de 350 euro. De afgelopen tien jaar emigreerden er daarom rond de 150.000 jongeren met een universitaire graad naar andere Europese landen, wat een zware wissel trekt op een bevolking van minder dan 2 miljoen mensen. Een lidmaatschap van de EU, zo vermoeden veel Macedoniërs, kan wellicht een einde maken aan die situatie.

Voor Griekenland is een deal eveneens gunstig omdat het dan eindelijk een normale relatie krijgt met het belangrijkste buurland. Bovendien zou de vertroebelde relatie met Europa er aanzienlijk door verbeteren. Als Noord-Macedonië immers lid kan worden van de EU en de Navo, geldt dat als belangrijke overwinning op Rusland, wiens invloedssfeer op Balkan daarmee wederom afneemt.

‘Chantage’

Vanwege die voordelen bleven beide premiers de afgelopen maanden toch gestaag richting hun gezamenlijke doel bewegen, ondanks de tegenstand in eigen land. Zo negeerde de Macedonische premier Zoran Zaev afgelopen herfst de uitslag van het negatief uitgevallen referendum door zijn partij alsnog voor de naamsverandering te laten stemmen. Ook haalde hij acht oppositieleden over hetzelfde te doen – volgens oppositieleider Hristijan Mickoski zelfs middels chantage en omkoping.

In Griekenland zorgde de aanstaande deal voor een zo mogelijk nog grotere ophef. Twee weken geleden trok de partijleider van de rechts-nationalistische regeringspartij Onafhankelijke Grieken zelfs de stekker uit de regeringscoalitie. Voor hem was iedere nieuwe naam met daarin de term ‘Macedonië’ onacceptabel, zei hij.

Het was een harde klap voor premier Alexis Tsipras die zijn toch al broze meerderheid van 151 uit 300 parlementszetels daardoor definitief kwijtraakte. De afgelopen weken deed hij er dan ook alles aan die meerderheid terug te krijgen door oppositieleden te vragen hem donderdag eenmalig te steunen. Naar verwachting is hem dat gelukt. Tsipras zou vanavond op 153 van de 300 Griekse parlementariërs kunnen rekenen, aldus Griekse media.

Grieks premier Tsipras. Beeld AP

EU-lidmaatschap

Als zij inderdaad voor stemmen, en Macedonië daadwerkelijk Noord-Macedonië wordt, is het overigens nog onduidelijk wanneer dat nieuwe land dan lid mag worden de Navo en de EU. Tijdens een Europees ministersoverleg in Luxemburg afgelopen zomer werd immers besloten dat er pas ná de Europese Verkiezingen van mei 2019 zal worden onderhandeld over een mogelijk EU-lidmaatschap van Noord-Macedonië. 

Voorstanders van snelle toetreding zijn er genoeg, maar een aantal tegenstanders is juist van mening dat de EU niet de fouten moet herhalen die zijn gemaakt bij de toetreding van Bulgarije en Roemenië in 2007, toen snelheid boven zorgvuldigheid ging.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234